KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 1

Lise Öğrencilerinin Duygusal Zekâ ve Ahlaki Olgunluk Düzeylerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi

An Examination of High School Students' Emotional Intelligence and Moral Maturity Levels in Terms of Different Variables

Yunus Kaba(İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ)0009-0009-8566-7325
Sayfa
19–48
Yayın Tarihi
2026-07-03
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, duygusal zekâ ile ahlaki olgunluk arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, lise öğrencilerinin duygusal zekâ ve ahlaki olgunluk düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, Malatya merkez ilçelerinde öğrenim gören 10. ve 12. sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiş olup, toplamda 798 öğrenci örneklem olarak seçilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, duygusal zekâ ile ahlaki olgunluk arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Din Eğitimi · Duygusal Zekâ · Ahlaki Olgunluk

Özet

Bu çalışma, lise öğrencilerinin duygusal zekâ ve ahlaki olgunluk düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Malatya merkez ilçelerinde öğrenim gören 10. ve 12. sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiş olup, toplamda 798 öğrenci örneklem olarak seçilmiştir. Veri toplama sürecinde, öğrencilerin demografik özelliklerini belirlemek amacıyla bir Kişisel Bilgi Formu kullanılmış, duygusal zekâ ve ahlaki olgunluk düzeylerini ölçmek için ise Ahlaki Olgunluk Ölçeği ve Schutte Duygusal Zekâ Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, duygusal zekâ ile ahlaki olgunluk arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, duygusal zekânın gelişiminin, öğrencilerin etik davranışlarını ve karar alma süreçlerini olumlu yönde etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, duygusal zekâ düzeyinin artmasıyla birlikte, öğrencilerin ahlaki olgunluk düzeylerinin de yükseldiği gözlemlenmiştir. Verilerin analizi, istatistiksel yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiş ve anlamlı ilişkiler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu bulgular, eğitim politikalarının ve uygulamalarının, duygusal zekâ becerilerini geliştirmeye yönelik programlarla desteklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Çalışmanın, eğitimciler, rehber öğretmenler ve politika yapıcılar için değerli bir kaynak oluşturması hedeflenmektedir. Sonuç olarak, duygusal zekânın geliştirilmesi, öğrencilerin ahlaki olgunluk düzeylerini artırarak daha etik ve sorumlu bireyler yetiştirilmesine katkıda bulunacaktır.

Abstract

This study aims to examine the relationship between emotional intelligence and moral maturity levels of high school students. The research was conducted on 10th and 12th-grade students studying in the central districts of Malatya, with a total sample of 798 students. During the data collection process, a Personal Information Form was used to determine the demographic characteristics of the students, and the Moral Maturity Scale and Schutte Emotional Intelligence Scale were applied to measure their emotional intelligence and moral maturity levels. The findings revealed a positive relationship between emotional intelligence and moral maturity. The results of the study indicate that the development of emotional intelligence positively influences students' ethical behaviors and decision-making processes. Additionally, it was observed that as emotional intelligence levels increase, students' moral maturity levels also rise. The data analysis was carried out using statistical methods, and significant relationships were examined in detail. These findings emphasize the necessity of supporting educational policies and practices with programs aimed at developing emotional intelligence skills. The study aims to serve as a valuable resource for educators, guidance counselors, and policymakers. In conclusion, the development of emotional intelligence contributes to raising more ethical and responsible individuals by increasing students' levels of moral maturity.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaba, Y. (2026). Lise Öğrencilerinin Duygusal Zekâ ve Ahlaki Olgunluk Düzeylerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 1, 19–48. https://doi.org/10.61337/tusbd.1919471

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (55)

  1. Aktay, M., & Sayar, H. G. (2021). Psychosocial aspect of psychiatric disorders. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry and Psychology, 3(1), 48–55. https://doi.org/10.35365/ctjpp.21.1.06
  2. Altun, V. K. (2018). İlahiyat fakültesi ve diğer fakülte öğrencilerinin bazı değişkenlere göre ahlaki yargı düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  3. Armon, C., & Dawson, T. L. (1997). Developmental trajectories in moral reasoning across the life span. Journal of Moral Education, 26(4), 433–453. https://doi.org/10.1080/0305724970260404
  4. Athota, V. S., O’Connor, P. J., & Jackson, C. J. (2010). The role of emotional intelligence and personality in moral reasoning. R. E. Hicks (Ed.), Personality and individual dif-ferences: Current directions içinde (ss. 105–112). Australian Academic Press.
  5. Ay, M. F. (2020). Ahlaki Olgunluk Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Bilimname, 2020 (43), 349-364. https://doi.org/10.28949/bilimname.669957
  6. Bar-On, R. (2006). The Bar-On Model of Emotional-Social Intelligence (ESI), Psicothema, 18, 13-25.
  7. Başar, G. G. (2019). Ergenlerin aile aidiyeti ve ebeveyn ilişkileri ile ahlaki olgunluk düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Karabük Üniversi-tesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  8. Bozdemir, F., & Gündüz, B. (2016). Bağlanma stilleri, anne baba tutumları ve çocukluk çağı örselenme yaşantılarının duygusal zekâ ile ilişkileri. Journal of Human Sciences, 13(1), 1797–1814. https://doi.org/10.14687/ijhs.v13i1.3700
  9. Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (22. baskı). Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789756802748
  10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri (7. baskı). Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
  11. Can, P., & Özdemir, Ö. (2019). Duygusal zekânın tüketici etik davranışları üzerindeki rolüne ilişkin bir araştırma. R&S - Research Studies Anatolia Journal, 2(6), 286–302. https://doi.org/10.33723/rs.594688
  12. Cevahir, E. (2020). SPSS ile nicel veri analizi rehberi. Kibele Yayınları.
  13. Özdemir Cihan, M. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının duygusal zeka gelişimine yönelik program geliştirilmesi ve etkililiğinin incelenmesi: Karma yöntem çalışması [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  14. Çetinkaya, Ö., & Alparslan, A. M. (2011). Duygusal zekânın iletişim becerileri üzerine etki-si: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 363–377. https://izlik.org/JA67ME82MH
  15. Çiftçi, N. (2001). Almanya ve Türkiye'deki Türk lise öğrencilerinin ahlaki yargı yeteneklerinin karşılaştırılması [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  16. Çileli, M. (1981). 14-18 yaşları arasındaki öğrencilerde ahlaki yargının zihinsel gelişim psikolojisi yaklaşımı ile değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi].
  17. Dağlı, M. E. (2006). Ergenlikte zekâ bölümü, duygusal zekâ ve akademik başarı arasındaki ilişki. [Yayımlanmamış doktora tezi, Mersin Üniversitesi].
  18. Devi, J. S., & Joseph, F. S. M. (2021). A study on moral reasoning and academic achievement of secondary school students in Sathyamangalam Taluk of Erode District. Turk-ish Journal of Computer and Mathematics Education, 12(4), 1322–1327.
  19. Ege, R. (2012). Duygusal Zeka Din Öğretimi; Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi ve Duygusal Zeka Gelişim İlişkisi. Dini Araştırmalar, 15(40). https://izlik.org/JA83ED84SP
  20. Eisenberg, N., & Fabes, R. A. (1998). Prosocial development. W. Damon (Dizi Ed.) & N. Eisenberg (Cilt Ed.), Handbook of child psychology: Vol. 3. Social, emotional, and personality development içinde (5. baskı, ss. 701–778). Wiley.
  21. Erdoğdu, M. Y. (2008). Duygusal zekânın bazı değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(23), 62–76. https://izlik.org/JA95WP48BH
  22. Gibbs, J. C., Basinger, K. S., Grime, R. L., & Snarey, J. R. (2007). Moral judgment development across cultures: Revisiting Kohlberg’s universality claims. Developmental Re-view, 27(4), 443–500. https://doi.org/10.1016/j.dr.2007.04.001
  23. Goleman, D. (1995). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. Bantam Books.
  24. Gül, A., & Dam, H. (2021). Yurt Dışındaki Türk Okullarında Öğrenim Gören Lise Öğrencilerinin Dini Tutum ve İnsani Değer Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 50, 607-642. https://doi.org/10.17120/omuifd.916032
  25. Gültekin, F. (2024). Çocukluktaki ebeveyn tutumlarının duygusal zeka gelişimine etkisi [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  26. Günalp, A. (2007). Farklı anne baba tutumlarının okul öncesi eğitim çağındaki çocukların özgüven duygusunun gelişimine etkisi: Aksaray ili örneği [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  27. Fulya Temel, Z. (1991). Yetiştirme yurdunda ve ailesi yanında kalan 14-18 yaş grubundaki gençlerin cinsiyet rolü kimlikleri ile moral gelişimlerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  28. İpek, Y. (2021). Üstün zekalı öğrencilerin din öğretiminde öğrenme davranışları [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  29. Kaba, Y. (2025). Lise öğrencilerinin duygusal zekâ ile ahlaki olgunluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  30. Kar, D., Saha, B., & Mondal, B. C. (2014). Measuring emotional intelligence of secondary school students in relation to gender and residence: An empirical study. American Journal of Educational Research, 2(4), 193–196. https://doi.org/10.12691/education-2-4-3
  31. Karakavak Çırak, G. (2006). Üniversite öğrencilerinin ahlaki yargı yetenekleri ve ahlaki yargı yetenekleri ile kendini gerçekleştirme düzeylerinin karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  32. Kavcar, B. (2011). Duygusal zeka ile akademik başarı ve bazı demografik değişkenlerin ilişkileri: Bir devlet üniversitesi örneği [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. Kaya, M. (1993). Bazı kişisel değişkenlere göre üniversite öğrencilerinin ahlaki yargıları [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  33. Kırtıl, S. (2009). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin duygusal zeka düzeyleri ile yaşam doyumu düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  34. Kohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development: Moral stages and the idea of justice. Harper & Row.
  35. Köksal, A., & İşmen Gazioğlu, A. E. (2007). Ergenlerde duygusal zekâ ile karar verme stratejileri arasındaki ilişki. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 133–146.
  36. Lawrence, A. S. A., & Deepa, T. (2013). Emotional intelligence and academic achievement of high school students in Kanyakumari District. International Journal of Physical and Social Sciences, 3(2), 101–107.
  37. Maboçoğlu, F. (2006). Duygusal zeka ve duygusal zekanın gelişimine katkıda bulunan etkenler [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  38. Mayer, J. D., & Salovey, P. (1997). What is emotional intelligence? P. Salovey ve D. J. Sluyter (Ed.), Emotional development and emotional intelligence: Educational implica-tions içinde (ss. 3–31). Basic Books.
  39. Neçare, E., & Şehitoğlu, Y. (2018). Duygusal zekâ ve etik karar verme ilişkisi: İnsan kaynakları uzmanları üzerinde bir araştırma. İş Ahlakı Dergisi, 11(1), 21–41. https://doi.org/10.12711/tjbe.2018.11.1.0012
  40. Özgüven, İ. E. (2001). Ailede iletişim ve yaşam. PDREM Yayınları.
  41. Özyürek, A., & Tezel Şahin, F. (2015). Anne-çocuk ilişkisinin ve baba tutumlarının çocukların ahlâki ve sosyal kural anlayışları üzerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 40(177), 161–174.
  42. Pehlivan, Ş. (2015). Duygusal zekanın satış elemanlarının (EI) algıladıkları satış performansına etkisi [Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  43. Sanders, C. E., Lubinski, D., & Benbow, C. P. (1995). Does the Defining Issues Test measure psychological phenomena distinct from verbal ability? An examination of Lykken’s query. Journal of Personality and Social Psychology, 69(3), 498–504. https://doi.org/10.1037/0022-3514.69.3.498
  44. Savaş, O. (2019). Üniversite öğrencilerinde ahlaki olgunluk, sosyal iyi oluş ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  45. Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J., & Dornheim, L. (1998). Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 25(2), 167–177. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(98)00001-4
  46. Seyis, S., Yazıcı, H., & Altun, F. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin motivasyonları ve duygusal zekaları ile akademik başarıları arasındaki ilişki. Milli Eğitim Dergisi, 43(197), 51–63.
  47. Şengün, M. (2008). Lise öğrencilerinin ahlaki olgunluk düzeylerinin bazı kişisel değişkenler açısından incelenmesi [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  48. Tiryaki Şen, H., Taşkın Yılmaz, F., Özcan, D., & Bahçecik, N. (2013). Kamu hastanelerinde görev yapan başhekim ve başhemşirelerin duygusal zekâ düzeyleri ile etik muhakeme yetenekleri ve etkileyen faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 10(3), 18–26.
  49. Şimşek, H., & Kara, T. (2021). Ortaokul Öğrencilerinin Evrensel Ahlâki Değerlere Uyma Düzeylerinin Sınıf ve Cinsiyet Değişkinleri Açısından İncelenmesi. Uluslararası İnsan Ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 6(1), 69-83. https://izlik.org/JA97FU99FN
  50. Taşlıyan, M., Hırlak, B., & Harbalıoğlu, M. (2017). Duygusal zekâ, iletişim becerileri ve akademik başarı arasındaki ilişki: Üniversite öğrencilerine bir uygulama. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 2(3), 45–58. https://izlik.org/JA72MS24HG
  51. Tatar, A., Tok, S., & Saltukoğlu, G. (2011). Gözden geçirilmiş Schutte Duygusal Zekâ Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 21(4), 325–338. https://doi.org/10.5455/bcp.20110624015920
  52. Tavşancıl, E. (2019). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi (6. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
  53. Uyaroğlu, B. (2011). Üstün yetenekli ve normal gelişim gösteren ilköğretim öğrencilerinin empati becerileri ve duygusal zeka düzeyleri ile anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  54. Wamboldt, M. Z., & Wamboldt, F. S. (2000). Role of the family in the onset and outcome of childhood disorders: Selected research findings. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 39(10), 1212–1219. https://doi.org/10.1097/00004583-200010000-00006
  55. Yalgın, B., & Çalışkan, H. (2023). Kentsel ve kırsal bölgede eğitim gören okul öncesi çocuklarının değer düzeylerinin incelenmesi. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(1), 43–54. https://doi.org/10.25272/j.2149-8385.2023.9.1.04