Dergiler / Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

Batı Akdeniz Bölgesinde Konifer Katranlarının Geleneksel Üretimi ve GC–MS ile Kimyasal Karakterizasyonu

Traditional Production and GC–MS Characterization of Conifer-Derived Tar from the Western Mediterranean

Senem Gümüş(ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, ORMAN BOTANİĞİ ANABİLİM DALI)0009-0003-7705-7793
Şevval Yıldırım(ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, ORMAN BOTANİĞİ ANABİLİM DALI)0009-0004-8947-3732
Hüseyin Fakir(ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ PR.)0000-0002-6606-8011
Sayfa
155–164
Yayın Tarihi
2026-05-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bulgular, çam türlerinden elde edilen katranların monoterpen hidrokarbonlar bakımından zengin olduğunu, sedir katranının ise yüksek düzeyde himachalene türevleri içerdiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’nin Batı Akdeniz Bölgesi’nde Pinus brutia , Pinus nigra ve Cedrus libani olmak üzere üç iğne yapraklı türden elde edilen katranın geleneksel üretim süreçlerini ve kimyasal bileşimini araştırmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Elde edilen sonuçlar, türler arasında belirgin bileşim farklılıkları bulunduğunu göstermiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bulgular, çam türlerinden elde edilen katranların monoterpen hidrokarbonlar bakımından zengin olduğunu, sedir katranının ise yüksek düzeyde himachalene türevleri içerdiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Cedrus libani · Pinus brutia · Pinus nigra

Özet

Bu çalışma, Türkiye’nin Batı Akdeniz Bölgesi’nde Pinus brutia , Pinus nigra ve Cedrus libani olmak üzere üç iğne yapraklı türden elde edilen katranın geleneksel üretim süreçlerini ve kimyasal bileşimini araştırmaktadır. Geleneksel toprak fırınlarda üretilen katran örnekleri, türe özgü kimyasal profilleri ortaya koymak amacıyla Gaz Kromatografisi–Kütle Spektrometrisi (GC–MS) yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, türler arasında belirgin bileşim farklılıkları bulunduğunu göstermiştir. P. nigra katranı başlıca α-pinen (%10.52), limonen (%12.92) ve alloosimen (%10.84) bileşikleriyle karakterize edilen monoterpen ağırlıklı bir yapı sergilemiştir. Benzer şekilde, P. brutia katranında da α-pinen (%9.81), limonen (%13.01) ve alloosimen (%9.72) baskın bileşenler olarak belirlenmiş ve monoterpen bakımından zengin bir profil ortaya konmuştur. Buna karşılık, C. libani katranı α-himachalene (%15.06), β-himachalene (%24.71) ve longifolene-(V4) (%10.78) bileşiklerinin yüksek oranlarıyla karakterize edilen seskiterpen ağırlıklı bir kompozisyon göstermiştir. Bu bulgular, çam türlerinden elde edilen katranların monoterpen hidrokarbonlar bakımından zengin olduğunu, sedir katranının ise yüksek düzeyde himachalene türevleri içerdiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, geleneksel katran üretimine ilişkin bilimsel bir dokümantasyon sunmakta ve iğne yapraklı türlerden elde edilen katranların sürdürülebilir kullanımı ve değerlendirilmesi açısından türler arası kimyasal farklılıkları vurgulamaktadır.

Abstract

This study investigates the traditional production processes and chemical composition of tar obtained from three conifer species, Pinus brutia , Pinus nigra , and Cedrus libani , in the Western Mediterranean region of Türkiye. Tar samples produced using traditional earthen kilns were analyzed by Gas Chromatography–Mass Spectrometry (GC–MS) to reveal species-specific chemical profiles. The results demonstrated clear compositional differences among the species. P. nigra tar was dominated by monoterpenes, particularly α-pinene (10.52%), limonene (12.92%), and alloocimene (10.84%). P. brutia exhibited a similar monoterpene-rich profile, with α-pinene (9.81%), limonene (13.01%), and alloocimene (9.72%) as the predominant constituents. In contrast, C. libani tar displayed a sesquiterpene-oriented composition characterized by high proportions of α-himachalene (15.06%), β-himachalene (24.71%), and longifolene-(V4) (10.78%). These findings indicate that pine-derived tars are rich in monoterpene hydrocarbons, whereas cedar tar is characterized by high levels of himachalene derivatives. Overall, this study provides scientific documentation of traditional tar production and highlights interspecific chemical differences with implications for the sustainable utilization and valorization of conifer-derived tar.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaytanlıoğlu, E. H. T., Gümüş, S., Yıldırım, Ş., Fakir, H. (2026). Batı Akdeniz Bölgesinde Konifer Katranlarının Geleneksel Üretimi ve GC–MS ile Kimyasal Karakterizasyonu. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 1, 155–164. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1830813

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Arı, S., Kargıoğlu, M., Temel, M., & Konuk, M. (2014). Traditional tar production from the Anatolian black pine [Pinus nigra Arn. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe var. pallasiana] and its usages in Afyonkarahisar, Central Western Turkey. Journal of ethnobiology and ethnomedicine, 10(1), 29. https://doi.org/10.1186/1746-4269-10-29.
  2. Kurt, Y, Kaçar, M.S., Işık, K., (2008), Traditional tar production from Cedrus libani A. Rich on the Taurus mountains in southern Turkey, Economic Botany, 62 (4) 615-620.
  3. Ez Zriouli, R., ElYacoubi, H., Imtara, H., Mesfioui, A., ElHessni, A., Al Kamaly, O., Zuhair Alshawwa, S., Nasr, F. A., Benziane Ouaritini, Z., & Rochdi, A. (2023). Chemical composition, antioxidant and antibacterial activities and acute toxicity of Cedrus atlantica, Chenopodium ambrosioides and Eucalyptus camaldulensis essential oils. Molecules, 28(7), 2974. https://doi.org/10.3390/molecules28072974 AAUP Repository+1
  4. Diğrak, M., Ilçim, A., & Alma, M. H. (1999). Antimicrobial activity of the resins obtained from the roots and stems of Cedrus libani and Abies cilicica. Phytotherapy Research, 13(7), 584–587. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11962214
  5. Becit, M., Aydin, S. ve Başaran, N. (2017). İnsan Sağlığında Piknogenol: Bir Genel Derleme. FABAD journal of pharmaceutical sciences, 42(2): 125–138.
  6. Karrat, L., Nayal, R., & Abajy, M. Y. (2020). Chemical composition of Pinus brutia Ten essential oil and its in vitro anti-inflammatory activity. Int. Res. J. Pure Appl. Chem, 21, 112-121.
  7. Sezik, E., Üstün, O., Demirci, B., & Başer, K. H. C. (2010). Composition of the essential oils of Pinus nigra Arnold from Turkey. Turkish Journal of Chemistry, 34(2), 313-325.
  8. Faris, A., Edder, Y., Louchachha, I., Ait Lahcen, I., Azzaoui, K., Hammouti, B., Merzouki, M., Challioui, A., Boualy, B., Karim, A., Hanbali, G., & Jodeh, S. (2023). From himachalenes to trans-himachalol: unveiling bioactivity through hemisynthesis and molecular docking analysis. Scientific reports, 13(1), 17653.
  9. Al Kamaly, O., Saleh, A., Al Sfouk, A., Alanazi, A. S., Parvez, M. K., Ousaaid, D., Assouguem, A., Mechchate, H., & Bouhrim, M. (2022). Cedrus atlantica (Endl.) Manetti ex Carrière essential oil alleviates pain and inflammation with no toxicity in rodent. Processes, 10(3), 581. https://doi.org/10.3390/pr10030581
  10. Tumen, I., Hafizoglu, H., Kilic, A., Dönmez, I. E., Sivrikaya, H., & Reunanen, M. (2010). Yields and constituents of essential oil from cones of Pinaceae spp. natively grown in Turkey. Molecules, 15(8), 5797-5806. https://doi.org/10.3390/molecules15085797
  11. Gülsoy, S. K. (2024). Chemical Composition and Fiber Properties of Wood of Fir Species Naturally Growing in Türkiye: A. Agriculture, Forestry and Aquaculture Sciences, 221.
  12. Özgen, A. (2025). Determination of phenolic constituents with LC-MS/MS and cytotoxicity evaluation of ‘tar’from Pinus nigra Arnold (Pinaceae). Natural Product Research, 1-10.