Dergiler / Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 3

Türkiye’ de Hekim ve Hemşirelerin Yaşam Sonu Kararları Hakkındaki Tutumları

Attitudes of Physicians and Nurses Regarding End-of-Life Decisions in Türkiye

Deniz Say Sahin(BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8171-9743
Nüket Örnek Büken(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9166-6569
Sayfa
776–790
Yayın Tarihi
2026-09-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Çalışmaya 870 hekim ve hemşire katılmış olup; yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma değişkenlerinin yaşam sonu kararları konusundaki algı, inanç ve uygulamalar açısından önemli ve istatistiksel olarak anlamlı (p≤0,05) sosyo-demografik değişkenler olduğu; eğitim, mesleki faktör, çalışılan birim, gelir düzeyi değişkenlerinin ise yaşam sonu kararlarında algı, inanç ve uygulamalar açısından istatistiksel olarak anlamlı farkın olmadığı (p>0,005) değişkenler olduğu saptanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Araştırmamızda ülkemizdeki hekim ve hemşirelerin yaşam sonu kararları sürecindeki tutumlarını ve bu tutumları etkileyen faktörlerin hangi değişkenler olduğunu saptamayı amaçladık.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bulgular: Çalışmaya 870 hekim ve hemşire katılmış olup; yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma değişkenlerinin yaşam sonu kararları konusundaki algı, inanç ve uygulamalar açısından önemli ve istatistiksel olarak anlamlı (p≤0,05) sosyo-demografik değişkenler olduğu; eğitim, mesleki faktör, çalışılan birim, gelir düzeyi değişkenlerinin ise yaşam sonu kararlarında algı, inanç ve uygulamalar açısından istatistiksel olarak anlamlı farkın olmadığı (p>0,005) değişkenler olduğu saptanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Alanda konu ile ilgili gereksinimlerin belirlenerek, ilgili kurumların çalışmaları önem arz etmektedir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hemşire · Türkiye · Hekim

Özet

Amaç: Araştırmamızda ülkemizdeki hekim ve hemşirelerin yaşam sonu kararları sürecindeki tutumlarını ve bu tutumları etkileyen faktörlerin hangi değişkenler olduğunu saptamayı amaçladık. Yöntem: Araştırma nicel, kesitsel bir çalışmadır. Araştırma için kendi hazırladığımız sosyo-demografik veri formu ve yaşam sonu kararları ölçeği gerekli izinler alındıktan ve geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapıldıktan sonra kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 870 hekim ve hemşire katılmış olup; yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma değişkenlerinin yaşam sonu kararları konusundaki algı, inanç ve uygulamalar açısından önemli ve istatistiksel olarak anlamlı (p≤0,05) sosyo-demografik değişkenler olduğu; eğitim, mesleki faktör, çalışılan birim, gelir düzeyi değişkenlerinin ise yaşam sonu kararlarında algı, inanç ve uygulamalar açısından istatistiksel olarak anlamlı farkın olmadığı (p>0,005) değişkenler olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %1,6’sının tıbbi vekaletname bıraktığı, %83,2’sinin konu ile ilgili ek eğitimlere ihtiyaç duyduğu, %46,7’sinin yaşam sonu kararları ile ilgili görüşmeleri en az bir kere başlattığı, %43,7’sinin yaşam sonu kararları ile ilgili görüşmeleri hekimlerin, %41,8’inin ise hastaların başlatması gerektiğini düşündüğü saptanmıştır. Sonuç: Araştırma sonuçlarımız sağlık personelinin konu ile ilgili ciddi bir eğitim ihtiyacını, yetkilendirme bildirimlerinin uygulamaya konulması gerekliliğini ve Hastane Etik Kurullarının önemini ortaya koymaktadır. Alanda konu ile ilgili gereksinimlerin belirlenerek, ilgili kurumların çalışmaları önem arz etmektedir.

Abstract

Aim: Our study aimed to determine the attitudes of physicians and nurses in Türkiye towards end-of-life decisions and to identify the factors influencing these attitudes. Method: The study is quantitative and cross-sectional. The socio-demographic data form we prepared for the research and the end-of-life decisions scale were used after obtaining the necessary permissions and conducting validity and reliability analyses. Findings: 870 physicians and nurses participated in the study. Age, gender, marital status, and having children were found to be important and statistically significant (p≤0.05) socio-demographic variables in terms of perceptions, beliefs, and practices regarding end-of-life decisions. While the variables of education, professional factors, unit of employment, and income level were found to be variables with no statistically significant difference (p>0.005) in terms of perceptions, beliefs, and practices regarding end-of-life decisions. It was determined that 1.6% of the participants had an advanced directive, 83.2% needed additional training on the subject, 46.7% had initiated discussions about end-of-life decisions at least once, 43.7% thought that physicians should initiate discussions about end-of-life decisions, and 41.8% thought that patients should initiate them. Conclusion: Our research results reveal a serious need for training among healthcare professionals on this subject, the necessity of implementing advance directives, and the importance of Hospital Ethics Committees. It is crucial that relevant institutions identify the needs in this area and act accordingly.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sahin, D. S., Büken, N. Ö. (2026). Türkiye’ de Hekim ve Hemşirelerin Yaşam Sonu Kararları Hakkındaki Tutumları. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 3, 776–790. https://doi.org/10.31020/mutftd.1926499

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Crane MK, Witting M, Doukas DJ. Respecting end-of-life treatment preferences. Am Fam Physician 2005; 72:1263-68. PMID: 16225029
  2. Akdeniz M, Yardımcı B, Kavukcu E. Ethical considerations at the end-of-life care. SAGE Open Medicine 2021;9. doi: 10.1177/20503121211000918.
  3. Yazıcıoğlu Y, Erdoğan S. SPSS applied scientific research methods. Ankara: Detay Yayıncılık; 2004.
  4. Stoeckle ML, Doorley JE, McArdle RM. Identifying compliance with end-of-life care decision protocols. Dimens Crit Care Nurs 1998;17(6):314-21. PMID: 10639991
  5. You JJ, Fowler RA, Heyland DK; Canadian Researchers at the End-of-Life Network (CARENET). Just ask: discussing goals of care with patients in hospital with serious illness. CMAJ 2014; 186:425–32. doi: 10.1503/cmaj.121274
  6. Wittenberg E, Reb A, Kanter E. Communicating with Patients and Families Around Difficult Topics in Cancer Care Using the COMFORT Communication Curriculum. Semin Oncol Nurs 2018; 34(3):264–273. doi: 10.1016/j.soncn.2018.06.007
  7. Zheng RS, et al. Chinese oncology nurses’ experience on caring for dying patients who are on their final days: a qualitative study. International Journal of Nursing Studies 2015;52(1):288-96. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2014.09.009
  8. Hendricks-Ferguson VL, et al. Novice nurses' experiences with palliative and end-of-life communication. J Pediatr Oncol Nurs 2015;32(4):240-52. doi: 10.1177/1043454214555196
  9. Yılmaz E, Vermişli S. Attitudes of nurses working in intensive care toward death and caring for the dying. Journal of the Celal Bayar University Institute of Health Sciences 2015; 2:41-46. https://dergipark.org.tr/en/pub/cbusbed/article/239333
  10. Attia AK, Abd-Elaziz WW, Kandeel NA. Critical care nurses’ perception of barriers and supportive behaviors in end-of-life care. American Journal of Hospice & Palliative Medicine 2013; 30:297–304. doi: 10.1177/1049909112450067
  11. Friedenberg AS, et al. Barriers to end-of-life care in the intensive care unit: perceptions vary by level of training, discipline, and institution. Journal of Palliative Medicine 2012;15(4):404-11. doi: 10.1089/jpm.2011.0261
  12. Balboni MJ, et al. Why is spiritual care infrequent at the end of life? Spiritual care perceptions among patients, nurses, and physicians and the role of training. J Clin Oncol 2013;31(4):461-67. doi: 10.1200/JCO.2012.44.6443
  13. Ho T, et al. Spanish nephrology nurses' views and attitudes towards caring for dying patients. J Renal Care 2010; 36:2-8. doi: 10.1111/j.1755-6686.2010.00141.x
  14. Espinosa L, et al. ICU nurses’ experiences in providing terminal care. Critical Care Nursing Quarterly 2010;33(3):273-81. doi: 10.1097/CNQ.0b013e3181d91424.
  15. Rao JK, et al. Completion of advance directives among U.S. consumers. American Journal of Preventive Medicine 2014;46(1):65-70. doi: 10.1016/j.amepre.2013.09.008
  16. Yadav KN, et al. Approximately one in three US adults completes any type of advance directive for end-of-life care. Health Affairs 2017;36(7):1244-51. doi: 10.1377/hlthaff.2017.0175
  17. Heyland DK, et al. Failure to engage hospitalized elderly patients and their families in advance care planning. JAMA Intern Med 2013; 173:778-87. doi: 10.1001/jamainternmed.2013.180
  18. Gamble ER, McDonald PJ, Lichstein PR. Knowledge, attitudes, and behavior of elderly persons regarding living wills. Arch Intern Med 1991; 515:277-80. PMID: 1992955
  19. Say Şahin D, Demir M, Pekesen M, Büken N. Death distress and end of life in older adults living alone. Turkish Journal of Geriatrics 2024;27(4):331-338. doi: 10.29400/tjgeri.2024.406
  20. Peicius et al. Are advance directives helpful for good end of life decision making: a cross-sectional survey of health professionals. BMC Medical Ethics 2017;18(1):1-7. doi: 10.1186/s12910-017-0197-6
  21. Say Şahin D, Örnek Büken N. Attitudes and Behaviors Of Elderly Individuals Towards End-Of- Life Decisions. Turkish Journal of Geriatrics 2020;23(1):90-99. doi: 10.3186./tjgeri.2020.133
  22. O’Sullivan R, et al. Advance directives survey of primary care patients. Canadian Family Physician 2015;61(4):353-56. PMID: 25873704
  23. Schiff R, Rajkumar C, Bulpitt C. Views of elderly people on living wills: interview study. British Medical Journal 2000;320(7250):1640-1. doi: 10.1136/bmj.320.7250.1640
  24. Kaiser Family Foundation. Public strongly favors end-of-life conversations between doctors and patients, with about eight in 10 saying Medicare and other insurers should cover these visits.[Internet] 2015 [Accessed: November 28, 2021]. Access address: http://www.kff.org/health-costs/press-release/public-strongly-favors-end-of-life-conversations-between-doctors-and-patients-with-about-eight-in-10-saying-medicare-and- other-insurers-should-cover-these-visits/.
  25. Miccinesi G, et al. Physicians' attitudes towards end-of-life decisions: a comparison between seven countries. Soc Sci Med 2005;60(9):1961-74. doi: 10.1016/j.socscimed.2004.08.061