Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, pandemi sonrasında Türkiye işgücü piyasasında çalışma süreleri temelinde belirgin bir dönüşüm yaşandığını göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, pandemi sonrasında Türkiye işgücü piyasasında istihdam yapısında ortaya çıkan dönüşümü, zamana bağlı eksik istihdam ve arzu edilen çalışma süresine ulaşabilen (yeterli süreli) istihdam ayrımı çerçevesinde, incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, pandemi sonrasında istihdam niteliğinde yaşanan değişime dikkat çekmek ve çalışma süreleri bakımından büyüme-istihdam ilişkisinin nasıl farklılaştığını analiz etmektir. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verileriyle 2014 Ocak-2026 Mart dönemi analiz edilmiştir. Mevsim etkilerinden arındırılmış zamana bağlı eksik istihdam serisi tamamlayıcı işgücü göstergelerinden yararlanılarak türetilmiş; söz konusu göstergedeki yapısal kırılmalar Bai-Perron çoklu yapısal kırılma testi ile incelenmiştir. Ayrıca büyümenin istihdam yaratma kapasitesi, ‘yeterli süreli istihdam’ ve ‘zamana bağlı eksik istihdam’ ayrımında çıktı-istihdam esneklikleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular, pandemi sonrasında Türkiye işgücü piyasasında çalışma süreleri temelinde belirgin bir dönüşüm yaşandığını göstermektedir. Pandemi öncesinde işgücü piyasasındaki belirleyici atıl kapasite göstergesi işsizlik iken, pandemi sonrasında zamana bağlı eksik istihdam hızla artarak işsiz sayısını aşmıştır. İstihdam artışının giderek daha büyük bir bölümünün bu gruptan kaynaklandığı, yeterli süreli istihdamın ise zayıflayarak 2024 sonrasında gerileme eğilimine girdiği görülmektedir. Benzer şekilde büyümenin istihdam esnekliği pandemi sonrasında artmış olmakla birlikte, bu artışın önemli bir bölümünün zamana bağlı eksik istihdamdan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak çalışma, pandemi sonrasında Türkiye işgücü piyasasında ekonomik uyum mekanizmalarının giderek daha fazla çalışma süreleri üzerinden gerçekleştiğini ve istihdamın niteliğinde belirgin bir zayıflama yaşandığını göstermektedir. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan işgücü verileri kullanılarak 2014 Ocak-2026 Şubat dönemi analiz edilmekte, zamana bağlı eksik istihdam serisi alternatif işgücü göstergelerinden yararlanılarak türetilmektedir. Ayrıca büyümenin istihdam yaratma kapasitesi, çıktı-istihdam esneklikleri aracılığıyla incelenmekte ve bu esneklikler tam zamanlı ve zamana bağlı eksik istihdam bileşenlerine ayrıştırılmaktadır. Bu yaklaşım, büyümenin istihdamın niceliği kadar niteliği üzerindeki etkilerinin de daha ayrıntılı biçimde değerlendirilmesine imkân sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, pandemi sonrasında Türkiye’de işgücü piyasasında belirgin bir yapısal dönüşüm yaşandığını göstermektedir. Pandemi öncesi dönemde işgücü piyasasındaki atıl kapasitenin temel belirleyicisi işsizlik iken, pandemi sonrasında zamana bağlı eksik istihdam hızla artarak işsiz sayısını aşmıştır. İstihdamın bileşimi incelendiğinde, toplam istihdam artışının giderek daha fazla zamana bağlı eksik istihdam tarafından sürüklendiği, tam zamanlı istihdamın ise durağanlaştığı hatta son dönemde gerilediği görülmektedir. Bu durum, işgücü piyasasında ekonomik koşullara verilen tepkilerin istihdam düzeyinden ziyade çalışma süreleri üzerinden gerçekleşmeye başladığına işaret etmektedir. Büyümenin istihdam esnekliği pandemi sonrasında artmış olmakla birlikte, bu artışın büyük ölçüde zamana bağlı eksik istihdamdan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bir başka ifadeyle, pandemi sonrası ekonomik büyümenin istihdam yaratma kapasitesi niceliksel olarak güçlenmiş, buna karşın yaratılan istihdamın niteliği zayıflamıştır. Bu durum, işgücü piyasasında emek arzı ile emek talebi arasındaki uyumsuzluğun çalışma süreleri üzerinden daha belirgin hale geldiğine işaret etmektedir.
Abstract
This study examines the transformation of employment composition in the Turkish labour market following the pandemic by distinguishing between time-related underemployment and employment in which individuals are able to work their desired number of hours (adequate-hours employment). The main objective is to highlight changes in employment quality in the post-pandemic period and to analyse how the growth-employment relationship has evolved when viewed from a working hours perspective. The analysis is based on seasonally adjusted labour market data published by the Turkish Statistical Institute covering the period from January 2014 to March 2026. The seasonally adjusted time-related underemployment series is derived from supplementary labour market indicators, and structural breaks in this series are examined using the Bai-Perron multiple structural break test. In addition, the employment-generating capacity of economic growth is analysed through output employment elasticities, distinguishing between adequate-hours employment and time-related underemployment. The findings indicate that the Turkish labour market has undergone a marked transformation in terms of working-time outcomes since the pandemic. While unemployment was the dominant indicator of labour market slack prior to the pandemic, time-related underemployment increased rapidly thereafter and eventually exceeded the number of unemployed individuals. An increasingly large share of employment growth has originated from this category, whereas adequate-hours employment has weakened and entered a declining trend after 2024. Similarly, although the employment elasticity of growth increased in the post pandemic period, a substantial part of this increase appears to have been driven by the expansion of time-related underemployment. Overall, the study shows that, in the post-pandemic Turkish labour market, adjustment mechanisms have increasingly operated through working hours rather than employment levels, contributing to a noticeable deterioration in the quality of employment.