Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2026 / Sayı: 74

Alevîliğin yanlış algılanması: Muharrem uygulamaları örneği

Misperception of alevism: In reference to the Muharram month activities

Sayfa
45–76
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu iki temel yanlış algı ve konumlandırmanın konunun tarihsel ve bilimsel bilgilerin ortaya koymuş olduğu veriler dikkate alınmaksızın yanlış bir şekilde değerlendirilmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma Türkiye’de yürütülen Muharrem ayı etkinliklerine bağlı olarak Alevîliğin nasıl algılandığı konusunu ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Söz konusu unsurlara bağlı ola- rak bir değerlendirme yapıldığında ülkemizde günümüz itibariyle kendilerine Alevî denilen gruplarla ilgili iki temel yanlış algı ve konumlandırmanın bulunduğu görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu iki temel yanlış algı ve konumlandırmanın konunun tarihsel ve bilimsel bilgilerin ortaya koymuş olduğu veriler dikkate alınmaksızın yanlış bir şekilde değerlendirilmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışma Türkiye’de yürütülen Muharrem ayı etkinliklerine bağlı olarak Alevîliğin nasıl algılandığı konusunu ele almaktadır. Konu Muharrem ayı dolayısıyla yürütülen oruç, yas/ matem ve aşure gibi unsurlardan hareketle işlenmektedir. Söz konusu unsurlara bağlı ola- rak bir değerlendirme yapıldığında ülkemizde günümüz itibariyle kendilerine Alevî denilen gruplarla ilgili iki temel yanlış algı ve konumlandırmanın bulunduğu görülmektedir. Bunlar- dan ilki, söz konusu unsurların sadece Alevîliğe ait özelliklermiş gibi algılanıp, diğer tasavvuf ekollerindeki aynı içerik ile yürütülen uygulamaların göz ardı edilmesidir. İkincisi ise, Mu- harrem uygulamalarına bağlı olarak Alevîliğin Şii (Caferî) çerçevede görülebilmesidir. Bu iki temel yanlış algı ve konumlandırmanın konunun tarihsel ve bilimsel bilgilerin ortaya koymuş olduğu veriler dikkate alınmaksızın yanlış bir şekilde değerlendirilmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Abstract

Tis study discusses how Alevism is perceived in reference to the Muharram Month Activi- ties carried out in Turkey. Te subject is handled by means of fasting (of Muharram), mo- urning and ashure (Noah’s pudding dessert) activities carried out in the Muharram Month. When an assessment is made considering the activities about the subjects, it is observed that there are two main misperceptions and incorrect positionings related to groups called as “Alewi” in our country. First of these is the perception of these activities as if they only belong to Alewi groups and disregarding activities executed with the same content in ot- her Sufism approaches/sufi orders. Second is accepting Alewism within the frame of the Shi‘ism/Ja‘farism. It is considered that these two fundamental misperceptions and wrong positionings are due to incorrect assessments that ignore the data revealed by the historical and scientific knowledge.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÜÇER, C. (2026). Alevîliğin yanlış algılanması: Muharrem uygulamaları örneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 74, 45–76. https://ajindex.com/articles/128331

Kaynakça (18)

  1. AHMED B. HANBEL, (1978). Müsned (I-VI), Beyrut: El-Mektebetü’l-İslâmi. AKPINAR, Y. (1982). “Kumrî”. Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, İstanbul.
  2. AKSÜT, H. (2009). Aleviler Türkiye-İran-Irak-Suriye-Bulgaristan. Ankara:Yurt Kitap-Yayın. ALGÜL, H. (1997). “Haram Aylar”. TDVİA. XVI/105-106. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  3. BİLMEN, Ö.N. (1957).
  4. Büyük İslam İlmihali. İstanbul.
  5. BAŞ, E. (2004). “Aşûre Günü, Tarihsel Boyutu ve Osmanlı Dinî Hayatındaki Yeri Üzerine Düşünceler”. AÜİFD, XLV (I), 167-190.
  6. BAŞ, E. (2011). “Ahmed Yesevî’nin Bektaşîlik, Alevîlik Üzerindeki Etkileri Ve Osmanlı Dinî Hayatındaki İzleri”, AÜİFD, LII (2), 21-53.
  7. BEDER, E. (ty). Hüseyin Vây Iğdır İlinde Muharrem Ayı Törenleri. Yozgat: Kün Yay. BOZKURT, N. (2008). Erkânname, Kur’an’da Alevî Erkânı, 100 Konu- 100 Deyiş – 100 Ayet, Ankara.
  8. BOZKUŞ, M. (2003). Büveyhîler ve Şiîlik, Sivas: Vizyon. BOZKUŞ, M. (2011). Anadolu’da İslam ve Mezhepler. Sivas: Asitan Yay. BUHÂRÎ, (1987). El-Câmi‘u’s-Sahîh, Sahîh-i Buhârî ve Tercemesi, (I-XVII) çev: Mehmed So- fuoğlu. İstanbul:
  9. Ötüken Yay. CENGİZ, R. (2000). Çamiçi Beldesinde Dinî Hayat; Alevilik Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Elazığ: FÜSBE. DOĞANAY, E. (2000). Anadolu’da Yaşayan Dergahlar. İstanbul:
  10. Can Yayınları.
  11. EREN, S. (2002). Sosyolojik Açıdan Ordu Yöresi Alevîliği. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Amkara: Ankara Ün. SBE. ERSAL, Mehmet. (2013). Alevi-Bektaşi İnanç Sisteminde Hiyerarşik Yapı: Çubuk Havzası Aleviliği Örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. FIĞLALI, E.R. (1984). İmâmiyye Şîası. İstanbul:
  12. Selçuk Yay. FIĞLALI, E.R. (1998). “Hüseyin”. TDVİA. XVIII/518-521. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  13. GÜNGÖR, Ö. (2007). Ârâf’taki Kimlik: Alevîlik/Bektâşilik. Ankara:
  14. Akasya Kitap. GÜNGÖR, Ş. (1997). “Hadîkatü’s-Suadâ”. TDVİA. XV/20-22. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  15. GÜNGÖR, Ş. (2003). “Maktel”. TDVİA. XXVII/ 455. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayın- ları. GÜNGÖR, Ş. (2003). “Maktel-i Hüseyin”. TDVİA. XXVII/ 456-457. Ankara: Türkiye Diya- net Vakfı Yayınları.
  16. GÖLPINARLI, A. (2004). Tasavvufan Dilimize Geçen Deyimler ve Atasözleri. İstanbul:
  17. İn- kılap Kitabevi.
  18. GÖLPINARLI, A. (2006). Mevlevi Adab ve Erkanı. İstanbul: İnkılap Kitabevi. İLMİHAL(I-II). (2011). Komisyon. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. İMAM CAFER-İ SADIK BUYRUĞU. (1998). haz.: Adil Ali Atalay. İstanbul: Can Yayınları. İMAM GAZALÎ. (1975). İhyâu ‘Ulümi’d-Din (I-IV). ter.:Ahmed