Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2026 / Sayı: 65

Şehitlik tekkesi ve Şeyh Ali Baba vakfiyesi

The martyrdom lodges and Şheikh Ali Baba foundation

Sayfa
185–210
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Şehitlik tekkesinin tarihî süreci ve Şeyh Ali Baba’nın vakfiyesi incelenmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Şehitlik tekkesi İstanbul’da açılan ilk Bektaşi tekkelerinden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Şehitlik tekkesi ve vakfı, 1826 yılına kadar faaliyetlerini sürdürmüştür. 1826 yılında Bektaşiliğin yasaklanmasıyla birlikte Şehitlik tekkesi yıktırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Şehitlik tekkesinin tarihî süreci ve Şeyh Ali Baba’nın vakfiyesi incelenmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Şehitlik tekkesi İstanbul’da açılan ilk Bektaşi tekkelerinden biridir. Fetihten hemen sonra kurulan bu tekkenin bilinen en eski şeyhi Ali Baba’dır. Ali Baba, tekkede bir vakıf tesis ederek buranın uzun yıllar ayakta kalmasını sağlamıştır. Vakıf tekke ve eklentilerinin dışında üzerinde üzüm bağı ve ağaçlık bulunan bir araziye sahipti. Vakıf evladiyet üzere kurulmuş, vakıf evladının kalmaması durumunda tevliyetin ve tekke şeyhliğinin Bektaşi tarikatından bir kişiye verilmesi istenmiştir. Şehitlik tekkesi ve vakfı, 1826 yılına kadar faaliyetlerini sürdürmüştür. 1826 yılında Bektaşiliğin yasaklanmasıyla birlikte Şehitlik tekkesi yıktırılmıştır. O sırada tekke şeyhi olan Mahmud Baba yedi dervişiyle birlikte sürgün edilmiştir. Mahmud Baba 1832 yılında affedilmiş ve İstanbul’a dönmesine izin verilmiştir. Böylece Şehitlik tekkesi Mahmud Baba’nın girişimleriyle yeniden inşa edilmiştir. Mahmud Baba’dan sonra oğlu Nafi Baba döneminde tekke en faal dönemini yaşamıştır. Daha sonra Mahmud Bey Baba ve Nüzhet Baba’nın şeyhlik yaptıkları Şehitlik tekkesi 1925 yılına kadar açık kalmıştır. Bu çalışmada Şehitlik tekkesinin tarihî süreci ve Şeyh Ali Baba’nın vakfiyesi incelenmektedir.

Abstract

The martyrdom lodges are one of the Bektashi lodges opened in Istanbul. This lodges were founded immediately after the conquest of the oldestly known Sheikh Ali Baba. Ali Baba who helped this place to remain for many years by establishing a foundation in the lodges. The foundation had the land of vineyards and woodland other than the lodges and plugins. The foundation was established to heredity, and the lodge in his son’s foundation was asked to give authority to a person with Bektashi sect. Martyrdom lodge and Foundation continued its activities until 1826. Martyrdom lodge was razed together with the prohibition of Bektashism in 1826. At that time, the dervish sheikh Mahmoud Baba, along with seven dervishes, had been exiled. Mahmoud Baba was forgiven in 1932 and was allowed to return to Istanbul. Thus, the martyrdom lodges Mahmoud Baba’s initiative were rebuilt. After Mahmoud Baba, during Nafi Baba who is the son of the son of Mahmoud Baba, the lodge lived its most active period. Then, the martyrdom lodges that were managed by Mahmud Bey Baba and Nuzhet Baba, remained open until 1925. In this study, the historical process of the martyrdom lodges and Sheikh Ali Baba’s Foundation are examined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MADEN, F. (2026). Şehitlik tekkesi ve Şeyh Ali Baba vakfiyesi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 65, 185–210. https://ajindex.com/articles/128858

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. A. Arşiv Belgeleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), BEO, 111/83808; 1283/96163. BOA, C.DH, 125/6218. BOA, C.ZB, 17/843; 34/1680. BOA, DH.SAİDd, 50/411. BOA, EV.HMH, Defter nr.8367, v.15b; Defter nr. 8203, varak 1b. BOA, EV.MKT, 591/110. BOA, EV.THR, 55/54. BOA, HAT, 290/17351; 293/17453; 500/24493; 502/24676; 512/25094-D,E,F,G. BOA, HR.MKT, 13/29. BOA, İ.DH, 125/6395. BOA, MAD, 9731, s.406-407; 9766, s.339; 9771, s.16, 87. BOA, MF.MKT, 39/5. Kayseri Şer’iye Sicili, nr. 193, s.99. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihî Enstitüsü (TİTE), Kutu nr.64, Belge nr.221. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi (VGMA), Defter nr. 627, s.44-45.
  2. VGMA, Tekâyâ ve Zevâyâya Mahsûs Defter, nr.109/366, s.37. VGMA, Defter nr.230, s.430; Defter nr.241, s.245; Defter nr.266, s.3; Defter nr.3146, s.22; Defter nr.386, s.3-4. B. Kaynak Eserler ve Araştırmalar Ahmed Cevdet Paşa. (1309). Tarih-i Cevdet. XII. Dersaadet. Ahmed Lütfi Efendi. (1290). Tarih-i Lütfi. I. İstanbul. Ahmet Rıfkı. (1328). Bektâşî Sırrı. II. Dersaadet. ALBAYRAK, Sadık. (1980). Son Devir Osmanlı Uleması (İlmiye Ricalinin Teracim-i Ahvali). I. İstanbul:
  3. Medrese yayınevi. ARTEMEL, Mehmet. (2005). “The Hilltop on the South Campus”. Leaders. 4: 12-15. Aşıkpaşazade Tarihî. (1332). İstanbul: Tarih-i Osmanî Encümeni Neşri. AYAR, Mesut. (1998). Yeniçeri Ocağı’nın İlgasından Sonra Bektaşi Tarikatı. Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. Ayvansarâyî Hüseyin Efendi-Alî Sâtı Efendi-Süleymân Besîm Efendi. (2001). Hadîkatü’l-Cevâmi‘: İstanbul Câmileri ve Diğer Dînî-Sivil Mi‘mârî Yapılar. haz. Ahmed Nezih Galitekin. İstanbul.
  4. BABA, Nüzhet. (1940). Tenis ve Hokey. Ankara: Yüksek Ziraat Enstitüsü Basımevi. BANARLI, N. Sami. (1971). Resimli Türk Edebiyatı Tarihî. I. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. Bandırmalızâde Ahmed Münîb Efendi. (1307). Mecmûa-yı Tekâyâ. İstanbul.
  5. BİRGE, J. K. (1937). The Bektashi Order of Dervishes. London. BİRİNCİ, Ali. (2001). “Bir Bektaşi Babası, Dârülfünûn İngiliz Edebiyatı Müderrisi ve Maarifin İlk Tarihçisi Mahmut Bey Baba”. Maârif-i Umûmiye Nezareti Târihçe-i Teşkîlât ve İcrââtı-XIX. Asır Osmanlı Maârif Tarihî. haz. Taceddin Kayaoğlu. XXXIV-LV. BROWN, John P. (1868). The Dervishes or Oriental Spiritualism. London. CONQUEST, Robert. (1969). Büyük Tedhiş. Ankara:
  6. Kardeş matbaası. ÇETİN, Atillâ. (1981). “İstanbul’daki Tekke, Zâviye ve Hânkahlar Hakkında 1199 (1784) Tarihli Önemli Bir Vesika”. Vakıflar Dergisi. XIII. 583-590
  7. DAĞLAROĞLU, Rüştü (1957). Fenerbahçe Spor