Ellinci Yılında 27 Mayıs Hareketi ve 1961 Anayasasının Türkiye'deki Anayasal Kültürün Oluşumundaki Rolü

Özet

ÖZET 50 yıl önce 27 Mayıs günü Türk Silahlı Kuvvetleri toplumu baskı altında tutan hükümetin TBMM’nde sayısal çoğunluğa sahip olsa da yasallığını yitirmiş sayılacağı noktasından hareket ederek Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez gerçekleşen askeri hareketle hükümette kalmak uğruna Anayasayı bile gözardı eden Demokrat Parti’nin 10 yıllık iktidarına son verdi. Yönetime el koyan MBK, kısa zamanda gelecekte benzeri ihlallere olanak vermeyecek özellikler taşıyan bir anayasa yapılmasını ve halkoyuna sunulmasını sağladı. İçerdiği sosyal haklar, toplumsal güvence ve ulusal egemenliğin sarsılmasını önleyen demokratik kurumlarla Türkiye’yi tam anlamıyla çağdaş hukuk devleti yapan bu anayasanın kabulünü izleyen genel seçimden sonra da iktidarı sivil yönetime bıraktı. Hiç de demokratik olmayan bir şekilde hükümet olan askeri yönetimin önayak olduğu demokratik 1961 anayasası, dünyadaki en ileri anayasalardan biri olurken kamusal ve bilimsel gelişmelere tanıdığı geniş olanaklarsa topluma yepyeni ufuklar açtı. Böylece, anayasa ile 85 yıl önce tanışmakla birlikte bu önemli belgenin bireylere sağladığı hakları ve güveni tam olarak anlayamadığından denetleyicisi ve savunucusu da olamamış Türk toplumunda bu bilinci yerleştirecek anayasal kültürün oluşumuna büyük katkısı oldu. Anahtar Kelimeler: 27 Mayıs Devrimi, 1961 Anayasası, Anayasal Kültür ABSTRACT Military intervention of May 27,1960, the first in Republican Turkey, was the reaction of the Turkish Armed Forces to the Democratic Party government acclaimed by the mass of people a decade ago, but in the course of time, did not refrain from violating the Constitution in order to remain in power. The MBK (Commity of National Unity) which assumed the responsibility of sate administration advocated that governments exercising public pressure lost their legitimacy even if they held parliamentary majority. Although in power in an undemocratic way, it immediatly set out to provide Turkey a new, democratic constitution equipped with preventive articles for similiar violations. Thus, the referandum approved 1961 Constitution elevating the Turkish Republic to the level of a nationalistic, democratic, secular and social state, was based on human rights and the individual’s freedom. It also included new institutions which would audit and control its application and prevent the exploiting of national sovereignty as well. Its articles containing vast educational and scientific dimensions opened new horizons to the society. Hence, it contributed immensly to the development of constitutional understanding and culture the Turkish society was not able to gain over the 85 years of acquaintance with constitutionalism Key words: the 27th May Revolution, 1961 Constitution, constitutional culture