Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, erişilebilirlik uygulamalarının çoğu zaman sembolik düzeyde kaldığını, bürokratik erteleme ve kurumsal oyalama mekanizmalarının çözüm süreçlerini geciktirdiğini, hak arama süreçlerinin büyük ölçüde bireysel takip yüküne dönüştüğünü ve erişilebilirliğin uygulamada bağlayıcı bir hak yerine yönetsel takdir alanı içerisinde değerlendirildiğini ortaya koymaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türkiye'de erişilebilirliğe ilişkin kapsamlı bir yasal çerçeve bulunmaktadır. Buna rağmen, bu düzenlemelerin kamu kurumlarında uygulamaya aynı ölçüde yansımadığı ve mevzuat ile uygulama arasında önemli bir ayrışmanın sürdüğü görülmektedir. Bu araştırma, söz konusu ayrışmayı incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, engelliliği bireysel bir durumdan çok toplumsal ve yapısal bir olgu olarak ele alan sosyal model ile kamu politikalarının uygulanmasını açıklayan sokak düzeyi bürokrasisi yaklaşımını kuramsal temel olarak benimsemektedir. Çalışma, araştırmacının uzun yıllara yayılan kişisel deneyimlerini daha geniş toplumsal ve kurumsal süreçlerle ilişkilendirerek analiz etmeye dayanan analitik otoetnografi desenine dayalı nitel bir çalışmadır. Araştırmacının ortopedik engelli bir birey ve hak temelli bir aktivist olarak yaklaşık yirmi yıl boyunca kamu kurumlarıyla yürüttüğü erişilebilirlik deneyimlerinden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, erişilebilirlik uygulamalarının çoğu zaman sembolik düzeyde kaldığını, bürokratik erteleme ve kurumsal oyalama mekanizmalarının çözüm süreçlerini geciktirdiğini, hak arama süreçlerinin büyük ölçüde bireysel takip yüküne dönüştüğünü ve erişilebilirliğin uygulamada bağlayıcı bir hak yerine yönetsel takdir alanı içerisinde değerlendirildiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, erişilebilirlik sorununun yalnızca teknik veya fiziksel yetersizliklerden kaynaklanmadığını; kamu politikalarının uygulanma biçimi, kurumsal işleyiş ve yönetsel önceliklerle yakından ilişkili yapısal bir kamu yönetimi sorunu olduğunu göstermektedir.
Abstract
Türkiye has established a comprehensive legal framework to ensure accessibility for persons with disabilities. Nevertheless, these legal provisions have not been reflected in public institutions to the same extent, and a significant gap between legislation and implementation continues to exist. This study aims to examine this implementation gap. The research is theoretically grounded in the social model of disability, which conceptualizes disability as a social and structural phenomenon rather than an individual condition, together with the street-level bureaucracy approach, which explains the implementation of public policies. The study employs an analytic autoethnographic design, a qualitative approach that systematically relates the researcher's long-term personal experiences to broader social and institutional processes. The data consist of the researcher's accessibility experiences accumulated over approximately twenty years as an orthopedically disabled individual and disability rights activist in interactions with public institutions. The data were analyzed using thematic analysis. The findings reveal that accessibility practices frequently remain at a symbolic level, while bureaucratic delays and institutional procrastination mechanisms slow down solution processes. They further demonstrate that rights-claiming has largely evolved into an individual burden of continuous follow-up and that accessibility is often treated as a matter of administrative discretion rather than a legally enforceable right. Consequently, the study argues that accessibility problems cannot be explained solely by technical or physical deficiencies; instead, they represent a structural public administration issue closely associated with the implementation of public policies, institutional functioning, and administrative priorities.