Dergiler / Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 54 Sayı: 54

Kadı Sicilleri Işığında Osmanlı Kıbrısı’nda Kölelik (17. ve 18. Yüzyıllar)

The Institution of Slavery in Ottoman Cyprus in the Light of the Qadi Registers (17th and 18th centuries)

Sayfa
104–135
Yayın Tarihi
2018-06-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmada ortaya çıkan bazı bulgular şu şekilde özetlenebilir:

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz: Osmanlı Kıbrısı’ndaki kölelik tecrübesinin gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen birçok konusu bulunmasına karşın, adadaki kölelik müessesesi üzerine henüz yeterli çalışmalar yapılmamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Makalemizde mevzunun bu öneminden hareketle 17. ve 18. yüzyıla ait mevcut tüm Kıbrıs kadı sicillerindeki kölelik görünümleri bütüncül bir perspektiften araştırma konusu edilerek, adadaki söz konusu müessesenin bir nebze daha aydınlatılmasına çalışılmış; yüksek pahadaki kölelerin Allah için âzât edilmesinden, dolandırıcılık yoluyla özgür insanların köleleştirilmesine kadar geniş yelpazedeki birçok muhtelif konuya ışık tutulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada ortaya çıkan bazı bulgular şu şekilde özetlenebilir:
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kıbrıs · Osmanlı Kıbrısı · Kölelik

Özet

Öz: Osmanlı Kıbrısı’ndaki kölelik tecrübesinin gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen birçok konusu bulunmasına karşın, adadaki kölelik müessesesi üzerine henüz yeterli çalışmalar yapılmamıştır. Nitekim dönemin kadı sicillerine yansıyan kölelik görünümleri de araştırılmayı bekleyen bakir konuların başında gelmektedir. Siciller esas itibariyle Osmanlı dönemindeki mahkeme tutanakları olması hasebiyle tarihsel açıdan geçmişe dair en zengin ve sağlam kaynaklardandır. Makalemizde mevzunun bu öneminden hareketle 17. ve 18. yüzyıla ait mevcut tüm Kıbrıs kadı sicillerindeki kölelik görünümleri bütüncül bir perspektiften araştırma konusu edilerek, adadaki söz konusu müessesenin bir nebze daha aydınlatılmasına çalışılmış; yüksek pahadaki kölelerin Allah için âzât edilmesinden, dolandırıcılık yoluyla özgür insanların köleleştirilmesine kadar geniş yelpazedeki birçok muhtelif konuya ışık tutulmuştur. İlgili dönemde kölelerin nasıl alınıp satıldığı, hangi işlerde çalıştırıldığı, aile kurumuyla olan münasebetleri incelendiği gibi; üzerlerinde yürütülen mülkiyet davaları, karıştıkları suçlar veya efendileriyle ilişkilerinin niteliği gibi hususlar da belgeler çerçevesinde ortaya konmuştur. Araştırmada ortaya çıkan bazı bulgular şu şekilde özetlenebilir:

Abstract

Abstract: Although there are certainly unaccountable issues regarding the experience of slavery found in Ottoman Cyprus, very few studies concerning the slavery institution have been carried out. Hence, the primary matter to be investigated in this article is the main indicators of this institution of slavery as reflected in the Qadi registers. These registers are the richest and most reliable resources, since they are basically the court minutes recorded during the Ottoman period. This research, which looks at the Qadi registers of the institution of slavery across all of Cyprus that emerged during the 17th and 18th centuries, carries out the study of this subject from an all-inclusive perspective. It attempts to shed light on the reality of this institution, and on other various issues related to it such as the attempts of freeing such slaves, for very high costs, in the path of God, but also at the enslaving of free people through fraud and deceit. The study demonstrates how people were bought and sold as slaves, and in what way they were made to labor. Moreover, their family relationships, their claims through lawsuits, the alleged crimes that they were involved in, and their relationships with their individual lords are revealed within the framework of these historical documents.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güler, Ü. (2018). Kadı Sicilleri Işığında Osmanlı Kıbrısı’nda Kölelik (17. ve 18. Yüzyıllar). Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 54 Sayı: 54, 104–135. https://doi.org/10.15370/maruifd.452187

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Kıbrıs Kadı Sicilleri, 1B, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22.
  2. Akgündüz, Ahmed. İslâm Hukukunda Kölelik-Câriyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 2006.
  3. Altınay, Ahmed Refik. Onikinci Asr-ı Hicri’de İstanbul Hayatı (1689-1785). İstanbul: Enderun Kitabevi, 1988.
  4. Alvân, Abdullah Nâsıh. Nizâmü’r-rık fi’l-İslâm, yy.: Dâru’s-Selâm, 2004.
  5. Aydın, M. Âkif. Türk Hukuk Tarihi. İstanbul: Hars Yayınları, 2005.
  6. Bayındır, Abdülaziz. İslâm Muhakeme Hukuku (Osmanlı Devri Uygulaması). İstanbul: İslâmî İlimler Araştırma Vakfı, 1986.
  7. Bardakoğlu, Ali. “Ayıp (Fıkıh)”. DİA, IV, 246-7.
  8. Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhıyye Kamusu. I-VIII, İstanbul: Bilmen Yayınevi, ts.
  9. el-Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. İstanbul: el-Mektebetü’l-İslâmiyye, 1979.
  10. Braudel, Fernand. Akdeniz ve Akdeniz Dünyası (trc. Mehmet Ali Kılıçbay). İstanbul: Eren Yayınları, II, 1990.
  11. Çakır, İbrahim Ethem. “Osmanlı Toplumunda Köle ve Câriyeler, Sofya 1550-1684.” Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2014, sy. 36, s. 201-216.
  12. Çelik, Civan. Bilinmeyen Yönleriyle Osmanlı Devleti’nde Kölelik. Samsun: Yolcu Dergisi Yayınları, 2012.
  13. Çevikel, Nuri. Kıbrıs Eyaleti. Gazi Mağusa: Doğu Akdeniz Üniversitesi Basımevi, 2000.
  14. Çiçek, Kemal. Zimmis (Non-Muslims) of Cyprus in the Sharia Court 1110/39 A.H. / 1698-1726 A.D. (doktora tezi, 1992). University of Birmingham.