KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 3

Alternatif turizm bağlamında bir destinasyon çekicilik unsuru olarak yerel mutfak kültürü: Malatya örneği

Local food culture as a destination attraction element in the context of alternative tourism: The case of Malatya

İbrahim Akça(Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Tavşanlı Uygulamalı Bilimler Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Bölümü)0000-0002-8863-4213
Murat Deniz(Bağımsız Araştırmacı)0009-0009-3315-2274
Uğur Ceylan(KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6078-8424
Sayfa
1162–1181
Yayın Tarihi
2026-09-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, bölgedeki gastronomi faaliyetleri, yerel mutfak kültürü ve mevcut turizm altyapısı araştırmacıların yapılandırılmamış gözlem tekniklerinden elde ettikleri verilerle desteklenmiş ve tüm bu bulgular sistematik bir SWOT analizi tablosuna yansıtılarak değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı; köklü tarihi, Arslantepe Höyüğü gibi kültürel mirasları ve zengin tarımsal biyoçeşitliliğiyle bilinen Malatya ilinin gastronomi turizmi potansiyelini analiz etmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ayrıca, bölgedeki gastronomi faaliyetleri, yerel mutfak kültürü ve mevcut turizm altyapısı araştırmacıların yapılandırılmamış gözlem tekniklerinden elde ettikleri verilerle desteklenmiş ve tüm bu bulgular sistematik bir SWOT analizi tablosuna yansıtılarak değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:SWOT analizi sonucunda; Malatya'nın ürün çeşitliliği ve otantiklik açısından güçlü olduğu, ancak markalaşma, tanıtım, reçete standardizasyonu ve nitelikli işletme sayısı konularında zayıf yönlerinin bulunduğu tespit edilmiş ve çeşitli stratejik öneriler geliştirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gastronomi Turizmi · Malatya Mutfağı · Alternatif Turizm

Özet

Bu çalışmanın amacı; köklü tarihi, Arslantepe Höyüğü gibi kültürel mirasları ve zengin tarımsal biyoçeşitliliğiyle bilinen Malatya ilinin gastronomi turizmi potansiyelini analiz etmektir. Araştırma kapsamında, AB Coğrafi İşaret tescilli Malatya Kayısısı başta olmak üzere, bölgeye özgü "bulgur/köfte" kültürü, fırın yemekleri ve vegan/vejetaryen beslenmeye uygun ürün çeşitliliği (kiraz yaprağı sarması vb.) incelenmiştir. Araştırmanın analiz evresinde, Malatya mutfağının gastronomi turizmi potansiyelini somut verilerle desteklemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve yapılandırılmamış gözlem tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu doğrultuda; Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) raporları ve Türk Patent ve Marka Kurumu’nun (TÜRKPATENT) coğrafi işaret tescil belgeleri ikincil veri kaynakları olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, bölgedeki gastronomi faaliyetleri, yerel mutfak kültürü ve mevcut turizm altyapısı araştırmacıların yapılandırılmamış gözlem tekniklerinden elde ettikleri verilerle desteklenmiş ve tüm bu bulgular sistematik bir SWOT analizi tablosuna yansıtılarak değerlendirilmiştir. SWOT analizi sonucunda; Malatya'nın ürün çeşitliliği ve otantiklik açısından güçlü olduğu, ancak markalaşma, tanıtım, reçete standardizasyonu ve nitelikli işletme sayısı konularında zayıf yönlerinin bulunduğu tespit edilmiş ve çeşitli stratejik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract

The study aims to assess the gastronomic tourism potential of Malatya, recognized for its historical and cultural significance, as well as agricultural diversity. It investigated local cultural practices and culinary traditions, particularly the Malatya Apricot, which is registered as an EU Geographical Indication (GI). The research also examined regional dishes like 'bulgur/köfte' and various baked goods, noting the availability of vegan and vegetarian options such as cherry leaf rolls. The study substantiated the gastronomic tourism potential of Malatya's cuisine using document analysis and unstructured observation, qualitative research methods. This methodology facilitated the gathering of solid data, underpinning the study's conclusions. Secondary data sources included analyses from the Malatya Provincial Directorate of Culture and Tourism, Turkish Statistical Institute (TÜİK) reports, and geographical indication certificates from TÜRKPATENT. Additionally, data regarding regional gastronomic activities, local culinary culture, and tourism infrastructure were compiled through unstructured observation. The findings were systematically evaluated using a SWOT analysis framework. The SWOT analysis indicated strengths in product diversity and authenticity, with weaknesses in branding, promotion, recipe standardization, and the quantity of qualified businesses. As a result, several strategic recommendations were proposed

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akça, İ., Deniz, M., Ceylan, U. (2026). Alternatif turizm bağlamında bir destinasyon çekicilik unsuru olarak yerel mutfak kültürü: Malatya örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 3, 1162–1181. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1928175

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Albayrak, A. (2013). Alternatif turizm. Detay Yayıncılık. Ankara.
  2. Barham, E. (2003). Translating terroir: the global challenge of French AOC labeling. Journal of Rural Studies, 19 (1), 127-138. https://doi.org/10.1016/S0743-0167(02)00052-9
  3. Birdir, K., & Akgöl, Y. (2015). Gastronomi turizmi ve Türkiye’yi ziyaret eden yabancı turistlerin gastronomi deneyimlerinin değerlendirilmesi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3 (2), 57-68. https://izlik.org/JA57LK29GY
  4. Carruthers, C., Burns, A., & Elliott, G. (2015). Gastronomic tourism: Development, sustainability and applications–A case study of County Cork, Republic of Ireland. In: P. Sloan, W. Legrand, C. Hindley (Ed.), The Routledge handbook of sustainable food and gastronomy. (pp. 360-369). Routledge. London.
  5. Çelik, S. (2018). Alternatif turizm. Journal of International Social Research, 11(56), 193. https://doi.org/10.17719/jisr.20185638991
  6. Çetinkaya, N., & Yıldız, S. (2018). Somut olmayan kültürel miras unsuru Erzurum lavaş (acem) ekmeğinin turistik ürüne dönüştürülmesine yönelik bir çalışma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Suppl. 1), 430-452. https://izlik.org/JA92MC43DT
  7. Denk, E. (2021). Türkiye’de gastronomi turizmi açısından coğrafi işaretli ürünler. Journal of Silk Road Tourism Research, 1 (1), 51-61. https://izlik.org/JA44TT95DG
  8. Ferrari, S., & Faenza, P. (2016). The rediscovery of an ancient community event in a language minority village: The case of Bova (Italy). In: Jepson, A., Clarke, A. (eds) Managing and developing communities, festivals and events. Palgrave Macmillan, London. https://doi.org/10.1057/9781137508553_10
  9. González, J. U., & García Álvarez, L. B. (2023). The historical development of food systems and heritage. In:
  10. Gómez-Corona, C., Rodrigues, H. (Eds), Consumer Research Methods in Food Science. Methods and Protocols in Food Science. Humana, New York, NY. https://doi.org/10.1007/978-1-0716-3000-6_2
  11. Hall, C. M., & Sharples, L. (2004). The consumption of experiences or the experience of consumption? An introduction to the tourism of taste. In C. M. Hall, L. Sharples, R. Mitchell, N. Macionis ve B. Cambourne (Ed.), Food tourism around the world (pp. 1-24). Routledge. Butterworth-Heinemann.
  12. Hjalager, A. M., & Richards, G. (Ed.). Tourism and gastronomy. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203218617
  13. Hjalager, G. Richards (Ed.), Tourism and gastronomy (pp. 65-84). Routledge. London.
  14. Kantaroğlu, M., & Demirbaş, N. (2018). Türkiye’de coğrafi işaretli gıda ürünleri üretim potansiyelinin değerlendirilmesi. VIII. IBANESS Kongreler Serisi’nde sunulan bildiri, Plovdiv, Bulgaristan.
  15. Kavitha, K., & Ravi, G. R. (2024). Culinary heritage as a sustainable tourism product: A review. Gastronomic sustainability solutions for community and tourism resilience. In: S. Bhartiya, V. Bhatt, and A. E. J. Ruiz (Ed.), Gastronomic sustainability solutions for community and tourism resilience. (pp. 60-76). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-4135-3.ch004
  16. Keskin, S., & Polat, E. (2025). Gastronomi ve yiyecek tarihi. Efe Akademi Yayınları. İstanbul. https://doi.org/10.59617/efepub20242349
  17. Kivela, J., & Crotts, J. C. (2005). Gastronomy tourism: A meaningful travel market segment. Journal of Culinary Science ve Technology, 4 (2-3), 39-55. https://doi.org/10.1300/J385v04n02_03
  18. Küçükkömürler, S., Şırvan, N. B., & Sezgin, A. C. (2018). Dünyada ve Türkiye’de gastronomi turizmi. Uluslararası Turizm Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 2 (2), 78-85.
  19. Lin, M. P., Marine-Roig, E. & Llonch-Molina, N. (2021). Gastronomy as a sign of the identity and cultural heritage of tourist destinations: A bibliometric analysis 2001–2020. Sustainability, 13(22), 12531. https://doi.org/10.3390/su132212531
  20. Liutikas, D. (2023). Gastronomy tourism as a tool for the development of regions. Tourism and Heritage Journal, 5, 100-119. https://doi.org/10.1344/THJ.2023.5.6
  21. Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2022). Malatya turizm ve konaklama istatistikleri (2010-2021). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.html
  22. Nirosha, R., &Mansingh, J. P. (2025). Mapping the sustainability of geographical indication products: a systematic literature review. Discover Sustainability, 6 (1), 549. https://doi.org/10.1007/s43621-025-01332-4
  23. Oraman, Y. (2015). Türkiye’de coğrafi işaretli ürünler. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (1), 76-85.
  24. Orden Mejía, M., Carvache Franco, W., Carvache Franco, M., & Zamora Flores, F. (2017). Profile and visitors preferences in destinations with gastronomic potential: case ‘The Huecas’ in Guayaquil [Ecuador]. Rosa dos Ventos - Turismo e Hospitalidade, 9(2), 200-215. DOI: 10.18226/21789061.v9i2p200
  25. Özdemir, G., & Altıner, D. D. (2019). Gastronomi kavramları ve gastronomi turizmi üzerine bir inceleme. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (1), 1-14. https://izlik.org/JA86HZ58LP
  26. Özdemir, A., & Özbay, G. (2023). Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Malatya Mutfak Kültürü: Vegan-Vejetaryen Yemekler Üzerine Bir Araştırma. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 465-479. https://doi.org/10.30692/sisad.1101322
  27. Özder, C. G. A. (2020). Çekim faktörlerinin turistik varış yeri seçimindeki rolü: Türkiye’deki varış yerlerinin farklı turist profilleri ve beklentileri karşısındaki çekim gücü hakkında bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16 (3), 691-712. https://doi.org/10.17130/ijmeb.798480
  28. Özkan, F. Z., Hasdemir, M., Seçmeler, Ö., Taşpınar, G., & Azbaz, S. (2025). Coğrafi İşaretli Tarımsal Ürünlerin Denetimi ve Belgelendirilmesi: Malatya Kayısısı Örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60 (3), 3186-3208. DOI: 10.63556/tisej.2025.1645
  29. Öztürk, D., & Karakaş, G. (2017). Kayısı üretimi ve pazarlama sorunları; Malatya ili örneği. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 2 (4), 113-125. https://izlik.org/JA56FM46CT
  30. Öztürk, Y., & Yazıcıoğlu, İ. (2002). Gelişmekte olan ülkeler için alternatif turizm faaliyetleri üzerine teorik bir çalışma. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (10), 183-195.
  31. Pratama, A. Y., Alfaqi, M. Z., Mawarti, R. A., Shofa, A. M. A., & Hikam, I. (2024). Cultural identity in Indonesian gastronomy. In: K. Andajani, S. Karmina, L. A. Rahmania (Ed.), Inclusive, sustainable, and transformational education in arts and literature. (pp. 183-188). Routledge. London.
  32. Richards, G. (2002). Gastronomy: an essential ingredient in tourism production and consumption? In
  33. Ritchie, J. R. B., & Crouch, G. I. (2003). The competitive destination: A sustainable tourism perspective. CABI Publishing.
  34. Sağıroğlu, M. (2019). Turistik mekânda gerçekliğin algısal değişimi: Modern ve post-modern turizm deneyimlerinde özgünlük. Planlama, 29(2), 90-101.
  35. Sarıışık, M., & Özbay, G. (2015). Gastronomi turizmi üzerine bir literatür incelemesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 26 (2). https://doi.org/10.17123/atad.vol26iss218417
  36. Saygılı, D., Demirci, H., & Samav, U. (2020). Coğrafi işaretli Türkiye peynirleri. Aydın Gastronomy, 4 (1), 11-21.
  37. Scarpato, R. (2003). Gastronomy as a tourist product: The perspective of gastronomy studies. In A-M.
  38. Sio, K. P., Fraser, B., & Fredline, L. (2024). A contemporary systematic literature review of gastronomy tourism and destination image. Tourism Recreation Research, 49 (2), 312-328. https://doi.org/10.1080/02508281.2021.1997491
  39. Sormaz, U., Akmese, H., Gunes, E., & Aras, S. (2016). Gastronomy in tourism. Procedia Economics and Finance, 39, 725-730. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(16)30286-6
  40. Stalmirska, A., Whalley, P., & Fallon, P. (2019). Food as a Component in Destination Marketing. In: Kozak, N., Kozak, M. (eds) Tourist Destination Management. Tourism, Hospitality & Event Management. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-16981-7_7
  41. Torusdağ, G. B., Özkan Önem, E., Sami, F., & Kızıldemir, Ö. (2022). Yerel mutfakların gastronomi turizmi çerçevesinde değerlendirilmesi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(1), 66-82.
  42. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Kültürel miras istatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr
  43. TÜRKPATENT. (2020). Yeşilyurt Kiraz Yaprağı Sarma Köftesi / Yeşilyurt Kiraz Yaprağı Sarması Coğrafi İşaret Tescil Belgesi (Tescil No: 570). Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı. Erişim adresi: https://ci.turkpatent.gov.tr/
  44. TÜRKPATENT. (2021a). Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte Coğrafi İşaret Tescil Belgesi (Tescil No: 903). Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı. Erişim adresi: https://ci.turkpatent.gov.tr/
  45. TÜRKPATENT. (2021b). Malatya Kağıt Kebabı Coğrafi İşaret Tescil Belgesi (Tescil No: 696). Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı. Erişim adresi: https://ci.turkpatent.gov.tr/
  46. TÜRKPATENT. (2024). Akçadağ Pilavı Coğrafi İşaret Tescil Belgesi (Tescil No: 1610). Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı. Erişim adresi: https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/8433
  47. TÜRKPATENT. (2026). Coğrafi İşaretler Portalı. Türk Patent ve Marka Kurumu. Erişim adresi: https://ci.turkpatent.gov.tr/
  48. Türker, A., & Çelik, İ. (2012). Somut olmayan kültürel miras unsurlarının turistik ürün olarak geliştirilmesine yönelik alternatif öneriler. Yeni Fikir Dergisi, 4 (9), 86-98. https://izlik.org/JA65SJ27BU
  49. UNESCO. (2021). Arslantepe Mound. UNESCO World Heritage Centre. Erişim adresi: https://whc.unesco.org/en/list/1622/R
  50. Uriely, N. (2005). The tourist experience: Conceptual developments. Annals of Tourism Research, 32 (1), 199-216. https://doi.org/10.1016/j.annals.2004.07.008
  51. Yaşar, İ., & Tekeler, M. C. (2023). Destinasyon pazarlama aracı olarak gastronomi turizmi: bir literatür incelemesi. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (3), 812-826. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1327953
  52. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
  53. Zengin, B., Uyar, H., & Erkol, G. (2015). Gastronomi turizmi üzerine kavramsal bir inceleme. 15. Ulusal Turizm Kongresi, 1, 16. Ankara-Türkiye.