KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2026 / Sayı: YZ (AI) ve Gelecek Perspektifler Özel Sayı

İşletme zekâsından yapay zekâya: Türkiye’nin hızlı büyüyen firmalarında yapay zekâ uygulamaları üzerine bir içerik analizi

From business intelligence to artificial intelligence: A content analysis of artificial intelligence applications in fast-growing firms in Türkiye

Ahmet Sarnıç(Jandarma ve Sahil GÜvenlik Akademisi)0000-0002-8825-5205
Sayfa
300–319
Yayın Tarihi
2025-12-07
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Firmaların web siteleri, basın açıklamaları ve dokümanları üzerinden elde edilen veriler ile YZ uygulamaları; altı tematik kodda sınıflandırılmıştır: Elde edilen bulgular, çoğu firmanın birden fazla alanda YZ teknolojilerini entegre ederek çok boyutlu bir dijital adaptasyon süreci yürüttüğünü ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Endüstri 4.0 ile birlikte yapay zekâ (YZ), işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerinde kilit bir rol üstlenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda, işletmelerin YZ’yi hangi alanlarda, nasıl ve ne amaçla kullandıklarının tespiti hem kurumsal stratejilerin analizi hem de literatür açısından önem taşımaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Firmaların web siteleri, basın açıklamaları ve dokümanları üzerinden elde edilen veriler ile YZ uygulamaları; altı tematik kodda sınıflandırılmıştır: Elde edilen bulgular, çoğu firmanın birden fazla alanda YZ teknolojilerini entegre ederek çok boyutlu bir dijital adaptasyon süreci yürüttüğünü ortaya koymuştur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Yapay Zeka · Endüstri 4.0 · Dijital Dönüşüm

Özet

Endüstri 4.0 ile birlikte yapay zekâ (YZ), işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerinde kilit bir rol üstlenmiştir. YZ teknolojileri firmalarda pek çok alanda süreçleri otomatikleştirmekte, karar alma hızını artırmakta ve müşteri memnuniyetini yükseltmektedir. Bu bağlamda, işletmelerin YZ’yi hangi alanlarda, nasıl ve ne amaçla kullandıklarının tespiti hem kurumsal stratejilerin analizi hem de literatür açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Deloitte Technology Fast 50 Türkiye 2024 listesinde yer alan Türkiye’nin en hızlı büyüyen 50 teknoloji firması temel alınarak, firmaların yapay zekâ kullanım alanları nitel bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Firmaların web siteleri, basın açıklamaları ve dokümanları üzerinden elde edilen veriler ile YZ uygulamaları; altı tematik kodda sınıflandırılmıştır: Elde edilen bulgular, çoğu firmanın birden fazla alanda YZ teknolojilerini entegre ederek çok boyutlu bir dijital adaptasyon süreci yürüttüğünü ortaya koymuştur. Bazı firmaların ise belirli alanlara daha fazla odaklandığı; örneğin müşteri deneyimi, finansal risk analizi ya da üretim süreçleri optimizasyonu gibi spesifik çözümler geliştirdiği gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçları, sektörel ihtiyaçların YZ kullanımında yön belirleyici olduğunu göstermekte ve gelecekte yapılacak çalışmalara yöntemsel bir çerçeve sunmaktadır.

Abstract

With the advent of Industry 4.0, artificial intelligence (AI) has assumed a pivotal role in the digital transformation processes of enterprises. AI technologies automate numerous processes across various functions within firms, enhance decision-making speed, and improve customer satisfaction. In this context, identifying the domains, methods, and purposes of AI utilization in businesses is of critical importance both for the analysis of corporate strategies and for academic literature. This study adopts a qualitative approach to analyze the areas of AI application within Turkey’s fastest-growing 50 technology companies, as listed in the Deloitte Technology Fast 50 Turkey 2024 report. Data were obtained from companies’ official websites, press releases, and publicly available documents, and AI implementations were categorized under six thematic codes. Findings reveal that most companies engage in a multidimensional digital adaptation process by integrating AI technologies across multiple domains. It was also observed that some companies prioritize specific areas, such as customer experience, financial risk analysis, or production process optimization, developing tailored solutions accordingly. The research results indicate that sectoral needs serve as key determinants in the use of AI, and the study offers a methodological framework for future research.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sarnıç, A. (2025). İşletme zekâsından yapay zekâya: Türkiye’nin hızlı büyüyen firmalarında yapay zekâ uygulamaları üzerine bir içerik analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Sayı: YZ (AI) ve Gelecek Perspektifler Özel Sayı, 300–319. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1743730

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71–88.
  2. Aydın, E., & Turan, M. (2023). An AI-based shortlisting model for sustainability of human resource management. Sustainability, 15(3), 2737. https://doi.org/10.3390/su15032737
  3. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23–28.
  4. Bécue, A., Praça, I., & Gama, J. (2021). Artificial intelligence, cyber-threats and Industry 4.0: Challenges and opportunities. Artificial Intelligence Review, 54, 3849–3886. https://doi.org/10.1007/s10462-020-09942-2
  5. Berberoğlugil, B. (2023). Yönetimde yapay zekâ. Scientific Journal of Innovation and Social Sciences Research, 3(2), 81–96.
  6. Bilge, U. (2007). Tıpta yapay zekâ ve uzman sistemler. Türkiye Bilişim Derneği Kongresi, 113–118.
  7. Culot, G., Podrecca, M., & Nassimbeni, G. (2024). Artificial intelligence in supply chain management: A systematic literature review of empirical studies and research directions. Computers in Industry, 162, 1–13.
  8. Çelik, K. (2021). Bulut bilişim teknolojileri. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 436–450. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1019898
  9. De Azambuja, A. J. G., Plesker, C., Schützer, K., Anderl, R., Schleich, B., & Almeida, V. R. (2023). Artificial intelligence-based cyber security in the context of Industry 4.0—A survey. Electronics, 12(8), 1920. https://doi.org/10.3390/electronics12081920
  10. Eboseremen, B., Stephen, A., Okare, B., Aduloju, T., & Kamau, N. (2024). Reviewing the role of AI and machine learning in supply chain analytics. Journal of Frontiers in Multidisciplinary Research, 5(2), 94–100.
  11. Efe, A. (2021). Yapay zekâ risklerinin etik yönünden değerlendirilmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 3(1), 1–24.
  12. Fiske, J. (1996). İletişim çalışmalarına giriş (S. İrvan, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
  13. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Communication and Technology Journal, 30(4), 233–252.
  14. Gülşen, A., & Özdemir, E. (2018). İşletmelerde yapay zekâ uygulamalarının katkıları: Kavramsal bir inceleme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(1), 83–95. Gülşen, İ. (2019). İşletmelerde yapay zekâ uygulamaları ve faydaları: Perakende sektöründe bir derleme. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 11(2), 407–436.
  15. Infosys. (2017). Amplifying human potential: Towards purposeful artificial intelligence [Rapor].
  16. İçten, T., & Bal, G. (2017). Artırılmış gerçeklik teknolojisi üzerine yapılan akademik çalışmaların içerik analizi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 10(4), 401–415.
  17. Karakulle, İ., & Aktepe, Ş. (2023). İşletmelerde rekabet üstünlüğü sağlamada yapay zekâ kullanımı: E-ticaret sitelerinin mobil uygulamalar örneği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 30–46.
  18. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170–189.
  19. Koçak, A., & Arun, Ö. (2006). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim, 4(3), 21–28.
  20. Lovelock, C., & Wirtz, J. (2004). Services marketing: People, technology, strategy (3. bs.). Prentice Hall.
  21. McKinsey & Company. (2023). The state of AI in 2023: Generative AI’s breakout year.
  22. Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 273–294.
  23. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage.
  24. Murugesan, U., Subramanian, P., Srivastava, S., & Dwivedi, A. (2023). A study of artificial intelligence impacts on human resource digitalization in Industry 4.0. Decision Analytics Journal, 7, 100249. https://doi.org/10.1016/j.dajour.2023.100249
  25. OECD. (2025). OECD Economic outlook: Tackling uncertainty, reviving growth (No. 117).
  26. Samuels, A. (2025). Examining the integration of artificial intelligence in supply chain management from Industry 4.0 to 6.0: A systematic literature review. Frontiers in Artificial Intelligence, 7, 1477044. https://doi.org/10.3389/frai.2024.1477044
  27. Sarnıç, A., & Acar, S. (2024). Dördüncü endüstri devrinde işletmelerde yapay zekâ uygulamaları örnekleri üzerine nitel bir araştırma. İşletme, 5(2), 155–181.
  28. Sucu, İ., & Ataman, E. (2020). Dijital evrenin yeni dünyası olarak yapay zekâ ve Her filmi üzerine bir çalışma. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 4(1), 40–52.
  29. Şahin, E., & Kaya, F. (2019). Pazarlamada yeni dönem, endüstri 4.0 yapay zekâ ve akıllı asistanlar. Çizgi Kitabevi.
  30. Teixeira, A. R., Ferreira, J. V., & Ramos, A. L. (2025). Intelligent supply chain management: A systematic literature review on artificial intelligence contributions. Information, 16(5), 399. https://doi.org/10.3390/info16050399
  31. Tiftik, C. (2021). İnsan kaynakları yönetiminde yapay zekâ uygulamaları. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 374–390.
  32. Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 319–345.
  33. Yiğit, M., Korkmaz, A., & Kılıç, R. (2023). Sağlık sektöründe yapay zekâ uygulamaları: Fırsatlar, tehditler ve etik sorunlar. Sağlık Bilimleri ve Yönetimi Dergisi, 8(1), 22–35.