KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 58 Sayı: 2

Diyadik Verilerde Aracılık Etkisinin Test Edilmesinde MEDYAD Makrosunun Kullanılması

Using MEDYAD Macro to Test the Mediation Effect in Dyadic Data

Selda Örs Özdil(ONDOKUZ MAYIS UNIVERSITY)0000-0002-7134-5896
Sayfa
651–687
Yayın Tarihi
2025-08-16
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bireylerden elde edilen verilerin (diyadik veriler) birbirinden bağımsız olduğunu düşünerek analiz etmek yanıltıcı bulgular sunabilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sosyal ve davranış bilimi araştırmalarında ele alınan birçok değişken doğası gereği en az iki kişiyi içerir ve aralarında belirli bir ilişki, bağlantı bulunan bu ikililer için diyad ve bu ikililerden toplanan veriler için de diyadik veri kavramı kullanılır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ayrıca ikilinin birbirlerini nasıl etkilediğini ortaya çıkarmak için karmaşık modellerin kurulması ve test edilmesi gerekmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bireylerden elde edilen verilerin (diyadik veriler) birbirinden bağımsız olduğunu düşünerek analiz etmek yanıltıcı bulgular sunabilir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İkili verilerde aracılık · APIMeM · diyadik veri

Özet

Sosyal ve davranış bilimi araştırmalarında ele alınan birçok değişken doğası gereği en az iki kişiyi içerir ve aralarında belirli bir ilişki, bağlantı bulunan bu ikililer için diyad ve bu ikililerden toplanan veriler için de diyadik veri kavramı kullanılır. Bu bireylerden elde edilen verilerin (diyadik veriler) birbirinden bağımsız olduğunu düşünerek analiz etmek yanıltıcı bulgular sunabilir. Ayrıca ikilinin birbirlerini nasıl etkilediğini ortaya çıkarmak için karmaşık modellerin kurulması ve test edilmesi gerekmektedir. Diyadik verilerle kurulan çeşitli modelleri test etmek için LISREL, AMOS, MPLUS, R gibi programlar kullanılabilse de bu programların birçoğu ücretli veya araştırmacıların kodlama bilmesini gerektirmektedir. Bu makalenin amacı kodlama bilmeye gerek kalmadan ayırt edilebilir diyadik verilerde aracılık modelini (APIMeM) test etmeyi sağlayan MEDYAD makrosunu tanıtmaktır. Bu çalışma kapsamında, öncelikle kısaca diyadik verilerde aracılık modeli açıklanmış, ardından makronun kurulumu, veri dosyasının hazırlanması ve veri analiz adımlarına yer verilmiştir. Son olarak analiz çıktılarının nasıl yorumlanacağı kısaca açıklanmıştır.

Abstract

Many variables studied in social and behavioral science researches inherently involve at least two individuals and the concept of dyad is used for these pairs with a certain relationship and connection between them and the concept of dyadic data is used for the data collected from these pairs. Analyzing the data obtained from these individuals (dyadic data) thinking that they are independent of each other may present misleading findings. In addition, complex models need to be established and tested to reveal how the pairs affect each other. Although programs such as LISREL, AMOS, MPLUS, R can be used to test various models established with dyadic data, many of these programs are paid or require researchers to know coding. The purpose of this article is to introduce the MEDYAD macro, which allows testing the mediation model (APIMeM) in distinguishable dyadic data without the need for coding. Within the scope of this study, the mediation model in dyadic data is first briefly explained, then the installation of the macro, preparation of the data file, and data analysis steps are given. Finally, how to interpret the analysis outputs is briefly explained.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özdil, S. Ö. (2025). Diyadik Verilerde Aracılık Etkisinin Test Edilmesinde MEDYAD Makrosunun Kullanılması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt: 58 Sayı: 2, 651–687. https://doi.org/10.30964/auebfd.1618770

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (40)

  1. Aras, B. (2022). Heteroseksüel çiftlerde cinsiyetçilik türleri ile yakın ilişki şiddeti arasındaki ilişkide baskınlık düzeyinin aracı rolü. [The mediator role of dominance levels in the relationship between sexism types and intimate partner violence on heterosexual dyads]. (Thesis No. 741567) [Master’s thesis, Hacettepe University]. Council of Higher Education https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  2. Aydoğan, D., & Özbay, Y. (2015). Çiftlerde ilişkisel yılmazlık ve ilişkisel profesyonel yardım arama: İkili (dyadic) analiz. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 5(44), 109-121. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/631455
  3. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychollogical research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182. https://doi.org/10.1037//0022-3514.51.6.1173
  4. Cook, W. L., & Kenny, D. A. (2005). The actor–partner interdependence model: A model of bidirectional effects in developmental studies. International Journal of Behavioral Development, 29(2), 101–109. https://doi.org/10.1080/01650250444000405
  5. Coutts, J. J., Hayes, A. F., & Jiang, T. (2019). Easy statistical mediation analysis with distinguishable dyadic data. Journal of Communication, 69(6), 612-649. https://doi.org/10.1093/joc/jqz034
  6. Curran, T. (2018). An actor-partner interdependence analysis of cognitive flexibility and indicators of social adjustment among mother-child dyads. Personality and Individual Differences, 126, 99-103. https://doi.org/10.1016/j.paid.2018.01.025
  7. Çoban, E. (2019). Genç kadın arkadaşlıklarında bilişsel kısıtlama yeme davranışını yordayan faktörler: Beden memnuniyetsizliği, algılanan sosyal destek ve arkadaşlık kalitesinin kişilerarası etkileri. [Predicting restricted eating in young women friendships: Dyadic effects of body dissatisfaction, perceived social support and friendship quality]. (Thesis No. 589466) [Master’s thesis, Kadir Has University]. Council of Higher Education https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  8. Daşçı, E. (2022). Öz-belirleme kuramı bağlamında helikopter anababalığın anababaların ve ergenlerin psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkisi. [The effect of helicopter parenting on the psychological well-being of adolescents and parents in the context of self-determination theory]. (Thesis No. 753504) [Doctoral dissertation, Ankara University]. Council of Higher Education https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  9. Du, W., Luo, M., & Zhou, Z. (2022). A study on the relationship between marital socioeconomic status, marital satisfaction, and depression: Analysis based on actor–partner interdependence model (APIM). Applied Research in Quality of Life, 17(3), 1477-1499. https://doi.org/10.1007/s11482-021-09975-x
  10. Faro, A. L., McKee, L. G., Garcia, R. L., & Jones, D. J. (2018). The relationships between religiosity and youth internalizing symptoms in African American parent–adolescent dyads. Cultural diversity and ethnic minority psychology, 24(1), 139-149. https://doi.org/10.1037/cdp0000158
  11. Garcia Granero M. (2002). Heteroscedasticity: Testing and correcting in SPSS. Retrieved November 13, 2024, from http://www.spsstools.net/fr/syntax/442/
  12. Garcia, R. L., Kenny, D. A., & Ledermann, T. (2015). Moderation in the actor–partner interdependence model. Personal Relationships, 22(1), 8-29. https://doi.org/10.1111/pere.12060
  13. Gündoğdu Aktürk, E. (2021). Ideal-actual mate mismatch and relational out-comes in romantic couples. OPUS International Journal of Society Researches, 17(33), 47-66. https://doi.org/10.26466/opus.729470
  14. Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2nd ed.). The Guilford Press.
  15. Hart, E., Tan, C. C., & Chow, C. M. (2021). Anti-fat attitudes and dietary restraint within mother-daughter dyads: An actor-partner interdependence model (APIM) analysis. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 26(5), 1417-1426. https://doi.org/10.1007/s40519-020-00949-w
  16. Ivziku, D., Clari, M., Piredda, M., De Marinis, M. G., & Matarese, M. (2019). Anxiety, depression and quality of life in chronic obstructive pulmonary disease patients and caregivers: an actor–partner interdependence model analysis. Quality of Life Research, 28(2), 461-472. https://doi.org/10.1007/s11136-018-2024-z
  17. Jose, P. E. (2013). Doing statistical mediation and moderation. The Guilford Press.
  18. Kenny, D. A. (1996). Models of nonindependence in dyadic research. Journal of Social and Personal Relationships, 13(2), 279–294. https://doi.org/10.1177/0265407596132007
  19. Karababa, A. (2023). Güç paylaşımı ve benliğin ayrımlaşması ile ana-baba davranışları ve çocuğun uyumu arasındaki ilişkilerde ortak ebeveynliğin rolü: Aktör-partner karşılıklı bağımlılık aracılık modeli. [The role of coparenting in the relationships betweenpower sharing and differentiation of self with parenting behaviors and child adjustment: Actor-partner interdependence mediation model]. (Thesis No. 842863) [Doctoral dissertation, Muğla Sıtkı Kocaman University]. Council of Higher Education https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  20. Kenny, D. A. (2015, October). An interactive tool for the estimation and testing mediation in the Actor-Partner Interdependence Model using structural equation modeling [Computer software]. Available from https://davidakenny.shinyapps.io/APIMeM/.
  21. Kenny, D. A. (2018). Reflections on the actor–partner interdependence model. Personal Relationships, 25(2), 160–170. https://doi.org/10.1111/pere.12240
  22. Kenny, D. A. ve Cook, W. L. (1999). Partner effects in relationship research: Conceptual issues, analytic difficulties, and illustrations. Personal Relationships, 6(4), 433-448. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.1999.tb00202.x
  23. Kenny, D. A., Kashy, D. A., & Cook, W. L. (2006). Dyadic data analysis. Guilford Press.
  24. Kölemen, A. N. (2022). Uzak mesafeli evlilik ilişkilerinde fedakarlıktan algılanan doyum ve zararın evlilik doyumu üzerindeki diyadik etkisi [The dyadic effect of satisfaction and harm perceived by self-sacrifice ı̇n long-distance marital relationships on marital satisfaction]. (Thesis No. 736680) [Master’s thesis, Hasan Kalyoncu University]. Council of Higher Education https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  25. Ledermann, T., Macho, S., & Kenny, D. A. (2011). Assess- ing mediation in dyadic data using the actor-partner interdependence model. Structural Equation Model- ing: A Multidisciplinary Journal, 18(4), 595–612. https:// doi.org/10.1080/10705511.2011.607099
  26. Liu, S., Wang, Z., Lu, S., & Shi, J. (2019). Dyadic analysis of childhood emotional maltreatment and marital satisfaction during the transition to parenthood: The mediating effects of emotion regulation strategies and psychological distress. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 28(10), 1216-1231. https://doi.org/10.1080/10926771.2018.1466381
  27. MacKinnon, D. P. (2008). Introduction to statistical mediation analysis. Lawrence Erlbaum Associates.
  28. MacKinnon, D. P., Lockwood, C. M., Hoffman, J. M., West, S. G., & Sheets, V. (2002). A comparison of methods to test mediation and other intervening variable effects. Psychological Methods, 7(1), 83-104. https://doi.org/10.1037/1082-989x.7.1.83
  29. MacKinnon, D. P., Fairchild, A. J., & Fritz, M. S. (2007). Mediation analysis. Annual Review of Psychology, 58(1), 593-614. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085542
  30. Maroufizadeh, S., Hosseini, M., Rahimi Foroushani, A., Omani-Samani, R., & Amini, P. (2018). The effect of depression on quality of life in infertile couples: An actor-partner interdependence model approach. Health and Quality of Life Outcomes, 16, 1-7. https://doi.org/10.1186/s12955-018-0904-0
  31. Norton, A., Brown, C. C., Falbo, R., & Hogan, B. (2020). Video game use, acceptance, and relationship experiences: A moderated actor-partner interdependence model. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 23(7), 453-458. https://doi.org/10.1089/cyber.2019.0258
  32. Proyer, R. T., Brauer, K., Wolf, A., & Chick, G. (2019). Adult playfulness and relationship satisfaction: An APIM analysis of romantic couples. Journal of Research in Personality, 79, 40-48. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2019.02.001
  33. Rakhshani, T., Asadollahi, A., Afzali Harsini, P., Khoramdel, H., Shiraly, R., & Khani Jeihooni, A. (2023). Effect of sexual knowledge, attitude and quality of life on marital satisfaction of aged couples in south Iran: APIM-SEM Analysis. Journal of Sex & Marital Therapy, 49(4), 432-446. https://doi.org/10.1080/0092623X.2022.2133758
  34. Sadler, P., Ethier, N., & Woody, E. (2011). Tracing the interpersonal web of psychopathology: Dyadic data analysis methods for clinical researchers. Journal of Experimental Psychopathology, 2(2), 95-138. https://doi.org/10.5127/jep.010310
  35. Sakmar, E. (2015). Testing the vulnerability-stress-adaptation model in Turkey: A dyadic model (Thesis No. 399831) [Doctoral dissertation, Middle East Technical University]. Council of Higher Education https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  36. Schneider, B., & Waite, L. J. (2008). The 500-family study [1998–2000, United States]. Ann Arbor, MI: Inter-university Consortium for Political and Social Research.
  37. Shrout, P. E., & Bolger, N. (2002). Mediation in experimental and nonexperimental studies: New procedures and recommendations. Psychological Methods, 7(4), 422- 445. https://doi.org/ 10.1037//1082-989X.7.4.422
  38. Stas, L., Kenny, D. A., Mayer, A., & Loeys, T. (2018). Giving dyadic data analysis away: A user‐friendly app for actor–partner interdependence models. Personal Relationships, 25(1), 103-119. https://doi.org/10.1111/pere.12230
  39. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
  40. Yıldırımoğlu, H. Z. (2017). Teorik temelleri ve uygulaması ile diyadik veri analizi [Dyadic data analysis with theoretical basics and application] (Thesis No. 487540) [Master’s thesis, Van Yüzüncü Yıl University]. Council of Higher Education https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp.