KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / International Journal of Automotive Engineering and Technologies / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 3

Türkiye’de hibrit ve elektrikli araç teknoloji programlarının kalite analizi: Öğrenci ve akademik personel profili üzerine çok kriterli bir değerlendirme

Quality analysis of hybrid and electric vehicle technology programs in Türkiye: A multi-criteria evaluation based on student and academic staff profiles

Hüseyin Ceylan(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ, KIRIKKALE MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0001-7070-3949
Derviş Erol(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ, KIRIKKALE MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0002-3438-9312
Halil Erdi Gülcan(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2328-5809
Sayfa
102–126
Yayın Tarihi
2026-09-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, program kontenjanlarının artmasına paralel olarak öğrenci başarı sıralamalarının düştüğünü ve bazı vakıf üniversitelerinde doluluk oranlarının azaldığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye’de toplam araç satışları 2025 yılında 1.368.400 adede ulaşmış olup, hibrit ve elektrikli araçlar pazarın sırasıyla %27,2 ve %17,7’sini oluşturmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hibrit ve elektrikli araçların pazar payı son yıllarda istikrarlı bir artış göstermiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, program kontenjanlarının artmasına paralel olarak öğrenci başarı sıralamalarının düştüğünü ve bazı vakıf üniversitelerinde doluluk oranlarının azaldığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Hibrit ve elektrikli araçlar · Teknik ve mesleki eğitim · Eğitim kalitesi

Özet

Türkiye’de toplam araç satışları 2025 yılında 1.368.400 adede ulaşmış olup, hibrit ve elektrikli araçlar pazarın sırasıyla %27,2 ve %17,7’sini oluşturmaktadır. Hibrit ve elektrikli araçların pazar payı son yıllarda istikrarlı bir artış göstermiştir. İthalatın yanı sıra Türkiye’de hibrit, plug-in hibrit ve tamamen elektrikli araçların yerli üretimi de gerçekleştirilmektedir. Bu durum, satış sonrası hizmetler, bakım ve onarım sektörlerinde nitelikli teknik personel ihtiyacını artırmaktadır. Bu talebi karşılamak amacıyla, 2019 yılından itibaren meslek yüksekokulları bünyesinde Hibrit ve Elektrikli Taşıtlar Teknolojisi (HEVT) programları açılmış; 2025 yılı itibarıyla program sayısı 20’ye, toplam kontenjan ise 867 öğrenciye ulaşmıştır. Ancak, ilgili eğitim programlarının kısa sürede hızla artması, eğitim kalitesi konusunda endişelere yol açmıştır. Bu çalışmada, HEVT programlarında sunulan eğitimin kalitesi, öğrenci profilleri ile akademik personelin sayısı ve nitelikleri temel alınarak incelenmiştir. Bulgular, program kontenjanlarının artmasına paralel olarak öğrenci başarı sıralamalarının düştüğünü ve bazı vakıf üniversitelerinde doluluk oranlarının azaldığını göstermektedir. Ayrıca, bazı devlet üniversitelerinde akademik personel sayısının Türkiye Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen asgari kriterlerin altında kaldığı ve vakıf üniversitelerinde alan uyumu düşük ya da alan dışı görevlendirmelerin yapıldığı tespit edilmiştir. Son olarak, çalışma kapsamında Mesleki Eğitim Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (MEDEK) kriterlerine uygun olarak HEVT programı için mesleki yeterlilik temelli bir öğretim planı önerisi geliştirilmiştir. Öğretim planının tasarımında, teorik bilgi ile uygulamalı beceriler arasında denge kurulmasına, seçmeli dersler aracılığıyla öğrenci deneyiminin çeşitlendirilmesine ve zorunlu staj uygulamaları ile meslek hayatına geçişin desteklenmesine önem verilmiştir.

Abstract

This study evaluated the development, student profile, academic staffing structure, and educational quality of HEVT programs in Türkiye between 2019 and 2025. Vehicle sales in Türkiye reached 1.37 million units in 2025, with hybrid and electric vehicles accounting for 27.2% and 17.7% of the market, respectively, continuing their upward market trend. Furthermore, the domestic production of these vehicles in Türkiye creates a demand for qualified technical personnel in after-sales service, maintenance, and repair sectors. To meet this demand, Hybrid and Electric Vehicle Technology (HEVT) programs have expanded rapidly since 2019, reaching 20 programs with a capacity of 867 students by 2025. However, this rapid growth has raised concerns about educational quality. In this study, the quality of education offered in HEVT programs has been investigated based on student profiles as well as the number and qualifications of academic staff. The findings reveal that rapid program expansion has coincided with declining student achievement rankings and lower enrollment rates in some private universities. Moreover, some institutions do not meet the minimum academic staffing requirements and employ faculty with limited or no field relevance. Finally, a vocational competency-based HEVT curriculum was developed in accordance with the criteria of the Vocational Education Evaluation and Accreditation Association, emphasizing a balanced integration of theory and practice, elective course diversity, and compulsory internships to support professional readiness.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ceylan, H., Erol, D., Gülcan, H. E. (2026). Türkiye’de hibrit ve elektrikli araç teknoloji programlarının kalite analizi: Öğrenci ve akademik personel profili üzerine çok kriterli bir değerlendirme. International Journal of Automotive Engineering and Technologies, Cilt: 15 Sayı: 3, 102–126. https://doi.org/10.18245/ijaet.1916330

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Martins, F., Felgueiras, C., and Smitková, M. Fossil fuel energy consumption in European countries. Energy Procedia, 2018;153:107-111. https://doi.org/10.1016/j.egypro.2018.10.050
  2. Krakowski, V., Assoumou, E., Mazauric, V., and Maïzi, N. Reprint of feasible path toward 40-100% renewable energy shares for power supply in France by 2050: A prospective analysis, Applied Energy, 2016;184:1529-1550. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2016.11.003
  3. Hansen, K., Mathiesen, B. V., and Skov, I. R. Full energy system transition towards 100% renewable energy in Germany in 2050. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2019;102:1-13. https://doi.org/10.1016/j.rser.2018.11.038
  4. Bergman, N. Stories of the future: Personal mobility innovation in the United Kingdom. Energy Research & Social Science, 2017;31:184-193. https://doi.org/10.1016/j.erss.2017.06.028
  5. Zandalinas, S. I., Fritschi, F. B., and Mittler, R. Global warming, climate change, and environmental pollution: recipe for a multifactorial stress combination disaster. Trends in Plant Science, 2021;26(6):588-599. https://doi.org/10.1016/j.tplants.2021.02.011
  6. Grube, T., Kraus, S., Reul, J., and Stolten, D. Passenger car cost development through 2050. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 2021;101:103110. https://doi.org/10.1016/j.trd.2021.103110
  7. de Abrantes, R., de Assunção, J. V., Pesquero, C. R., Bruns, R. E., and Nóbrega, R. P. Emission of polycyclic aromatic hydrocarbons from gasohol and ethanol vehicles. Atmospheric Environment, 2009;43(3):648-654.
  8. Doğan, B., and Erol, D. The future of fossil and alternative fuels used in automotive industry. (ISMSIT) 3rd International Symposium on Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies, October 11-13, 2019. https://doi.org/10.1109/ISMSIT.2019.8932925
  9. Offer, G. J. Automated vehicles and electrification of transport. Energy & Environmental Science, 2015;8(1):26-30. https://doi.org/10.1039/C4EE02229G
  10. Panday, A., and Bansal, H. O. A review of optimal energy management strategies for hybrid electric vehicle. International Journal of Vehicular Technology, 2014;1:160510. https://doi.org/10.1155/2014/160510
  11. Hakam, Y., Gaga, A., and Elhadadi, B. Exploring the state of electric vehicles: An evidence-based examination of current and future electric vehicle technologies and smart charging stations. Energy Reports, 2024;11:4102-4114. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2024.04.002
  12. Burton, N. History of electric and hybrid vehicles, Engineering & Technology Reference, 2015;1-9. https://doi.org/10.1049/etr.2014.0040
  13. Chan, C. C. The state of the art of electric, hybrid, and fuel cell vehicles. Proceedings of the IEEE, 2007;95(4):704-718. https://doi.org/10.1109/JPROC.2007.892489
  14. Jui, J. J., Ahmad, M. A., Molla, M. I., and Rashid, M. I. M. Optimal energy management strategies for hybrid electric vehicles: A recent survey of machine learning approaches. Journal of Engineering Research, 2024;12(3):454-467. https://doi.org/10.1016/j.jer.2024.01.016
  15. Bradley, T. H., and Frank, A. A. Design, demonstrations and sustainability impact assessments for plug-in hybrid electric vehicles. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2009;13(1):115-128. https://doi.org/10.1016/j.rser.2007.05.003
  16. Green II, R. C., Wang, L., and Alam, M. The impact of plug-in hybrid electric vehicles on distribution networks: A review and outlook. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2011;15(1):544-553. https://doi.org/10.1016/j.rser.2010.08.015
  17. Huang, R., He, P., Zhu, G., and Shu, H. The operation mode control of hybrid urban bus. (TMEE) International Conference on Transportation, Mechanical, and Electrical Engineering, December 16-18, 2011. https://doi.org/10.1109/TMEE.2011.6199287
  18. Karahan, İ., Kaplan, Y., and Ünaldı, G. G. The Current Situation of the Development of Electric Vehicle Technology in Turkey. European Journal of Science and Technology, 2022;36:284-287. https://doi.org/10.31590/ejosat.1112093
  19. Mustafi, N. N. An overview of hybrid electric vehicle technology. Engines and Fuels for Future Transport, 2021;73-102. https://doi.org/10.1007/978-981-16-8717-4_5
  20. Matsumoto, S. (2005, September). Advancement of hybrid vehicle technology. European Conference on Power Electronics and Applications, September 11-14, 2005. https://doi.org/10.1109/EPE.2005.219775
  21. Ibrahim, A., and Jiang, F. The electric vehicle energy management: An overview of the energy system and related modeling and simulation. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2021;144:111049. https://doi.org/10.1016/j.rser.2021.111049
  22. Amer, M., Masri, J., Sajjad, U., and Hamid, K. Electric vehicles: Battery technologies, charging standards, AI communications, challenges, and future directions. Energy Conversion and Management: X, 2024;24:100751. https://doi.org/10.1016/j.ecmx.2024.100751
  23. Shah, T., and Shah, M. Electrifying the future: Understanding the consumer trends of adoption of electric vehicles in developing nations. Green Technologies and Sustainability, 2024;2(3):100101. https://doi.org/10.1016/j.grets.2024.100101
  24. Rajper, S. Z., and Albrecht, J. Prospects of electric vehicles in the developing countries: A literature review. Sustainability, 2020;12(5):1906. https://doi.org/10.3390/su12051906
  25. de Lucena, S. E. A survey on electric and hybrid electric vehicle technology. Electric Vehicles-The Benefits And Barriers, 2011;1-21. ISBN: 978-953-307-287-6.
  26. Can, E., and Demirci, O. K. Fully insulated dual output DC-DC converter battery charging system with single dynamo input at the electric vehicle. Tehnički vjesnik, 2025;32(4):1283-1290.
  27. International Energy Agency (IEA), Global EV Outlook 2026, IEA, Paris, 2026. Available at: https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2026 (Accessed: June 4, 2026).
  28. Demirci, O. K. Integrated emission and cost analysis of battery-electric vehicles up to 2035. Engineering Perspective, 2025;5(3)111-122. https://doi.org/10.64808/engineeringperspective.1753723
  29. A. F. Challoob et al., Energy and battery management systems for electrical vehicles: A comprehensive review & recommendations. Energy Exploration & Exploitation, 2024;42(1):341-372. https://doi.org/10.1177/01445987231211943
  30. Wagh K, and Dhatrak P. A review on powertrain subsystems and charging technology in battery electric vehicles: Current and future trends. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part D: Journal of Automobile Engineering. 2022;236(4):479-496. https://doi.org/10.1177/09544070211025906
  31. Prakhar, P., Jaiswal, R., Gupta, S., and Tiwari, A. K. Electric vehicles in transition: opportunities, challenges, and research agenda–a systematic literature review. Journal of Environmental Management, 2024;372:123415. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2024.123415
  32. Comi, A., and Idone, I. The use of electric vehicles to support the needs of the electricity grid: A systematic literature review. Applied Sciences, 2024;14(18):8197. https://doi.org/10.3390/app14188197
  33. Osatis, C., and Asavanirandorn, C. An exploring human resource development in small and medium enterprises in response to electric vehicle industry development. World Electric Vehicle Journal, 2022;13(6):98. https://doi.org/10.3390/wevj13060098
  34. Umair, M., Hidayat, N. M., Abdullah, E., Hakomori, T., Ahmad, A. S., and Nik Ali, N. H. A review on electric vehicles: Technical, environmental, and economic perspectives. Journal of Sustainable Development of Energy, Water and Environment Systems, 2025;13(3):1-53. https://doi.org/10.13044/j.sdewes.d13.0568
  35. Council of Higher Education of Türkiye (YÖK). YÖK academic: Academic staff information system. Ankara: Council of Higher Education of Türkiye; 2026. Available at: https://akademik.yok.gov.tr/ (Accessed: January 18, 2026).
  36. Council of Higher Education of Türkiye (YÖK). YÖK atlas: Higher education program statistics. Ankara: Council of Higher Education of Türkiye; 2026. Available at: https://yokatlas.yok.gov.tr/ (Accessed: January 18, 2026).
  37. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). ISIC Rev.3 technology intensity definition: Classification of manufacturing industries based on R&D intensities. Paris: OECD Directorate for Science, Technology and Industry, 2011.
  38. Vocational Education Evaluation and Accreditation Association (MEDEK). Associate Degree Program Accreditation Criteria. Ankara: MEDEK; 2026. Available at: https://www.medek.org.tr (Accessed: February 10, 2026).