Dergiler / Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 16

Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi

Suitability of Pedestrian Paths for the Physically Disabled and Urban Accessibility Review in Erzincan City Center

Gökhan Askan(Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi)0000-0002-4342-2970
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-08-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgulara göre; kaldırımların genişlik ve yükseklik bakımından büyük ölçüde yeterli olduğu, rampaların ise kısmen standartlara uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kentlerin planlanması sürecinde erişilebilirlik ilkesinin tüm bireyleri kapsayacak şekilde ele alınması büyük önem taşımaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Erişilebilirlik, yalnızca fiziksel çevrenin düzenlenmesini değil, farklı kullanıcı gereksinimlerini gözeten kapsayıcı tasarım anlayışıyla kamusal alanlara, kentsel hizmetlere ve sosyal yaşama eşit katılımın sağlanmasını da kapsamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgulara göre; kaldırımların genişlik ve yükseklik bakımından büyük ölçüde yeterli olduğu, rampaların ise kısmen standartlara uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:erişilebilirlik · Erzincan · evrensel tasarım

Özet

Kentlerin planlanması sürecinde erişilebilirlik ilkesinin tüm bireyleri kapsayacak şekilde ele alınması büyük önem taşımaktadır. Erişilebilirlik, yalnızca fiziksel çevrenin düzenlenmesini değil, farklı kullanıcı gereksinimlerini gözeten kapsayıcı tasarım anlayışıyla kamusal alanlara, kentsel hizmetlere ve sosyal yaşama eşit katılımın sağlanmasını da kapsamaktadır. Bu yaklaşım, sosyal eşitliğin güçlendirilmesi, yaşam kalitesinin artırılması ve sürdürülebilir kentsel gelişimin desteklenmesi açısından temel planlama ilkelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada, Erzincan kentinin en yoğun ve ana arterleri konumunda olan Fevzi Paşa Caddesi, Ordu Caddesi, 13 Şubat Caddesi ve Halit Paşa Caddesi'nin fiziksel engelli bireyler açısından erişilebilirlik potansiyeli değerlendirilmiştir. Gözlemler yer seviyesinden ve drone görüntüleri kullanılarak gerçekleştirilmiş; incelenen güzergâhlar, saha gözlemleri, fiziksel ölçümler ile ulusal erişilebilirlik standartları ve ilgili mevzuat esas alınarak erişilebilirlik açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada TS 9111, TS 12576, TS ISO 23599 ve TS 13536 standartları referans alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre; kaldırımların genişlik ve yükseklik bakımından büyük ölçüde yeterli olduğu, rampaların ise kısmen standartlara uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak hissedilebilir yüzey uygulamalarının hiçbir güzergâhta bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca, trafo, internet kutuları, kanalizasyon ve yağmur suyu kapaklarının konumlandırılmasında yer yer sorunlar gözlemlenmiştir. Aydınlatma seviyesi genel olarak yeterli bulunurken, zemin döşemeleri ve bitkilendirme uygulamaları kısmen uygun olarak değerlendirilmiştir. Uyarıcı ve yönlendirici malzemelerin sınırlı düzeyde olduğu, otobüs duraklarının engelli bireyler için uygun olmadığı ve cadde üzerindeki engelli otoparklarının sayıca yetersiz kaldığı saptanmıştır. Belirlenen eksikliklerin giderilmesi ve önerilerin uygulanması, Erzincan'da kapsayıcı, erişilebilir ve sürdürülebilir bir kentsel çevrenin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract

In urban planning, it is crucial to address the principle of accessibility in a way that encompasses all individuals. This study assessed the accessibility potential of Fevzi Paşa Avenue, Ordu Avenue, 13 February Avenue, and Halit Paşa Avenue, the busiest and main arteries of Erzincan, for individuals with physical disabilities. Observations were conducted both from ground level and via drone footage, and each route was tested by individuals with different types of physical disabilities. TS 9111, TS 12576, TS ISO 23599, and TS 13536 standards were used as references in the study. Findings indicated that sidewalks were largely adequate in terms of width and height, while ramps partially complied with the standards. However, tactile surface applications were absent on all routes. Additionally, problems were occasionally observed with the positioning of transformers, internet boxes, sewer and rainwater gates. While the lighting level was generally sufficient, flooring and planting practices were evaluated as partially adequate. It has been determined that warning and guidance materials are limited, bus stops are not suitable for disabled individuals, and the number of disabled parking lots on the street is insufficient. If the identified deficiencies are eliminated and the suggestions are implemented, it is possible for Erzincan to gain the identity of a "Disabled Friendly City".

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Askan, G. (2026). Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, Cilt: 16. https://doi.org/10.54370/ordubtd.1808557

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2020). Erişilebilirlik kılavuzu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/meslekihizmetler/menu/erisilebilirlik_kilavuzu_2021_20231122101955.pdf adresinden 21 Ocak 2024 tarihinde alınmıştır.
  2. Alkan Meşhur, H. F. ve Tekin, M. (2018). Evrensel tasarım yaklaşımının şehir planlama disiplini bakış açısı ile değerlendirilmesi. Online Journal of Art and Design, 6(5), 94–111. https://adjournal.net/articles/65/656.pdf
  3. Aygün, E., Korkut, A. ve Kiper, T. (2018). Engelli bireyler için kentsel dış mekânlara erişilebilirliğin incelenmesi: Tekirdağ örneği. Artium, 6(2), 20–32. https://izlik.org/JA57ZF43PL
  4. Bekci, B. (2012). Fiziksel engelli kullanıcılar için en uygun ulaşım akslarının erişebilirlik açıdan irdelenmesi: Bartın kenti örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 14(Özel Sayı), 26–36. https://izlik.org/JA84MK97FhH
  5. Bilge, C. ve Irmak, M. A. (2021). Sivas kent merkezinde yaya yollarının fiziksel engelli kullanımları açısından değerlendirilmesi. Artium, 9(1), 36–46. https://doi.org/10.51664/artium.801773
  6. Çağlayan Gümüş, D. (2007). Türkiye'de özürlüler için ulaşılabilirlik mevzuatı. Dosya, (04), 18–22. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi. http://www.mimarlarodasiankara.org/dosya/dosya4.pdf
  7. Dikmen, Ç. B. (2011). Avrupa Kentsel Şartı ulaşım ve dolaşım ilkeleri kapsamında engellilerin kentsel alan ve yapılara erişebilirliklerinin sorgulanması: Yozgat örneği. e-Journal of New World Sciences Academy, 6(4), 838–858. https://doi.org/10.12739/nwsaes.v6i4.5000066904
  8. Ekici, B. (2021). Engelli kullanımı açısından yaya yollarının erişilebilirliğinin değerlendirilmesi: Çorlu (Tekirdağ) örneği. Journal of Architectural Sciences and Applications, 6(1), 115–124. https://doi.org/10.30785/mbud.827732
  9. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü [EYHGM]. (2023). Engelli ve yaşlı istatistik bülteni, Kasım 2023. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. https://www.aile.gov.tr/media/151788/eyhgm_istatistik_bulteni_kasim_23.pdf
  10. Engelliler Hakkında Kanun (Kanun No. 5378). (2005, 7 Temmuz). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 25868). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/07/20050707-2.htm
  11. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik. (2019, 20 Şubat). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 30692). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190220-2.htm
  12. Erten, Ş. ve Aktel, M. (2020). Engellilerin erişebilirlik hakkı: Engelsiz kent yaklaşımı çerçevesinde bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(28), 898–912. https://doi.org/10.21076/vizyoner.691690
  13. Gülgün, B. ve Altuğ, İ. (2006). İzmir kıyı bandı uygulamalarında ergonomik standartlara uygunluğun değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(1), 145–156. https://izlik.org/JA87CM62SR
  14. Kesik, O. A. (2025). Afet toplanma alanlarının engelli erişilebilirliği seviyesinin tespit edilmesi: Erzincan şehir merkezi örneği. International Journal of Geography and Geography Education, 55, 68–86. https://doi.org/10.32003/igge.1633902
  15. Korkmaz, B. C. (2025). A current view of data collection on people with disabilities in Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 35–45. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1653617
  16. Korkut, A., Kiper, T. ve Topal, T. Ü. (2017). Kentsel peyzaj tasarımda ekolojik yaklaşımlar. Artium, 5(1), 14–26. https://izlik.org/JA48FZ98XB
  17. Kuter, N. ve Çakmak, M. (2017). Kamusal dış mekânlarda engelliler için tasarım: Ankara, Seğmenler Parkı örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 3(2), 93–110. https://izlik.org/JA69AR28TD
  18. Malkoç True, E. ve Sönmez Türel, H. (2013). Yapılı çevrelerin fiziksel engelliler yönüyle kullanılabilirliği: İzmir kenti örneği. Artium, 1(1), 1–16. https://izlik.org/JA65DR55WY
  19. Mehta, V. (2013). The street: A quintessential social public space. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203067635
  20. Moughtin, C. (1999). Urban design: Street and square (2. bs.). Architectural Press. Özdemir, A. (2017). Engelsiz oyun alanları için kapsayıcı tasarım yaklaşımı. Ege Mimarlık, 20–23. https://hdl.handle.net/11499/3746
  21. Sözen, H. (2025). 2025 Cumhurbaşkanlığı Hükümet Programı ışığında engelli bireylerin durumu: SWOT analiziyle stratejik bir dönüşüm değerlendirmesi. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 7(1), 1–20. https://doi.org/10.47138/jeaa.1628115
  22. Story, M. F., Mueller, J. L. ve Mace, R. L. (1998). The universal design file: Designing for people of all ages and abilities. North Carolina State University, Center for Universal Design.
  23. Tiryaki, İ. D. ve Kürkçüoğlu, E. (2023). Ana caddelerin oluşumu üzerine morfolojik bir değerlendirme: Kurtuluş Caddesi, Antakya. IV. Kentsel Morfoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı içinde (ss. 596–609). Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı. https://www.tnum.org.tr/index.php/tnum/article/view/293
  24. Tiyek, R., Eryiğit, B. H. ve Baş, E. (2016). Engellilerin erişilebilirlik sorunu ve TSE standartları çerçevesinde bir araştırma. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), 225–261. https://izlik.org/JA29AJ92ZH
  25. Türk Standardları Enstitüsü. (1999). Şehir içi yollar: Özürlüler için sokak, cadde, meydan ve yapısal önlemler ile işaretlemelerinde tasarım kuralları. TSE Yayınları.
  26. Türkiye İstatistik Kurumu. (2004). Türkiye özürlüler araştırması, 2002. T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı. https://www.aile.gov.tr/media/5597/ozurluluge-dayali-ayrimciligin-olculmesi-arastirmasi.pdf
  27. Türkiye İstatistik Kurumu. (2013). Nüfus ve konut araştırması, 2011. Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.aile.gov.tr/media/5657/nka-internete-verilecek-2-5.pdf
  28. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2024 (Haber bülteni, Sayı: 53783). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2024-53783
  29. United Nations. (2003). Accessibility for the disabled: A design manual for a barrier free environment. United Nations Department of Economic and Social Affairs. https://www.un.org/esa/socdev/enable/designm/
  30. Uslu, A. ve Shakouri, N. (2014). Kentsel peyzajda engelli/yaşlı birey için bağımsız hareket olanağı ve evrensel tasarım kavramı. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 14(1), 7–14. https://izlik.org/JA85GY96SB
  31. World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/publications/i/item/9789241564182
  32. World Health Organization. (2022). Global report on health equity for persons with disabilities. https://www.who.int/publications/i/item/9789240063600
  33. World Health Organization. (2024). World health statistics 2024: Monitoring health for the SDGs, sustainable development goals. https://www.who.int/publications/i/item/9789240094703
  34. Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik. (2023, 7 Kasım). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 32362). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231107-1.htm
  35. Yazıcı, H. T. (2025). Engelliliğe yönelik mikro saldırganlıklar: Toplumsal bir inşa olarak engelliliğin sosyolojik ve kuramsal analizi. Olgu Sosyoloji Dergisi, 4(2), 112–121. https://doi.org/10.58632/olgusos.1802212
  36. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. bs.). Seçkin Yayıncılık.
  37. Yıldırım, A., Ocak, M. C. ve Yücel Beyaztaş, F. (2024). Türkiye'de engelli bireylerin hakları ve adli tıp yönünden incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi, 38(3), 276–283. https://tip.fusabil.org/pdf/pdf_FUSABIL_1833.pdf
  38. Yıldız, N. (2018). Engelliler için erişilebilirlik kavramının kentsel ergonomi bağlamında değerlendirilmesi. 2nd International Symposium on Innovative Approaches in Scientific Studies, 3, 416–424. http://www.set-science.com/manage/uploads/ISAS2018-Winter_0039/SETSCI_ISAS2018-Winter_0039_0078.pdf
  39. Yılmaz, T., Olgun, R., Şavklı, F. ve Öter, B. (2014). Kentsel yeşil alanlarda tekerlekli sandalye kullanıcıları için engelsiz rota belirlenmesi: Antalya Atatürk Kültür Parkı örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 4(9), 1–14. https://izlik.org/JA37EF97TG