Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 29

Hakikatler Arasında Kaybolmak: Dinî Çoğulculuğun Anlam Krizi ile İlişkisi

Lost Among Truths: Religious Pluralism in Relation to the Crisis of Meaning

Hakan Sari(GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8837-4645
Sayfa
185–215
Yayın Tarihi
2026-01-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Teorik düzlemde disiplinlerarası bir yaklaşımla kavramsal analizler, karşılaştırmalar ve çözümlemeler yapılarak dinî çoğulculuk düşüncesinin anlam arayışı ve anlam krizi ile ilişkisi yorumlayıcı bir şekilde değerlendirilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dinî çoğulculuk farklı dinî geleneklere, insanı hakikate ulaştırmada eş zamanlı ve eşit derecede geçerli olduğunun kabulü ile yaklaşır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Böyle bir yaklaşım yalnızca teolojik ya da sosyal bağlamlarda değil, aynı zamanda bireyin hakikatle kurduğu ilişki dolayısıyla şekillendirdiği anlam dünyasında da farklı görünümlerin ortaya çıkmasına yol açar.
💡
Sonuç & Katkı:Teorik düzlemde disiplinlerarası bir yaklaşımla kavramsal analizler, karşılaştırmalar ve çözümlemeler yapılarak dinî çoğulculuk düşüncesinin anlam arayışı ve anlam krizi ile ilişkisi yorumlayıcı bir şekilde değerlendirilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Din Psikolojisi · Dinî Çoğulculuk · Hakikat

Özet

Dinî çoğulculuk farklı dinî geleneklere, insanı hakikate ulaştırmada eş zamanlı ve eşit derecede geçerli olduğunun kabulü ile yaklaşır. Böyle bir yaklaşım yalnızca teolojik ya da sosyal bağlamlarda değil, aynı zamanda bireyin hakikatle kurduğu ilişki dolayısıyla şekillendirdiği anlam dünyasında da farklı görünümlerin ortaya çıkmasına yol açar. İlk bakışta modern toplumlarda, toplumsal barışın ve hoşgörünün teminatı olarak değerlendirilmesiyle birlikte, bireyin anlam dünyası söz konusu olduğunda dinî çoğulculuk yaklaşımının dikkatle incelenmesi gerekir. Çünkü bireyin yaşama dair sahip olduğu anlam onun psikolojik sağlamlığı ve ruh sağlığı ile derinden ilişkilidir. Bu çalışma bireyin anlam arayışı sürecinde dinî çoğulculuk yaklaşımının etkilerinin çeşitli boyutlarıyla incelenmesine odaklanmaktadır. Farklı dinî geleneklerin hakikate ulaştırmada eş zamanlı olarak eşit bir şekilde geçerliğe sahip olduğu düşüncesinin bireyin anlam arayışı sürecinde meydana getirebileceği olası krizler ve açmazlar ele alınmaktadır. Teorik düzlemde disiplinlerarası bir yaklaşımla kavramsal analizler, karşılaştırmalar ve çözümlemeler yapılarak dinî çoğulculuk düşüncesinin anlam arayışı ve anlam krizi ile ilişkisi yorumlayıcı bir şekilde değerlendirilmektedir.

Abstract

Religious pluralism approaches different religious traditions with the acceptance that they are simultaneously and equally valid in leading humans to the truth. Such an approach gives rise to different manifestations not only in theological or social contexts, but also in the world of meaning shaped by the individual’s relationship with truth. At first glance, religious pluralism is regarded as a guarantee of social peace and tolerance in modern societies, but when it comes to the individual's world of meaning, the religious pluralism approach needs to be examined carefully. This is because the meaning that individuals attach to life is deeply related to their psychological well-being and mental health. This study focuses on examining the effects of the religious pluralism approach in various dimensions in the individual's search for meaning. It addresses the possible crises and dilemmas that the idea that different religious traditions are equally valid in reaching the truth may cause in the individual's search for meaning. On a theoretical level, conceptual analyses, comparisons, and interpretations are conducted using an interdisciplinary approach to interpretively evaluate the relationship between religious pluralism and the search for meaning and meaning crisis.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sari, H. (2026). Hakikatler Arasında Kaybolmak: Dinî Çoğulculuğun Anlam Krizi ile İlişkisi. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 29, 185–215. https://doi.org/10.53683/gifad.1766501

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (68)

  1. Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak: Dinî Başa Çıkma Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. İstanbul: İz Yayıncılık, 1. Basım, 2012.
  2. Ayten, Ali - Vural, Muhammet Enes. Ah bu Gençler. İstanbul: İz Yayıncılık, 1. Basım, 2023.
  3. Bahadır, Abdülkerim. İnsanın Anlam Arayışı ve Din -Logoterapik Bir Araştırma-. İstanbul: İnsan Yayınları, 4. Basım, 2018.
  4. Berger, Peter L. “From the Crisis of Religion to Crisis of Secularity”. Religion and America Spiritual Life in a Secular Age. ed. Mary Douglas - Steven Tipton. Boston USA: Beacon Press, 1. Basım, 1983.
  5. Berger, Peter L. “Secularism in Retreat”. The National Interest 97/6 (1996), 3-12.
  6. Berger, Peter L. - Luckmann, Thomas. Modernity, Pluralism and the Crisis of Meaning: The Orientation of Modern Man. Gütersloh: Bertelsman Foundation Publishers, 1. Basım, 1995.
  7. Błażek, M. - Besta, T. “Self-concept clarity and religious orientations: Prediction of purpose in life and self-esteem”. Journal of Religion and Health 51 (2012), 947-960.
  8. Boreham, Ian D. - Schutte, Nicola S. “The Relationship Between Purpose in Life and Depression and Anxiety: A Meta‐analysis”. Journal of Clinical Psychology 79/12 (2023), 2715-2985.
  9. Budak, Selçuk. Psikoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 5. Basım, 2017.
  10. Camus, Albert. The Myth of Sisyphus and Other Essays. çev. Justin O’Brien. New York: Vintage Books, 1. Basım, 1955.
  11. Casanova, José. Public Religions in the Modern World. Chicago ve London: The University of Chicago Press, 1. Basım, 1994.
  12. Çiğdem, Ahmet. Aydınlanma Düşüncesi. İstanbul: İletişim Yayıncılık, 1. Basım, 1997.
  13. D’Costa, Gavin. Theology an Religious Pluralism: The Challenge of Other Religions. New York, USA: Basil Blackwell Inc., 1. Basım, 1986.
  14. Doğanay, Süleyman. Acı ve Tahammül. Ankara: Maarif Mektepleri, 1. Basım, 2019.
  15. Doğrusever, Caner vd. “The Mediating Role of Meaningful Life in the Relationship Between Self-Esteem and Psychological Resilience”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23/2 (2022), 910-928.
  16. Dupuis, Jacques. Toward a Christian Theology of Religious Pluralism. Maryknoll, New York: Orbis Books, 3. Basım, 2001.
  17. Edwards, Melanie J. - Holden, Ronald R. “Coping, Meaning in Life, and Suicidal Manifestations: Examining Gender Differences”. Journal of Clinical Psychology 57/12 (2001), 1339-1597.
  18. Eisenbeck, Nikolett vd. “Meaning-Centered Coping in the Era of COVID-19: Direct and Moderating Effects on Depression, Anxiety, and Stress”. Frontiers in Psychology 12 (2021), 1-12.
  19. Fay, Brian. Çağdaş Sosyal Bilimler Felsefesi Çokkültürlü Bir Yaklaşım. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 4. Basım, 2017.
  20. Fenn, Richard K. “The Secularization of Values: An Analytical Framework for the Study of Secularization”. Journal for the Scientific Study of Religion 8/1 (1969), 112-124.
  21. Frankl, Victor E. İnsanın Anlam Arayışı. İstanbul: Okuyan Us Yayınevi, 3. Basım, 2009.
  22. Galek, Kathleen vd. “Religion, Meaning, and Purpose, and Mental Health”. Psychology of Religion and Spirituality 7/1 (2015), 1-12.
  23. George, Login - Park, Crystal L. “Meaning in Life as Comprehension, Purpose, and Mattering: Toward Integration and New Research Questions”. Review of General Psychology 20/3 (2016), 205-220.
  24. Groopman, Jerome. Umudun Anatomisi. çev. Faik Cem Arı. İstanbul: Albaraka Yayınları, 2. Basım, 2021.
  25. Hadden, Jeffrey K. “Toward Desacralizing Secularization Theory”. Social Forces 65/3 (1987), 587-611.
  26. Haynes, Jeff. Religion in Global Politics. London: Longman, 1. Basım, 1998.
  27. Heim, S. Mark. Salvations Truth and Difference in Religion. Maryknoll, New York: Orbis Books, 1. Basım, 1995.
  28. Hick, John. An Interpretation of Religion. North America: Yale University Press, 2. Basım, 2004.
  29. Hick, John. “Religious Pluralism and Salvation”. Faith and Philosophy: Journal of the Society of Christian Philosophers 5/4 (1988), 365-377.
  30. Kızılgeçit, Muhammet. Yalnızlık, Umutsuzluk ve Dindarlık. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2. Basım, 2021.
  31. Knitter, Paul F. Not Other Name? A Critical Survey of Chiristian Attitudes Toward the World Religions. Maryknoll, New York: Orbis Books, 8. Basım, 1995.
  32. Knitter, Paul F. One Earth Many Religions Multifaith Dialogue and Global Responsibility. Maryknoll, New York: Orbis Books, 1. Basım, 1995.
  33. Köse, Ali. “Modernleşme-Sekülerleşme İlişkisi Üzerine Yeni Paradigmalar”. Liberal Düşünce Dergisi 6/24 (2001), 150-165.
  34. Küçükalp, Kasım - Cevizci, Ahmet. Batı Düşüncesi -Felsefî Temeller-. İstanbul: İSAM Yayınları, 6. Basım, 2019.
  35. Lechner, Frank J. “The Case against Secularization: A Rebuttal”. Social Forces 69/4 (1991), 1103-1119.
  36. Lester, D. - Badro, S. “Depression, Suicidal Preoccupation and Purpose in Life in a Subclinical Population”. Personality and Individual Differences 13/1 (1992), 75-76.
  37. Lindstörm, Bengt - Eriksson, Monica. “Salutogenesis”. Journal of Epidemiology and Community Health 59 (2005), 440-442.
  38. Marco, José H. vd. “Meaning in Life Buffers the Association Between Risk Factors for Suicide and Hopelessness in Participants With Mental Disorders”. Journal of Clinical Psychology 72/7 (2016), 633-755.
  39. Mardin, Şerif. Din ve İdeoloji. İstanbul: İletişim Yayıncılık, 21. Basım, 2012.
  40. Martin, David. “The Secularization Issue: Prospect and Retrospect”. The British Journal of Sociology 42/3 (1991), 465-474.
  41. McAdams, Dan P. “The Psychology of Life Stories”. Review of General Psychology 5/2 (2001), 100-122.
  42. Mert, Nuray. Laiklik Tartışmasına Kavramsal Bir Bakış. İstanbul: Bağlam Yayınları, 1. Basım, 1994.
  43. Oakley, Tim. “The Issue is Meaninglessness”. The Monist 93/1 (2010), 106-122.
  44. Orbach, Israel vd. “Mental Pain and Its Relationship to Suicidality and Life Meaning”. Suicide and Life-Threatening Behavior 33/3 (2003), 231-241.
  45. Özakpınar, Yılmaz. İnsan İnanan Bir Varlık. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 1. Basım, 1999.
  46. Özel, Cemal. “Sekülerleşme Teorileri: İki Yüzyıllık Serüvenin Kısa Bir Öyküsü”. The Journal of Academic Social Science Studies 16/95 (2023), 505-526.
  47. Panikkar, R. vd. Pluralism and Oppression: Theology in World Perspective. ed. Paul F. Knitter. Lanham, New York: University Press of America, 1. Basım, 1988.
  48. Panikkar, Raimon. The Cosmotheandric Experience. Maryknoll, New York: Orbis Books, 1. Basım, 1993.
  49. Pargament, Kenneth L. The Psychology of Religion and Coping. New York: The Guilford Press, 1. Basım, 1997.
  50. Plantinga, Alvin. “Pluralism: A Defense of Religious Exclusivism”. The Rationality of Belief and the Plurality of Faith. ed. Thomas D. Senor. 191-215. London: Cornell University Press, 1. Basım, 1995.
  51. Rahner, Karl. Theological Investigations. çev. Karl H. - Boniface Kruger. 23 Cilt. New York: The Crossroad Publishing Company, 1. Basım, 1982.
  52. Reich, Warren A. vd. “Life Satisfaction and the Self: Structure, Content, and Function”. Journal of Happiness Studies 14 (2012), 293-308.
  53. Riaz, Mohammad Umar - Dutt, Shruti. “Relationship Between Self-Esteem and Meaning in Life Among Young Adults”. International Journal of Creative Research Thoughts (IJCRT) 11/6 (2023), 112-120.
  54. Sartre, Jean Paul. Varoluşçuluk. çev. Asım Bezirci. İstanbul: Say Yayınları, 8. Basım, 1985.
  55. Schütz, Alfred. The Phenomenology of the Social World. ed. John Wild - James M. Edie. çev. George Walsh - Frederick Lehnert. thk. Herbert Spiegelberg vd. United States of America: Norhwestern University Press, 1. Basım, 1967.
  56. Shiner, Larry. “The Concept of Secularization in Empirical Research”. Journal for the Scientific Study of Religion 6/2 (1967), 207-220.
  57. Smith, Wilfred Cantwell. The Meaning and End of Religion. Minneapolis, Minnesota: Fortress Press, 1. Basım, 1991.
  58. Swatos, William H. - Kevin J., Christiano. “Secularization Theory: The Course of a Concept”. Sociology of Religion 60/3 (1999), 209-228.
  59. Tillich, Paul. Dynamics of Faith. New York: Harper & Row, 1. Basım, 1958.
  60. United Nations. “Secretary-General, at Event on Religious Freedom, Announces Initiatives to Combat Hate Speech, Ensure Safety for Places of Worship”. 23 Eylül 2019. Erişim 06 Ağustos 2025. https://press.un.org/en/2019/sgsm19758.doc.htm
  61. Vural, Muhammet Enes - Ayten, Ali. “Dindarlık ve Depresyon İlişkisinde Anlamsızlığın Aracı Rolü”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 55/1 (2021), 379-395.
  62. Ward, Sarah vd. “Meaning in Life and Coping With Everyday Stressors”. Personality and Social Psychology Bulletin 49/3 (2022), 1-17.
  63. Wilson, Bryan. Religion in Sociological Perpective. New York: Oxford University Press, 1. Basım, 1982.
  64. Wilson, Bryan. “The Return of the Sacred”. Journal for the Scientific Study of Religion 18/3 (1979), 268-280.
  65. Womick, Jake vd. “Religious Fundamentalism, Right-Wing Authoritarianism, and Meaning in Life”. Journal of Personality 90/2 (2022), 277-293.
  66. Womick, Jake - King, Laura A. “The Existential Challenge of Religious Pluralism: Religion, Politics, and Meaning in Life”. The International Journal for the Psychology of Religion 33/3 (2023), 230-245.
  67. You, Sukkyung - Lim, Sun Ah. “Religious Orientation and Subjective Well-being: The Mediating Role of Meaning in Life”. Journal of Psychology and Religion 47/1 (2018), 1-14.
  68. Zika, Sheryl - Chamberlain, Kerry. “On the relation between meaning in life and psychological well-being”. British Journal of Psychology 83 (1992), 133-145.