Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, hükümetlerin YZ’yi daha etkin ve verimli hizmet sunumu amacıyla benimsediğini, bunun YKİ’nin etkinlik ve performans odaklı değerleriyle uyumlu olduğunu göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Yapay zekâ (YZ) destekli dijital yönetişim, çağdaş kamu yönetimi pratiklerini dönüştürmektedir. Bu çalışma, Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) paradigması çerçevesinde YZ’nin devletin karar verme süreçlerine entegrasyonunu incelemektedir. Türkiye odaklı olmak üzere, ABD, Kanada, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, Güney Kore ve Çin örneklerini karşılaştırmalı olarak ele alan çalışma, içerik analizi yöntemiyle bu ülkelerin kamu politikası belgeleri ve YZ düzenlemelerini analiz etmiştir. Bulgular, hükümetlerin YZ’yi daha etkin ve verimli hizmet sunumu amacıyla benimsediğini, bunun YKİ’nin etkinlik ve performans odaklı değerleriyle uyumlu olduğunu göstermektedir. Ancak aynı zamanda, algoritmik karar süreçlerinin şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda önemli boşluklar yarattığı tespit edilmiştir. Gelişmiş demokratik ülkeler YZ uygulamalarına yönelik denetim mekanizmaları (algoritma şeffaflık girişimleri, etik yönergeler) geliştirmeye başlamışken, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde bu alanda kurumsal kapasitenin sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada, YZ destekli yönetişimin demokratik hesap verebilirlik üzerindeki etkileri tartışılmakta; YKİ yaklaşımının dijital çağda yeniden yorumlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Son olarak, politika yapıcılara, YZ’nin kamu karar süreçlerinde meşruiyetini güçlendirmek üzere şeffaflık, hukuki çerçeve ve katılımcılık odaklı öneriler sunulmaktadır.
Abstract
Artificial intelligence (AI)-supported digital governance is transforming contemporary public administration practices. This study examines the integration of AI into government decision-making processes within the framework of the New Public Management (NPM) paradigm. Focusing on Turkey, the study compares examples from the US, Canada, Germany, the UK, France, South Korea, and China, analyzing these countries' public policy documents and AI regulations using content analysis methods. The findings show that governments have adopted AI to provide more effective and efficient services, which is consistent with the effectiveness and performance-oriented values of NPM. However, it has also been found that algorithmic decision-making processes create significant gaps in terms of transparency and accountability. While developed democratic countries have begun to develop control mechanisms for AI applications (algorithm transparency initiatives, ethical guidelines), it has been observed that institutional capacity in this area is limited in developing countries such as Turkey. The study discusses the effects of AI-supported governance on democratic accountability and emphasizes the need to reinterpret the NPM approach in the digital age. Finally, it offers policymakers recommendations focused on transparency, legal frameworks, and participation to strengthen the legitimacy of AI in public decision-making processes.