KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 1

Beden imajı ve engellilik araştırmalarının bilimsel haritalaması: Bibliyometrik bir inceleme

Scientific mapping of body image and disability research: A bibliometric study

Bünyamin Yıldız(İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Genel Müdürlüğü)0009-0006-2838-7173
Nezihe Figen Ersoy Arca(ANADOLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7275-0124
Osman Tutal(ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1454-5514
Sayfa
207–225
Yayın Tarihi
2026-03-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, yayınların son beş yılda iki katından fazla arttığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Engellilik, bedenden bağımsız değildir ve tarih boyunca tüm toplumlarda var olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Toplumun bedene yüklediği anlamlar tarafından şekillenen engellilik, 1970’lerden itibaren giderek daha fazla insan hakları çerçevesi içinde ele alınmaya başlanmış ve uluslararası akademik literatürde daha geniş bir ilgi görmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, yayınların son beş yılda iki katından fazla arttığını göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Beden imajı · Bedensel algı · Beden memnuniyeti

Özet

Engellilik, bedenden bağımsız değildir ve tarih boyunca tüm toplumlarda var olmuştur. Toplumun bedene yüklediği anlamlar tarafından şekillenen engellilik, 1970’lerden itibaren giderek daha fazla insan hakları çerçevesi içinde ele alınmaya başlanmış ve uluslararası akademik literatürde daha geniş bir ilgi görmüştür. Bu çalışma, Web of Science ve Scopus veritabanlarında 1982 ile 2025 yılları arasında yayınlanan 487 makaleyi bibliyometrik yöntemler kullanarak analiz ederek disiplinlerarası bir farkındalık oluşturmayı amaçlamaktadır. Analizler, bilimsel üretim eğilimleri, ülke, yazar ve kurumsal üretkenlik, atıf kalıpları, anahtar kelime sıklığı, birlikte geçen anahtar kelimeler ve tematik haritalama analizlerini içeren R 4.3. ile gerçekleştirilmiştir. Bireyin fiziksel görünüşüne ilişkin algılarını yansıtan psikososyal bir yapı olarak tanımlanan beden imgesi, merkezi bir kavramdır. Bulgular, yayınların son beş yılda iki katından fazla arttığını göstermektedir. Yayın sayısı ve atıf sayısında ABD başı çekmektedir; Ryan C. en üretken yazar, Brock Üniversitesi ise en fazla yayına sahip kurum olarak öne çıkmaktadır. “Yaşam Kalitesi” baskın tema olarak ortaya çıkarken, erişilebilirlik, sosyal dışlanma, ideal beden imajı ve medyada temsil edilme konularında eksiklikler devam etmektedir.

Abstract

Disability is not independent of the body and has existed across all societies thoughout history. Shaped by societal meaning attirbuted to budy, disability has increasingly been addressed within a human rights framework since 1970s, and has gained broader attention in international scholarship The study aims to develop interdisciplinary awareness by analyzing 487 articles published between 1982 and 2025 in the Web of Sciences and Scopus databases using bibliometric methods. Analyses were conducted with R 4.3., including scientific production trends, country, author, and institutional productivity, citation patterns, keyword frequency, co-occurring keywords, and thematic mapping analyses. Body image, defined as a psychosocial construct reflecting individual's perceptions of their physical appearance, is a central concept. Findings show that publications have more than doubled in the last five years. The United States leads in output and citations, Ryan C. is the most prolific author and Brock University stands out as the institution with the most publications. “Quality of Life” emerges as the dominant theme, while gaps remain in accessibility, social exclusion, ideal body image, and media representation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yıldız, B., Arca, N. F. E., Tutal, O. (2026). Beden imajı ve engellilik araştırmalarının bilimsel haritalaması: Bibliyometrik bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 1, 207–225. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827580

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Aksel, C. (2017). Engelli kadınların beden imajı algısı ve yaşam doyumlarının belirlenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
  2. Albayrak, Ş. G. (2023). Yeşil ekonomi alanında yazında yayınlanmış makalelerin bibliyometrik analizi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 347-367.
  3. Argyrides, M., Koundourou, C., Angelidou, A. ve Anastasiades, E. (2023). Body image, media influences, and situational dysphoria in individuals with visible physical disabilities. International Journal of Psychological Research, 16(1), 78–88. https://doi.org/10.21500/20112084.6014
  4. Bailey, K. A., Gammage, K. L. ve Van Ingen, K. (2017). How do you define body image? Exploring conceptual gaps in understandings of body image at an exercise facility. Body Image, (23), 69-79. https:// doi.org/10.1016/j.bodyim.2017.08.003
  5. Bibliometrix. (n.d.) Bibliometrix offical website. Erişim Tarihi: 7 Nisan, 2025, from https://cran.r-project.org/web/packages/bibliometrix/bibliometrix.pdf
  6. Breaky, J. W. (1997). Body image: the inner mirror, JPO: Journal of Prosthetics and Orthodics, 9(3), 107-112. https:/ / doi:10.1097/00008526-199700930-00004
  7. Burcu, E. (2020). Engellilik sosyolojisi. Anı Yayıncılık.
  8. Burcu, E. (2023). Engellilik sosyolojisi araştırma yazıları. Siyasal Kitabevi.
  9. Dahan-Oliel, N., Shikako-Thomas, K., Mazer, B. ve Majnemer, A. (2016). Adolescents with disabilities participate in the shopping mall: facilitators and barriers framed according to the ICF. Disability And Rehabilitation, 38(21), 2102-2113. https://doi.org/10.3109/09638288.2015.1114033
  10. Demir, Y. E. ve Gedik, M. (2022). Engelli kavramı ile ilgili akademik yayınların VOSviewer ile bibliyometrik analizi. Toplumsal Politika Dergisi, 3(1), 12-25.
  11. Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası (2011). Dünya engellilik raporu. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-and-rehabilitation/world-report-on-disability, Erişim Tarihi: 25/12/2024.
  12. Ekinci, G. ve Bilginer-Özsaatçi, F.G. (2023). Yapay zekâ ve pazarlama alanındaki yayınların bibliyometrik analizi. Sosyoekonomi, 31(56), 369-388. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.02.17
  13. Houston, E. (2019). ‘Risky’ representation: the portrayal of women with mobility impairment in twenty-first-century advertising. Disability and Society, 34 (5), 704-725. https://doi.org/10.1080/09687599.2019.1576505
  14. Howes, H. F. R., Edwards, S. ve Benton, D. (2005). Female body image following acquired brain injury, Brain Injury, 19 (6), 403-415. https://doi.org/10.1080/02699050400025158
  15. Jung, C. ve Mahmoud, N.S.A. (2023). Exploring customer behavior in shopping malls: a study of rest areas in dubai. United Arab Emirates, Sustainability, 15(9169), 1-22. https://doi.org/10.3390/su15129169
  16. Kaner, S. (2000). Ortopedik engelli ve engelli olmayan erkek ergenlerde benlik saygısı ve beden imajı. Özel Eğitim Dergisi, 2(4), 13-22. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000052
  17. Kim, M., Kawama, K. ve Lim, Y. (2024). Demographic differences and associations between body image and quality of life among japanese adolescents with congenital physical disabilities. Behavioral Sciences, (14), 3-12. https://doi.org/10.3390/bs14121209
  18. Major, W. L. ve Hubbard, A. M. (2019). An examination of disability-related complaints in the united states commercial aviation sector. Journal of Air Transport Management, 1(78), 43-53. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2019.04.006
  19. Melian, A. G., Prats, L. ve Coromina, L. (2016). The perceived value of accessibility in religious sites do disabled and nondisabled travellers behave differently? Tourism Review, 71(2), 105-111. https://doi.org/10.1108/TR-11-2015-0057
  20. Özteke-Kozan, H. İ. (2020). Okul psikolojik danışmanlığı ile ilgili yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi: 1980-2019. Okul Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 3(1), 1-28.
  21. Öztürk, O. ve Gürler, G. (2022). Bir literatür incelemesi aracı olarak bibliyometrik analiz. Nobel Bilimsel.
  22. Palmieri, N., Tomasone, R., Cedrola, C., Puri, D. ve Pagano, M. (2023). Factors affecting disabled consumer preferences for an electric vehicle for rural mobility: an Italian experimental study. Sustainability, (15), 5570. https://doi.org/10.3390/su15065570
  23. Pangaliyeva, Z. ve Akosman, B.G. (2023). Ötekileştirilmiş beden ya da engelliler: sosyolojik bir değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 225-244. https://doi.org/10.52642/susbed.1287410
  24. Poldma, T., Labbe, D., Bertin, S., Grosbios, E. D., Barile, M., Mazurik, K., Desjardins, M., Harbane, H. ve Artis, G. (2014). Understanding people's needs in a commercial public space: about accessibility and lived experience in social settings. ALTER, European Journal of Disability Research, (8), 206-2l6. https://doi.org/10.1016/j.alter.2014.02.007
  25. Purutçuoğlu, E. ve Aksel, C. (2017). Engelli kadınların beden imajı algısı ile yaşam doyumunun belirlenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(50), 428-440. https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1676
  26. Sermsuti-Anuwat, N. ve Pongpanich, S. (2018). Perspectives and experiences of Thai adults using wheelchairs regarding barriers of access to dental services: a mixed methods study. Patient Preference and Adherence, (12), 1461-1469. https://doi.org/10.2147/PPA.S174071
  27. Swaine, B., Labbé, D., Poldma, T., Barile, M., Fichten, C., Havel, A., Kehayia, E., Mazer, B., McKinley, P. ve Rochette, A. (2014). Exploring the facilitators and barriers to shopping mall use by persons with disabilities and strategies for improvements: perspectives from persons with disabilities, Rehabilitation Professionals And Shopkeepers. ALTER, European Journal of Disability Research, (8), 217–229. https://doi.org/10.1016/j.alter.2014.04.003
  28. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Tarihi: 13 Nisan, 2025. Türkiye cumhuriyeti anayasası. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2709.pdf.
  29. Taub, D. E., Fanflik, P.L. ve Mclorg, P. A. (2003). Fiziksel engelli kadınlarda beden imajı: normların içselleştirilmesi ve uygunsuzluğa tepkiler. Sociological Focus, 36(2), 159-176. https://doi.org/10.48131/jscs.1119841
  30. World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/publications/i/item/9789240063600.
  31. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Nüfus ve demografi. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Nufus-ve-Demografi-109.
  32. Vural, B. (2023). Siirt ilindeki diyaliz hastalarının beden imajı, sosyal görünüş kaygısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
  33. Wetterhahn, K.A., Hanson, C. ve Levy C.E. (2002). Effect of participation in physical activity on body image of amputees. American Journal of Physical Medicine & Rehabilitation, 81(3), 194-201. https://doi.org/10.1097/00002060-200203000-00007
  34. World Health Organisation (1980). International classification of impairments, disabilities, and handicaps. Switzerland: World Health Organisation.
  35. Yelçe, N. Z. (2021). Engellilik Tarihi Yazıları. Aydın, A.R., Keskik, İ. ve Yelçe, N. Z. (Ed.), Engellilik tarihi araştırmalarına genel bir bakış (s.3-19). İstanbul Üniversitesi Yayınevi.
  36. Yuen, H. K. ve Hanson, C. (2002). Body image and exercise in people with and without acquired mobility disability, Disability And Rehabilitation, 24(6), 289-296. https://doi.org/10.1080/09638280110086477