Dergiler / Şarkiyat Mecmuası / 2025 / Sayı: 46

Mahmûd el-Varrâk’ın Şiirlerinde Yaşlılık ve Ölüm ile İlgili Tasvir ve Estetikler

The Aesthetics of Thinking and Depiction in the Poetry of Old Age and Death by Mahmoud Al-Warraq

M.rami Awwad(Uşak Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslâm Bilimleri Bölümü, Arap Dili ve Belagatı Anabilim Dalı)0000-0002-5660-9857
Sayfa
201–223
Yayın Tarihi
2025-04-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makale, Mahmûd el-Varrâk’ın şiirlerinde ölüm ve yaşlılık konularını ele almakta ve şiirinin özelliklerini gözlemlemek, düşünce ve tasvir estetiği açısından öne çıkan yönlerine ışık tutmak amacı taşımaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Abbâsî şairi Mahmûd el-Varrâk, hikmet, öğüt ve zühd şairi olarak tanınmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Onun şiirlerini inceleyen kimse, Divan’ının çoğunda bu anlayışın hâkim olduğunu kolaylıkla görebilir.
💡
Sonuç & Katkı:Makale, Mahmûd el-Varrâk’ın şiirlerinde ölüm ve yaşlılık konularını ele almakta ve şiirinin özelliklerini gözlemlemek, düşünce ve tasvir estetiği açısından öne çıkan yönlerine ışık tutmak amacı taşımaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Arap edebiyatı · Yaşlılık ve ölüm şiirleri · Düşünce ve tasvir estetiği

Özet

Abbâsî şairi Mahmûd el-Varrâk, hikmet, öğüt ve zühd şairi olarak tanınmaktadır. Onun şiirlerini inceleyen kimse, Divan’ının çoğunda bu anlayışın hâkim olduğunu kolaylıkla görebilir. Şiirlerinde ölüm teması öne çıkıp şiirinin en önemli konularından biri haline gelmekte ve yaşlılık teması ve ilişkili konularla son derece uyum içinde durmaktadır. Ölüm ve yaşlılık, onun hayat felsefesini, Allah, din ve toplumla ilişkisini ortaya koyduğu önemli iki konu olmuştur. Ölüm düşüncesi, onun hayatında yaşadığı fikrî ve imanî bir dönüşümü de yansıtmaktadır. Öte yandan Mahmûd el-Varrâk’ın şiirlerinde birçok meselenin işlenmesi, düşüncenin ahengi, konunun önemi gibi birçok yön dikkati çekse de göz alıcı bir diğer yön de onun düşüncelerini ele aldığı edebî üslûptur. Edebî tasvirin çeşitli unsurlarını kendi fikirlerine hizmet edecek şekilde ve ölüm konusunun önemiyle tutarlı olacak tarzda ifade etmiştir. Bu çalışma, Mahmûd el-Varrâk’ın şiirinde zühd, vaaz ve hikmet yönlerini ele almayı amaçlayan edebi veya eleştirel çalışmalar alanında ilk olmasa da, ölüm ve yaşlılık konularını ele alması özelinde ikili/çift, nesnel bir bütünleşik cihetiyle göz önüne alındığında var olanlar içerisinde ilk çalışmadır. Makale, Mahmûd el-Varrâk’ın şiirlerinde ölüm ve yaşlılık konularını ele almakta ve şiirinin özelliklerini gözlemlemek, düşünce ve tasvir estetiği açısından öne çıkan yönlerine ışık tutmak amacı taşımaktadır.

Abstract

The Abbasid poet Mahmoud Al-Warraq is known for his wisdom, preaching, and asceticism. Anyone who reads his poetry can easily ascertain this because of the dominance of this intellectual system in most of the pages of his collection. Within this system, the idea of death emerges in him and becomes one of the most important topics of his poetry, and it is remarkably compatible with the idea of old age and what is related to it. Together, they form an important duality that reveals his philosophy in life and his relationship with God, religion, and society. The events also reflect an important intellectual and religious revolution that occurred in his life. Although the intellectual aspects mentioned draw attention to the abundance of the presentation, the beauty of thought, and the importance of the subject, or otherwise, what is striking is the artistic style with which Al-Warraq treated his ideas, and he expressed a clear ability to use the various elements of artistic depiction in a way that serves his ideas and is consistent with the importance of the aforementioned subject. The article below discusses the duality of death and old age in Al-Warraq’s poetry to monitor its characteristics and shed light on the prominent esthetics of thinking and depiction in it.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Awwad, M. (2025). Mahmûd el-Varrâk’ın Şiirlerinde Yaşlılık ve Ölüm ile İlgili Tasvir ve Estetikler. Şarkiyat Mecmuası, Sayı: 46, 201–223. https://doi.org/10.26650/jos.1582697

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Arslan, Adnan. “Klasik Arap Şiirinde Yaşlılık”. Tasavvur: Tekirdağ İlahiyat Dergisi 6/1 )Haziran 2020(: 49-64. google scholar
  2. ‘Atîk, Abdulazîz. İlmu’l-beyân. Beyrut: Dâru’n-Nahdati’l-Arabiyye, 1982. google scholar
  3. Aydın, İbrahim. İbnu’l-Mu‘tez ve Şiiri. İstanbul: Kitap düniyası yayınları, 2023. google scholar
  4. Beşîr, Ekrem. “Eseru’l-Kur’an’i’l-Kerîm fi’ş-şi‘ri’l-Abbâsî”, Mecelletu Kulliyyeti’t-Terbiye fi Câmi‘ati Vâsıt, 45/1 )kasım 2021(, 73-89. google scholar
  5. Bulut, Ali. Belâgat Meânî- Beyân- Bedî. İstanbul: Marmara üniversitesi ilahiyat fakültesi vakfı yayınları, 2015. google scholar
  6. el-Câhız, Ebû Osmân Amr b. Bahr. el-Hayavân. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, h.1424. google scholar
  7. Câvîş, Hâmid. Ed-Da‘vetu ilâ mekârimi’l-ahlâk fi şi‘ri Mahmûd el-Varrâk. Mısır: Matbû‘âtu Câmi‘ati’l-Ezher Kulliyeti’lugati’Arabiyye, ts. google scholar
  8. Çiftçi, Faruk. “Ebu’l-’Atâhiye’nin şiirlerinde zühd anlayişi”, Nüsha 6/23 )Güz 2006(, 75-96. google scholar
  9. Dayf, Şevkî. Târîhu’l-edebi’l-Arabî. Kâhire: Dâru’l-Ma‘ârif, baskı: 8, 1960. google scholar
  10. Ebu’l-‘Atâhiyye, Ebû İshâk İsmâîl b. el-Kâsım b. Süveyd. ed-Dîvân. Thk: Kerem el-Bustânî. Beyrut: Dâru Beyrut, 1986. google scholar
  11. el-Hamevî, Ebû Abdillâh Şihâbüddîn Yâkut b. Abdillâh. Mu’cemu’l-udebâ, thk: İhsân Abbâs. Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İsdâmî, 1993. google scholar
  12. el-Hâşimî, Ahmed. Cevâhiru’l-belâgafi’l-belâga ve’l-beyân ve’l-bedî‘. Dabt: Yûsuf es-Sumeylî. google scholar
  13. Beyrut: el-Mektebetu’l-‘Asriyye, h.1431. google scholar
  14. el-Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit. Târîhu Bağdâd, thk: Mustafa Abdulkâdir ‘Atâ. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, h.1417. google scholar
  15. el-Husrî el-Kayrevânî, Alî. Zehru’l-âdâb ve semeru’l-elbâb, thk: Zekî Mubârek-Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd, Beyrut: Dâru’l-Cîl, ts. google scholar
  16. İbn Abdürabbih, Ebû Ömer Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed. el-‘İkdu’l-ferîd. Thk: Mufîd Muhammed Kamîha. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1983. google scholar
  17. İbn ‘Asâkir, Ebû Muhammed Bahâüddîn el-Kâsım. Târîhu Dımaşk. Thk: ‘Amr b. Ğarâme el-‘Umrevî. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1995. google scholar
  18. İbnu’l-Ebras, ‘Abîd. ed-Dîvân, Şerh: Eşref Ahmed ‘Adra. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1994. google scholar
  19. İbn Hallikân, Ebü’l-Abbâs Şemsüddîn Ahmed b. Muhammed. Vefeyâtu’l-a‘yân. Thk: İhsân Abbâs. Beyrut: Dâru Sâdır, 1900. google scholar
  20. İbn Manzur, Muhammed b. Mükerrem b. 'Ali. Lisanu’l-Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Şâdir, 1414/1993. google scholar
  21. İbnu’l-Mubârek, Abdullah, Ebû Abdirrahmân. ed-Dîvân. Thk: Mucâhid Mustafa Behcet. Riyâd: Mecelletu’l-Beyân, h.1432. google scholar
  22. İbnu’l-Mu‘tez, Ebü’l-Abbâs Abdullâh b. Muhammed. ed-Dîvân. Thk: Kerem el-Bustânî. Beyrut: Dâru Sadır, 1990. google scholar
  23. İbnu’l-Mu‘tez, Ebü’l-Abbâs Abdullâh b. Muhammed. Tabakâtu’ş-şu‘arâ. Thk: Abdussettâr Ahmed Ferâc, Kâhire: Dâru’l-Ma‘ârif, baskı: 3, ts. google scholar
  24. Kâsım, Muhammed Ahmed - Dîb, Muhyiddîn. ‘Ulûmu’l-belâga: el-bedî‘ ve’l-beyân ve’l-me‘ânî. Trablus: el’-Muessesetu’l-Hadîse li’l-Kitâb, 2003. google scholar
  25. Lebîd b. Rebî‘a, Ebû Akıl b. Mâlik b. Ca‘fer. ed-Dîvân. Thk: Hannâ Nasr el-Hattî. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1993. google scholar
  26. Mutevellî, Abdussettâr es-Seyyîd. Edebu’z-zuhd fi’l-‘asri’l-Abbâsî neş’etuh ve tatavvuruh ve eşheru ricâlih. Mekke: Câmi‘atu Ummi’l-Kurâ Doktora Tezi, 1972. google scholar
  27. En-Nuveyrî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Abdilvehhâb. Nihâyetu’l-ereb fi funûni’l-edeb. Kâhire: Dâru’l-Kutub ve’l-Vesâiki’l-Kavmiyye, h.1423. google scholar
  28. Eş-Şerîf er-Radî, Ebü’l-Hasen Muhammed b. el-Hüseyn. Şerhu’d-Dîvân. Şerh: Muhammed el-Lebâbîdî. Beyrut: el-Matba‘atu’l-Edebiyye, h.1309. google scholar
  29. el-Varrâk, Ebü’l-Hasen Mahmûd. ed-Dîvân. Thk: Velîd Kassâb. ‘Acmân: Muessesetu’l-Funûn, 1991. google scholar