KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2025 / Cilt: 15 Sayı: 4

Yeşil tüketici davranışının belirleyicileri: Duygusal zekâ ve çevresel aktivizm üzerine bir inceleme

Determinants of green consumer behavior: An examination of emotional intelligence and environmental activism

Kadir Deligöz(Department of Business, Atatürk University, Faculty of Economics and Administrative Sciences)0000-0003-3247-9223
Sayfa
2279–2296
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son yıllarda özellikle tüketicilerin psikolojik eğilimlerinin, duygusal kapasitelerinin ve çevresel duyarlılıklarının satın alma davranışları üzerindeki belirleyici rolüne ilişkin akademik çalışmalar artış göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çevre dostu ürünlere yönelik tüketici davranışları, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin giderek önem kazandığı günümüz pazarlama literatüründe ve iş dünyasında stratejik bir araştırma alanı hâline gelmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Son yıllarda özellikle tüketicilerin psikolojik eğilimlerinin, duygusal kapasitelerinin ve çevresel duyarlılıklarının satın alma davranışları üzerindeki belirleyici rolüne ilişkin akademik çalışmalar artış göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca çevresel aktivizmin, duygusal zekâ düzeyi yüksek tüketicilerin sürdürülebilir tüketim davranışlarına yönelmelerinde güçlü bir aracı mekanizma oluşturduğu belirlenmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Duygusal Zekâ · Çevresel Aktivizm · Sürdürülebilir Tüketim

Özet

Çevre dostu ürünlere yönelik tüketici davranışları, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin giderek önem kazandığı günümüz pazarlama literatüründe ve iş dünyasında stratejik bir araştırma alanı hâline gelmiştir. Son yıllarda özellikle tüketicilerin psikolojik eğilimlerinin, duygusal kapasitelerinin ve çevresel duyarlılıklarının satın alma davranışları üzerindeki belirleyici rolüne ilişkin akademik çalışmalar artış göstermektedir. Bu çalışma, duygusal zekâ ve çevresel aktivizm arasındaki etkileşimin çevre dostu ürün satın alma davranışları üzerindeki etkisini çok boyutlu bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada özellikle çevresel aktivizmin söz konusu ilişkide aracı bir mekanizma olarak nasıl işlediği detaylı biçimde analiz edilmiştir. Böylece duygusal kapasitenin, çevresel bilinç ile tüketim davranışı arasındaki olası dolaylı etkileri açığa çıkarılarak literatürdeki önemli bir boşluk doldurulmaktadır. Elde edilen bulgular sonucunda araştırmada test edilen hipotezlerin tamamının istatistiksel olarak anlamlı biçimde desteklendiği görülmüştür. Bulgular, duygusal zekânın hem doğrudan çevre dostu ürün satın alma davranışlarını etkilediğini hem de çevresel aktivizm aracılığıyla dolaylı bir etki yarattığını ortaya koymuştur. Ayrıca çevresel aktivizmin, duygusal zekâ düzeyi yüksek tüketicilerin sürdürülebilir tüketim davranışlarına yönelmelerinde güçlü bir aracı mekanizma oluşturduğu belirlenmiştir.

Abstract

The present study explores the strategic research area of consumer behaviour towards environmentally friendly products in the context of contemporary marketing literature and business practice, where sustainable development goals are gaining increasing importance. In recent years, there has been an increase in academic studies on the decisive role of consumers' psychological tendencies, emotional capacities, and environmental awareness in their purchasing behaviour. The present study aims to examine the effect of the interaction between emotional intelligence and environmental activism on eco-friendly product purchasing behaviour from a multidimensional perspective. The present study specifically analyses in detail how environmental activism functions as a mediating mechanism in this relationship. Consequently, it addresses a significant lacuna in the extant literature by elucidating the potential indirect implications of emotional capacity on the relationship between environmental awareness and consumption behaviour. The findings demonstrate that all hypotheses tested in the study were statistically significantly supported. The findings indicate that emotional intelligence exerts a direct influence on environmentally conscious product purchasing behaviour, while concurrently engendering an indirect effect through the medium of environmental activism. Furthermore, it was determined that environmental activism constitutes a powerful mediating mechanism in directing consumers with high emotional intelligence toward sustainable consumption behaviours.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Deligöz, K. (2025). Yeşil tüketici davranışının belirleyicileri: Duygusal zekâ ve çevresel aktivizm üzerine bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 4, 2279–2296. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827878

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Aguilar-Luzón, M. del C., Calvo-Salguero, A. ve Salinas, J. M. (2014). Beliefs and environmental behavior: The moderating effect of emotional intelligence. Scandinavian Journal of Psychology, 55(6), 619–629. https://doi.org/10.1111/sjop.12145
  2. Alisat, S. ve Riemer, M. (2015). The environmental action scale: Development and psychometric evaluation. Journal of Environmental Psychology, 43, 13–23. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2015.05.006
  3. Baek, N., & Lee, H. (2025). Understanding consumer perception and behavior toward biodegradable plastic products based on the MOA model. Asia Marketing Journal, 26(4), 269–285.
  4. Cattell, R. (1978). The scientific use of factor analysis. New York: Plenum
  5. Chao, C.-M., & Yu, T.-K. (2023). How emotions and green altruism explain consumer purchase intention toward circular economy products: A multi-group analysis on willingness to be environmentally friendly. Business Strategy and the Environment, 33(4), 2803–2816. https://doi.org/10.1002/bse.3632https://doi.org/10.29333/iji.2020.13432a
  6. Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98–104. https://doi.org/10.1037/0021-9010.78.1.98
  7. Dono, J., Webb, J. ve Richardson, B. (2010). The relationship between environmental activism, pro-environmental behaviour and social identity. Journal of Environmental Psychology, 30(2), 178–186. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2009.11.006
  8. Ercan, O., Ural, E. & Köse, S. (2017). The effect of web assisted learning with emotional intelligence content on students’ information about energy saving, attitudes towards environment and emotional intelligence. Science Education International, 28(1), 78–94.
  9. Ford, T., Stough, C. K., Downey, L. A., & Lomas, J. E. (2019). Green teens: Investigating the role of emotional intelligence in adolescent environmentalism. Personality and Individual Differences, 138, 225–230. https://doi.org/10.1016/j.paid.2018.10.009
  10. George, D. ve Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (4th ed.). Allyn ve Bacon.
  11. Hair, J. F., Black, W. C. ve Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2009) Multivariate data analysis (7th ed.). Prentice-Hall.
  12. Hinks, T. ve Tingley, P. (2012). Mediation analysis: A practitioner's guide. European Journal of Social Sciences, 30(3), 327–334. https://doi.org/10.1146/annurev-publhealth-032315-021402
  13. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55.
  14. Huang, M.-H. ve Rust, R. T. (2011). Sustainability and consumption. Journal of the Academy of Marketing Science, 39(1), 40–54. https://www.researchgate.net/publication/225536512_Sustainability_and_consumption
  15. Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). The Guilford Press.
  16. Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
  17. Mackay, C. M. L., Cristoffanini, F., Wright, J. D., Neufeld, S. D., Ogawa, H. F., & Schmitt, M. T. (2021). Connection to nature and environmental activism: Politicized environmental identity mediates a relationship between identification with nature and observed environmental activist behaviour. Current Research in Ecological and Social Psychology, 2. https://doi.org/10.1016/j.cresp.2021.100009
  18. Mainieri, T., Barnett, E. G., Valdero, T. R., Unipan, J. B. ve Oskamp, S. (1997). Green buying: The influence of environmental concern on consumer behavior. The Journal of Social Psychology, 137(2), 189–204. https://doi.org/10.1080/00224549709595430
  19. Muise, A., Preyde, M., Maitland, S. B., & Milhausen, R. R. (2010). Sexual identity and sexual well-being in female heterosexual university students. Archives of Sexual Behavior, 39(4), 915–925. https://doi.org/10.1007/s10508-009-9492-8
  20. Nunnally, J. C.,ve Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
  21. Ogiemwonyi, O., Alam, M. N., Alshareef, R., Mat, N., & diğerleri. (2023). Environmental factors affecting green purchase behaviors of the consumers: Mediating role of environmental attitude. Cleaner Environmental Systems, 10, 100130. https://doi.org/10.1016/j.cesys.2023.100130
  22. Onurlubaş, E. (2018). The mediating role of environmental attitude on the impact of environmental concern on green product purchasing intention. Emerging Markets Journal, 8 (2).
  23. Robinson, O. C., Demetre, J. D. ve Corney, R. H. (2019). The variable experiences of empathy in environmental concern and pro-environmental behaviour. Ecopsychology, 11(1), 12–25. https://doi.org/10.1089/eco.2018.0040
  24. Ruhimat, M., Logayah, D. S., & Darsono. (2020). The influence of emotional intelligence on student attitudes in environmental management. In Proceedings of the 2nd Annual Civic Education Conference (ACEC 2019). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200320.035
  25. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research, 8(2), 23–74. https://doi.org/10.23668/psycharchives.12784
  26. Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J. ve Dornheim, L. (1998). Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 25(2), 167–177. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(98)00001-4
  27. Stern, P. C. (2000). New environmental theories: Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56(3), 407–424. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00175
  28. Tanner, C. ve Kast, S. W. (2003). Promoting sustainable consumption: Determinants of green purchases by Swiss consumers. Psychology ve Marketing, 20(10), 883–902. https://doi.org/10.1002/mar.10101
  29. Thøgersen, J., ve Crompton, T. (2009). Simple and painless? The limitations of spillover in environmental campaigning. WWF-UK. https://assets.wwf.org.uk/downloads/simple_painless_report.pdf
  30. Wallis, C. ve Loy, L. S. (2021). What drives pro-environmental activism of young people? The role of values, identity and efficacy beliefs. Journal of Environmental Psychology, 74(2). https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2021.101641
  31. Zacher, H. (2024). The dark side of environmental activism. Personality and Individual Differences, 219, https://doi.org/10.1016/j.paid.2023.112506