Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 29

Psikolojik Rahatsızlık Yaşayanların Bilimdışı Yardım Arayışlarına Başvurma Nedenleri Üzerine Nitel Bir Araştırma

A Qualitative Study on the Reasons Behind Seeking Unscientific Help Among Individuals with Psychological Disorders

Sayfa
52–84
Yayın Tarihi
2026-01-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonucunda kişilerin bilim dışı yöntemleri tercih etme nedenleri, iyileşme hissi ve bu yöntemlerin iyi geleceğine inanç duyma, olumsuz duygular ve bunlardan kurtulma ve baş etme isteği, dini inançlar, hastalığa yönelik anlamlandırmalar ve tabiatüstü alana yönelik yapılan atıflar, bilim dışı yöntemlerin kolay ulaşılabilir ve ekonomik görülmesi, aile ve çevrenin yönlendirmeleri, tıbbi tedaviye yönelik olumsuz düşünceler, damgalanma kaygısı olarak ortaya çıkmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, modern tıbbın geliştiği, psikolojiye yönelik ilginin arttığı günümüzde psikolojik rahatsızlığı olan kişilerin tıbbi tedaviye yönelmek yerine bilimin dışında kalan uygulamalara, kişilere, mekanlara başvurma nedenlerinin anlaşılması, toplumda yer alan kabul ve düşüncelerin ortaya çıkartılmasını amaçlanmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma grubu 3 erkek ve 17 kadın olmak üzere toplam 20 katılımcıdan oluşur.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonucunda kişilerin bilim dışı yöntemleri tercih etme nedenleri, iyileşme hissi ve bu yöntemlerin iyi geleceğine inanç duyma, olumsuz duygular ve bunlardan kurtulma ve baş etme isteği, dini inançlar, hastalığa yönelik anlamlandırmalar ve tabiatüstü alana yönelik yapılan atıflar, bilim dışı yöntemlerin kolay ulaşılabilir ve ekonomik görülmesi, aile ve çevrenin yönlendirmeleri, tıbbi tedaviye yönelik olumsuz düşünceler, damgalanma kaygısı olarak ortaya çıkmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:20 katılımcı
⚙️Değişkenler:Din psikolojisi · Psikolojik rahatsızlıklar · Bilim dışı yöntemler

Özet

Bu çalışma, modern tıbbın geliştiği, psikolojiye yönelik ilginin arttığı günümüzde psikolojik rahatsızlığı olan kişilerin tıbbi tedaviye yönelmek yerine bilimin dışında kalan uygulamalara, kişilere, mekanlara başvurma nedenlerinin anlaşılması, toplumda yer alan kabul ve düşüncelerin ortaya çıkartılmasını amaçlanmaktadır. Psikolojik rahatsızlık yaşayan bireyler yardım arama davranışında bulunurken her zaman bilimin içindeki yöntemleri tercih etmeyebilir. Bilimin dışında kalan, profesyonel olmayan kaynaklar da çare arayışında önemli başvuru unsuru olur. Buradan hareketle bireylerin bilim dışı yardım arayışlarını tercih etme motivasyonları önemli bir araştırma alanı olur. Çalışma konunun daha iyi anlaşılması için nitel metot ve olgu bilim desenine göre hazırlanmıştır. Amaçlı örnekleme oluşturularak kartopu ve ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Çalışma grubu 3 erkek ve 17 kadın olmak üzere toplam 20 katılımcıdan oluşur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu oluşturularak toplanmış, betimsel ve içerik analiz yöntemlerine göre yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda kişilerin bilim dışı yöntemleri tercih etme nedenleri, iyileşme hissi ve bu yöntemlerin iyi geleceğine inanç duyma, olumsuz duygular ve bunlardan kurtulma ve baş etme isteği, dini inançlar, hastalığa yönelik anlamlandırmalar ve tabiatüstü alana yönelik yapılan atıflar, bilim dışı yöntemlerin kolay ulaşılabilir ve ekonomik görülmesi, aile ve çevrenin yönlendirmeleri, tıbbi tedaviye yönelik olumsuz düşünceler, damgalanma kaygısı olarak ortaya çıkmıştır.

Abstract

This study aims to understand the reasons why individuals with psychological distress resort to non-scientific practices, individuals, and venues instead of seeking medical treatment in today's world, as modern medicine advances and interest in psychology increases, and to uncover societal perceptions and beliefs. Individuals experiencing psychological distress may not always choose scientific methods when seeking help. Non-scientific, non-professional sources also play a significant role in seeking help. Therefore, the motivations of individuals seeking non-scientific help constitute an important area of research. The study was designed using qualitative methods and a phenomenological design to better understand the topic. Purposive sampling was used, employing snowball and criterion sampling. The study group consisted of 20 participants: 3 males and 17 females. Data were collected using a semi-structured interview form and interpreted using descriptive and content analysis methods. As a result of the research, the reasons why people prefer unscientific methods were revealed as the feeling of recovery and belief in the goodness of these methods, negative emotions and the desire to get rid of and cope with them, religious beliefs, meanings related to the disease and references to the supernatural, the perception of unscientific methods as easily accessible and economical, guidance from family and the environment, negative thoughts about medical treatment, and stigmatization concerns.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özdemir, N., Ayten, A. (2026). Psikolojik Rahatsızlık Yaşayanların Bilimdışı Yardım Arayışlarına Başvurma Nedenleri Üzerine Nitel Bir Araştırma. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 29, 52–84. https://doi.org/10.53683/gifad.1773462

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Ağılkaya - Şahin, Zuhal. “Din ve Psikoloji Arasındaki Uçurum Gerçekten Ne Kadar Derin? Psikoterapilerdeki Dinî İzler”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/3 (2018), 1607-1632.
  2. Arslantaş, Hülya vd. “Yetişkinlerde Profesyonel Psikolojik Yardım Arama Tutumu ve Bunu Etkileyen Faktörler”, Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 12/1 (2011), 17-23.
  3. Aydın, Ali R. “İnanma İhtiyacı ve Dinî Ritüellerin Psikolojik Değeri”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 9/3 (2009), 87-100.
  4. Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak: Dinî Başa Çıkma Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. İstanbul: İz Yayıncılık, 2012.
  5. Ayten Ali. Din ve Sağlık Kavram, Kuram ve Araştırma. İstanbul: Marmara Akademi Yayınları, 2018.
  6. Ayten, Ali vd. “Testing the Mediating and Moderating Factors of the Link Between Religiosity and Vaccine Hesitancy: A Quantitative Study of Turkish Muslims”. Ilahiyat Studies 15/1 (July 2024), 95-117.
  7. Atmaca, Veli. “Eski Medeniyetlerde Günah-Hastalık İlişkisi veya Tanrının Gazabı Meselesi”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 34 (2010), 99-121.
  8. Bademli, Kerime - Lök, Neslihan. “Kronik Ruhsal Hastalıklarda Yardım Arama Davranışları”, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 9/2 (2017), 136-146.
  9. Barney, Lisa vd. “Stigma About Depression and ıts Impact on Help-Seeking Intentions”, Australian & New Zealand Journal of Psychiatry 40/1 (2006), 51-54. DOI:10.1111/j.1440-1614.2006. 01741.x.
  10. Beşiroğlu, Lütfullah - Ağargün, Mehmet. “Obsesif Kompulsif Bozuklukta Sağlık Yardımı Arama Davranışı ile İlişkili Etmenler: Hastalık ile İlişkili ve Genel Etmenlerin Rolü”, Türk Psikiyatri Dergisi 17/3 (2006), 213-222.
  11. Byrne, Peter. “Stigma of Mental Illness and Ways of Diminishing it”, Advances in Psychiatric Treatment 6/1, (2000), 65-72. DOI: https://doi.org/10.1192/apt.6.1.65.
  12. Corrigan, Patrick - Rüsch, Nicolas. “Mental Illness Stereotypes and Clinical Care: Do People Avoid Treatment Because of Stigma?”, Psychiatric Rehabilitation Skills 6/3 (2002), 312–334. https://doi.org/10.1080/10973430208408441.
  13. Corrigan, Patrick. “How Stigma Interferes with Mental Health Care”, American Psychologist 59/7 (2004), 614. DOI: 10.1037/0003-066X.59.7.614.
  14. Corrigan, Patrick - O'shaughnessy, John. “Changing Mental Illness Stigma as it Exists in the Real World”, Australian Psychologist 42/2 (2007), 90-97.
  15. Farrelly, Tom. “The Aborginal Suicide and Self-Harm Help Seeking Quandary”, Aborginal and Islander Health Worker Journal 32/1 (2008), 11-15.
  16. Fisher, Edward - Turner, John. “Orientations to Seeking Professional Help: Devolepment and Research Utility of an Attitude Scale”, Journal of Consulting and Clinical Psychology 35/1 (1970), 79-90. DOI: 10.1037/h0029636.
  17. Gençtan, Engin. Psikodinamik Psikiyatri ve Normaldışı Davranışlar. İstanbul: Metis Yayınları, 24. Basım, 2020.
  18. Güleç, Hüseyin vd. “Psikiyatri Hastalarında Tıp Dışı Çare Arama Davranışı: Türkiye'de ve Almanya'da Yaşayan Türkler Arasında Karşılaştırmalı Bir Ön Çalışma”, Turkish J Clin Psy 9/1 (2006), 36-44.
  19. Güleç, Gülcan vd. “Bir Anadolu Şehrinde Psikiyatri Kliniğine Başvuran Hastaların Hastalık Açıklama ve Çare Arama Davranışları”, Klinik Psikiyatri Dergisi 14/3 (2011), 131-142.
  20. Jorm, F. Anthony. “Mental Health Literacy: Public Knowledge and Beliefs About Mental Disorders”, The British Journal of Psychiatry 177/5 (2000), 396-401.
  21. Kaplan, Hasan - Esendir Nihal. “Tıp Öğrencileri ve Doktorlarda Mucize ve Mucizevi İyileşme İnancı: Çanakkale Örneği”. Din Değerler ve Sağlık. ed. Hayati Hökelekli. İstanbul: Dem Yayınları, 2017.
  22. Karagöz, Yalçın. Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Yayın Etiği. Ankara: Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2019.
  23. Keshavarzi, Hooman – Haque, Amber. “Outlining a Psychotherapy Model for Enhancing Muslim Mental Health within an Islamic Context”, International Journal for the Psychology of Religion 23/3 (2013), 230-249. https://doi.org/10.1080/10508619.2012.712000.
  24. Kartopu, Saffet - Ünalan, Abdurrahman. “Büyü ve Tabiatüstü Güçlere Başvurma Nedenleri Üzerine Bir Saha Araştırması”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 19/2 (2019), 379-399. DOI:10.30627/cuilah.637773.
  25. Kaya, Alim - Bozkur, Binaz. “Kadercilik Eğilimi Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması’’, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 11/3 (2015), 935-946. DOI:10.17860/efd.55137.
  26. Kılıç, Cenk vd., “Psikiyatri Hastalarında Dinî Yardım Arayışı ve Farklı Tanı Gruplarında Karşılaştırılması”, Türk Psikiyatri Dergisi 28/2 (2017), 19.
  27. Maden, Ahmet “Geleneksel Sağlık Hastalık Sisteminin Özellikleri”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 33/1-2 (1990), 361-364.
  28. Özkan, Tuba, “Geleneksel Tıpta İyileşmenin İnanç Boyutu Üzerine Kuramsal Yaklaşımlar: Psikosomatik Tıp, Plasebo Etkisi ve Kuantum İyileşme”, Millî Folklor 24 (2012), 95.
  29. Özkorumak, Evrim vd. “Depresyon Hastalarında Tıp Dışı Yardım Arama Davranışı: Aleksitimi Bir Etken Olabilir Mi”, Klinik Psikiyatri Dergisi 9/4 (2006), 161-169.
  30. Özşen, Pelin. Şizofren Hastaların Yakınlarının Şizofreniye Yönelik Bilgileri, İnançları ve Yardım Arama Davranışları. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013.
  31. Park, L. Crystal. Park, “Din ve Anlam”, çev. İlker Yenen, Din ve Maneviyat Psikolojisi, ed. Raymond F. Paloutzian - Crystal L. Park, çev. Ed. İhsan Çapçıoğlu, Ali Ayten. Ankara: Phoenix Yayınevi, 2013.
  32. Rassool, Hussein. Nazar, Cin Çarpması ve Ruh Sağlığı Sorunları. İstanbul: Aydına Yayıncılık, 2022.
  33. Sarıkoç, Gamze vd. “Ruhsal Hastalıklarda Yardım Arama: Hasta Yakınlarının Tutumlarına Yönelik Bir Çalışma”, Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi 4/1 (2015), 32-38.
  34. Sartorius, Norman. “Iatrogenic Stigma of Mental Illness”, BMJ 324 (2002), 1470–1471. DOI: 10.1136/bmj.324.7352.1470.
  35. Spilka, Bernard vd. “Din Psikolojisi Açısından Genel Bir Atıf Teorisi”, çev. Ali Kuşat, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/1 (2001), 173-196.
  36. Subaşı, Zeliha. Kültürel Psikoloji Bağlamında Yerel Sağaltım Yöntemleri Karacaahmet Türbesi ve Baba Türbesi Örnekleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2018.
  37. Şişginoğlu, Esma. Kronik Ruhsal Bozukluğu Olan Hastaların Tıp Dışı Yardım Arama Davranışları ve İlaç Uyum Düzeylerinin Belirlenmesi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
  38. Taşkın, Emin. Emin Taşkın, Stigma Ruhsal Hastalıklara Yönelik Tutumlar ve Damgalama. İzmir: Meta Basım Matbaacılık, 2007.
  39. Topkaya, Nursel - Meydan, Betül. “Üniversite Öğrencilerinin Problem Yaşadıkları Alanlar, Yardım Kaynakları ve Psikolojik Yardım Alma Niyetleri”, Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 3/1 (2013), 25-37.
  40. Uğuz, Faruk vd. “Obsesif Kompulsif Bozukluk İçin Yardım Aramada İlk Başvuru Yerlerinin Değerlendirilmesi”, Genel Tıp Dergisi 17/1 (2007) 29-33.
  41. Ünal, Süheyla vd. “Hastalık Açıklama Modeli ve Çare Arama Davranışı”. Alfa Psikiyatri 2 (2001), 222-229.
  42. Wesselmann, Erıc - Graziano, William. “Sinful and/or Possessed? Religious Beliefs and Mental Illness Stigma”, Journal of Social and Clinical Psychology 29/4 (2010), 402-437. DOI:10.1521/jscp.2010.29.4.402.
  43. Yapıcı, Asım. “Fiziksel ve Sosyal Hadiselere Sebep Atfetmede Dinin Rolü”, Ç. O. İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/1 (2003), 127-165.
  44. Yaşan, Aziz - Gürgen, Faruk. “Psikiyatri ve Fizik Tedavi Polikliniklerine Başvuran Hastaların Geleneksel Yardım Arama Davranışının Karşılaştırılması”, Dicle Tıp Dergisi 31/3 (2004), 20-28.
  45. Yıldırım, Ali – Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 11. Basım, 2018.