Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2026 / Sayı: 65

Türk el sanatlarında kullanılan nazar motifleri ve Alevilerde nazar inancı

Sayfa
169–184
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Alevilikte nazar değmesine karşı çeşitli inançlar bulunmaktadır ve Anadolu’da bulunan nazar inancı ile benzer özellik göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk kültürünün önemli öğelerinden biri de el sanatlarıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:El sanatları insanların kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla buldukları, teknolojinin ilerlemesiyle geliştirdikleri ve ihtiyaç fazlasını satarak ek gelir elde ettikleri, çevredeki hammaddeleri, boş iş gücünü ve boş zamanlarını değerlendirmek için yaptıkları uğraşılardır.
💡
Sonuç & Katkı:Alevilikte nazar değmesine karşı çeşitli inançlar bulunmaktadır ve Anadolu’da bulunan nazar inancı ile benzer özellik göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türk kültürünün önemli öğelerinden biri de el sanatlarıdır. El sanatları insanların kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla buldukları, teknolojinin ilerlemesiyle geliştirdikleri ve ihtiyaç fazlasını satarak ek gelir elde ettikleri, çevredeki hammaddeleri, boş iş gücünü ve boş zamanlarını değerlendirmek için yaptıkları uğraşılardır. El sanatları çerçevesinde yapılan ürünlerde kullanılan desenler ve desenleri oluşturan motifler, Anadolu insanının duygu ve düşüncelerini yansıtmakta ve bu ürünlere sanat ve estetik değer katmaktadır. Bu motiflerden özellikle korunma ile ilgili olanları önemli bir kategoride incelenmektedir. İnsanlar nazardan korunmak amacıyla gözden çıkış yolu bulan olumsuz enerjiyi önlemek için gözü andıran motiflerden yararlanmaktadır. Alevilikte nazar değmesine karşı çeşitli inançlar bulunmaktadır ve Anadolu’da bulunan nazar inancı ile benzer özellik göstermektedir. Bu çalışmada, el sanatları çerçevesinde üretilen halı, kilim, çeşitli dokumalar, ağaç işleri, maden işleri (bakır, gümüş vb.), deri, toprak işleri gibi kullanım ve aksesuar amaçlı yapılan ürünler el sanatları hammaddelerine göre sınıflandırılarak nazarla ilgili muska ve nazarlık, göz, pıtrak, el, parmak, tarak, haç ve çengel gibi motifler çeşitli el sanatı ürünlerinde açıklanmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KAYABAŞI, N., YANAR, A. (2026). Türk el sanatlarında kullanılan nazar motifleri ve Alevilerde nazar inancı. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 65, 169–184. https://ajindex.com/articles/128857

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. AKPINARLI, F. (1994:158-164). Anadolu’da Nazar ve Nazarlıklar. I. Türk Halk Kültürü Araştırma Sonuçları Sempozyumu Bildirileri.s;158. 22-23 Aralık 1994.Ankara.
  2. Anonim a (2011). http://tdkterim.gov.tr/bts/.Erişim Tarihî: 17.07.2011. Erişim Tarihî: 10.00. Anonim b (2011). http://www.konaktepe.net/index.php/inanclar Erişim Tarihî: 10.07.2011. Erişim saati: 15.00. Anonim c (2011). http://www.yeniaktuel.com.tr/top103,[email protected]. Erişim Tarihî:18.07.2011 Erişim saati:14.00 ARLI, M. (1990).
  3. Köy El Sanatları, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi yayınları, 1185, Ankara.
  4. BAYKAL ERTEM, F. (2009). Dokumalarda ve Nazarlarda Görülen Nazar Motifleri. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü El Sanatları Eğitimi Anabilim Dalı. Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı.Yüksek Lisans Tezi. ER, H. (2012). El dokuma ve örücülük koleksiyonundan.Sivas. ERBEK, M. (2002). Çatalhöyük’ten Günümüze Anadolu Motifleri. T.C.Kültür Bakanlığı Dumat ofset ltd. Emek Cilt Evi. Birinci Baskı,
  5. Temmuz, Ankara. HANÇERLİOĞLU,O.(1984). İslam İnançları Sözlüğü. Remzi Kitabevi. s;410. İstanbul.
  6. KOŞAY, H. Z. (1956). Nazarlıklar. Türk Etnografya Dergisi sayı:1s;86-90.Maarif Basımevi, Ankara.
  7. KUŞAT, A. (2003).Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Psikolojik Bir Yaklaşım.Laçin yayınları;16s;16-24,Kayseri. KUZEY, M. (2007).Kur’an ve Sünnet’te Nazar.Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı Kelam Bilim Dalı.Yüksek Lisans Tezi. Konya.