Dergiler / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 3

Gülümser Çankaya şiirinde sesin etiği

Ethics of voice in Gülümser Çankaya poetry

Birsel Sağıroğlu(OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6428-7686
Sayfa
1326–1339
Yayın Tarihi
2026-09-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dış gerçekliği dönüştürerek içeri alan ve bozarak yeniden dışarı atan bu içe yönelimli sesin dış gerçekliğin tahakkümüne karşı öznenin kendini yeniden inşa etme arayışının doğal bir sonucu olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 1966 doğumlu şair Gülümser Çankaya’nın ilk şiir kitabı Denizden Sonra (2006) ile başlayan ve bugüne uzanan şiir dilini bütüncül bir poetik çerçevede değerlendirmeyi amaçlar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Literatürde daha önce az sayıda tanıtım yazısı dışında kapsamlı bir incelemeye konu olmamış Çankaya şiiri, bu makalede sesin etiği ve bu sesin taşıdığı ontolojik değer üzerinden irdelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Dış gerçekliği dönüştürerek içeri alan ve bozarak yeniden dışarı atan bu içe yönelimli sesin dış gerçekliğin tahakkümüne karşı öznenin kendini yeniden inşa etme arayışının doğal bir sonucu olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2006 Verileri
⚙️Değişkenler:Gülümser Çankaya · Sesin Etiği · Şiirsel Özne

Özet

Bu çalışma, 1966 doğumlu şair Gülümser Çankaya’nın ilk şiir kitabı Denizden Sonra (2006) ile başlayan ve bugüne uzanan şiir dilini bütüncül bir poetik çerçevede değerlendirmeyi amaçlar. Literatürde daha önce az sayıda tanıtım yazısı dışında kapsamlı bir incelemeye konu olmamış Çankaya şiiri, bu makalede sesin etiği ve bu sesin taşıdığı ontolojik değer üzerinden irdelenmiştir. Araştırmada, ilk olarak şairin poetik duruşu ana hatlarıyla tanıtılmış, ardından şiirin bütününe yayılan narsisistik/sezgisel ses kavramı, ontolojik bir inşa süreci bağlamında incelenmiştir. Çünkü Çankaya’nın şiirsel söyleminde yerleşik yapıları tahrip eden, İkinci Yeni geleneğine eklemlenen ve çağın yarattığı kırılmaları taşıyan ifade biçimleri dikkat çeker. Şiir öznesinin içsel sesi ile Ötekinin yasasına özgü dışsal ses arasındaki süreksizlik ve kargaşa, onun poetikasının temel dayanağı olarak belirlenmiştir. Bu ayrım, sadece özne-dış gerçeklik çatışması değil, toplumsal alandan uzaklaşan ve yabancılaşma yoluyla kendi anlam dünyasını kuran bir öznenin inşa sürecini de görünür kılmıştır. Dolayısıyla Çankaya şiirine yayılan bu sesin rasyonel ve ilahi bir otoriteyi değil, sezgisel ve bilinçdışına ait savruk bir doğayı temsil ettiği saptanmıştır. Dış gerçekliği dönüştürerek içeri alan ve bozarak yeniden dışarı atan bu içe yönelimli sesin dış gerçekliğin tahakkümüne karşı öznenin kendini yeniden inşa etme arayışının doğal bir sonucu olduğu tespit edilmiştir.

Abstract

This study examines the poetic language of the poet Gülümser Çankaya (b. 1966), beginning with her first poetry collection Denizden Sonra (2006) and extending to the present, within a comprehensive poetic framework. Çankaya’s poetry, which has previously received limited scholarly attention beyond a few introductory texts, is analyzed here through the concept of the ethics of voice and the ontological value carried by this voice. The study first outlines the poet’s general poetic stance and then explores the concept of the narcissistic/intuitive voice, which permeates her poetry, within the context of an ontological process of construction. Particular attention is given to the disruption of established structures in her poetic discourse and to the fractures reflected in contemporary poetic expression. The tension between the inner voice of the poetic subject and the external voice associated with the law of the Other is identified as a central element of her poetics. This distinction reveals not only a conflict between the subject and external reality but also the construction of a subject that establishes its own sphere of meaning through alienation. Consequently, the voice in Çankaya’s poetry represents an intuitive and unconscious expression rather than a rational or divine authority.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sağıroğlu, B. (2026). Gülümser Çankaya şiirinde sesin etiği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 3, 1326–1339. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1928004

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Aksakal, A. (2020). Gülümser Çankaya. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde- detay/gulumser-cankaya. Erişim tarihi: 20 Mart 2026.
  2. Aksan, D. (1995). Şiir dili ve Türk şiir dili: dilbilim açısından bakış. Engin Yayınları.
  3. Aktulum, K. (2000). Metinlerarası ilişkiler. Öteki Yayınları.
  4. Çankaya, G. (2006). Denizden sonra. Köz Yayınları.
  5. Çankaya, G. (2010). Soğuma. Hayal Yayınları.
  6. Çankaya, G. (2018a). Mektupta şiir var. Hayal Yayınları.
  7. Çankaya, G. (2018b). Sebep. Hayal Yayınları.
  8. Çankaya, G. (2023). Epikriz. Plüton Yayınları.
  9. Çolak, V. (2023). Yaşam raporu: Epikriz.Edebiyathaber.https://www.edebiyathaber.net/yasam-raporu-epikriz- veysel-colak Erişim Tarihi: 15 Şubat 2026.
  10. Dolar, M. (1993). Beyond interpellation.QuiParle, (2), 75-96.https://www.jstor.org/stable/20685977
  11. Dolar, M. (2023). Sahibinin sesi: psikanaliz ve ses. (2. b.; B. E. Aksoy, Çev.), Metis Yayınları. Eagleton, T. (2022). Hayatın anlamı. (7.b.; K. Tunca, Çev.), Ayrıntı Yayınları.
  12. Ersoy, M. A. (2021). Safahat. (N. Turinay, Haz.), TBMM Yayınları.
  13. Freud, S. (2018). Uygarlık, din ve toplum. (6.b.; S. Budak, Çev.), Öteki Yayınları.
  14. Freud, S. (2022). Bilinç dışı. (5.b.; E. Çalıner, Çev.), Olimpos Yayınları.
  15. Gariper, C. (2023). Necip Fazıl şiirinde ses ve sesin metafiziği üzerine bir inceleme. Söylem Filoloji, 8 (3), 825-839.https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1384544.
  16. Kant, I. (1999). Saf aklın eleştirisi. (F. Akatlı., Çev.), Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
  17. Karaca, A. (2010). İkinci Yeni poetikası (2. bs.). Hece Yayınları.
  18. Lacan, J. (2019). Yine/ hâlâ. (M. Erşen, Çev.), Metis Yayınları.
  19. Rivard, D. (2015). If you see something, say something: image and voice in the Poem.TheAmericanPoetryReview, 44(6), 13-17.https://www.jstor.org/stable/24595644
  20. Schwenger, P. (2014). Phenomenology of the scream. Critical Inquiry, 40 (2),382-395.https://doi.org/10.1086/674119.
  21. Şinasi. (2005). Şinasî: bütün eserleri. (İ. Parlatır & N. Çetin, Haz.), Ekin Yayınları.
  22. Tunç, G. (2022). Kavramlar ve kuramlarla modern Türk şiiri okumaları. Ötüken Yayınları.