Dergiler / Şarkiyat Mecmuası / 2025 / Sayı: 47

Hamase Divanlarında Develerin Tezahürleri: Biçimler ve Vizyonlar Üzerine Bir İnceleme

Camels’ Manifestation in Enthusiasm Anthologies : An Analysis of Forms and Visions

Hanan Akko(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ İLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0003-0027-2164
Sayfa
139–157
Yayın Tarihi
2025-10-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu iki düzeydeki varlığın kriterini, Hamase divanlarının şairlerinin zihninde çağrışım yapan görsel anlamlar ve hayali imgelerin derecesi belirlemiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırma, “Ḥamâse” divanlarında seçilmiş eski Arap şiirinde develer konusunu ve onların tamamlanmış biçimlerini ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Develer, şiirsel deneyimlerin dokusunun temel ya da yardımcı bir unsuru olarak değerlendirilmektedir ve bağlamlarında dikkat çekici sanatsal çeşitliliklerle yer almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu iki düzeydeki varlığın kriterini, Hamase divanlarının şairlerinin zihninde çağrışım yapan görsel anlamlar ve hayali imgelerin derecesi belirlemiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Develer · Ḥamâse Divanları · İnsanlaştırma

Özet

Bu araştırma, “Ḥamâse” divanlarında seçilmiş eski Arap şiirinde develer konusunu ve onların tamamlanmış biçimlerini ele almaktadır. Develer, şiirsel deneyimlerin dokusunun temel ya da yardımcı bir unsuru olarak değerlendirilmektedir ve bağlamlarında dikkat çekici sanatsal çeşitliliklerle yer almaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma, eski şiir seçkilerinde develerin temsillerine dair yeni bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır. Bu seçkilerde, bu evcil hayvanın biçimlenişleri, sanatsal dönüşümleri ve işlevleriyle ilgili daha önce yapılmamış yaklaşımlar incelenmektedir. Araştırma, Ebû Temmâm’a ait Ḥamâse ve Vahşiyyat (Küçük Hamase), Ḥamâse-Buhtürî, Ḥamâsetü’l-Hâlidiyyeyn, Şerḥu Dîvâni’l-Ḥamâse - Merzûkî, Ḥamâsetü’ẓ-ẓurefâʾ- Zevzenî,el-Ḥamâsetü’ş-Şeceriyye - İbnü’ş-Şecerî, el-Ḥamâsetü’l-Maġribiyye- el-Cürâvî, el-Ḥamâsetü’l-Baṣriyye- Ebü’l-Hasan el Basrî ve Ḥamâsetü’l-Kureşî-İbn Mes‘ûdel-Kureşî gibi eserleri kapsamaktadır. Araştırmada eleştirel bakış açısı, develerin Ḥamâse şiirlerindeki sanatsal imgelerinin türlerine odaklanan betimleyici ve tümevarımsal bir yöntem benimsemektedir. Bu imgeler üç ana eksende sınıflandırılmaktadır: insanlaştırma (ensene), hayvanlaştırma (hayvane) ve şeytanlaştırma (şeytane). Buna göre ya insanlaştırılmış develer, ya şeytanlaştırılmış develer ya da hayvanlaştırılmış insanlar incelenmektedir. Ayrıca, develerin karşılaştırma ve tanıklık aracı olarak kullanıldığı iki başka boyut da ele alınmaktadır. Bu şiirsel temaların her birinin kendine özgü bir doğası ve anlamsal amaçları bulunmaktadır. Genel olarak Hamase kitaplarında biriken şiirsel deneyimlere bakıldığında, develerin her zaman şiirsel vizyonların temel bir unsuru olmadığını kabul etmek gerekir. Develer iki düzeyde varlık göstermiştir: Ana düzey, burada develer imgelerin dokusunu oluşturup şiirsel vizyonların şekillenmesinde önemli bir unsur olmuştur. İkincil düzey, burada ise develer geçici ve marjinal bir unsur olarak görünmüştür. Bu iki düzeydeki varlığın kriterini, Hamase divanlarının şairlerinin zihninde çağrışım yapan görsel anlamlar ve hayali imgelerin derecesi belirlemiştir.

Abstract

This research focuses on camels and their established formations in selected patterns of ancient Arabic poetry found in the anthologies of Al-Hamasa. It examines camels as either a primary or secondary component in the weaving of poetic experiences, manifesting in striking artistic variations within these contexts. Hence, this study aims to provide a new perspective on the representations of camels in ancient poetic anthologies, which have not been previously approached in terms of their artistic transformations, diverse functions, and representations. These anthologies include works such as Diwan Al-Hamasa and Al-Wahshiyyat or The Lesser Hamasa, both compiled by Abu Tammam, as well as Hamasa by Al-Buhturi, Hamasa Al-Khalidiyyayn, the commentary on Diwan Al-Hamasa by Al-Marzuqi, Hamasa Al-Zurafa from the poetry of modern and ancient poets by Abdullah Al-Zuzani, Hamasa by Ibn Al-Shajari, The Moroccan Hamasa by Abu Al Abbas Al-Jurawi Al-Tadli, The BasriHamasa by Abu Al-Hasan Al-Basri, and The QurashiHamasa by Ibn Masoud Al-Qurashi. Here, the critical sense adheres to an inductive descriptive methodology, focusing on the artistic patterns of camel imagery in Al-Hamasa’s poetry. These patterns are organized into three main axes: anthropomorphism, zoomorphism, and demonization—either camels that are anthropomorphized, camels that are demonized, or humans that are zoomorphize. Additionally, the study considers two other systems: the camel as a comparison tool and a source of illustrative evidence. Each of these poetic elements possesses distinct characteristics and semantic purposes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akko, H. (2025). Hamase Divanlarında Develerin Tezahürleri: Biçimler ve Vizyonlar Üzerine Bir İnceleme. Şarkiyat Mecmuası, Sayı: 47, 139–157. https://doi.org/10.26650/jos.1678090

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Ahmed, Mürşid. Ensenetü’l-Mekan fî Rivayât Abdurrahman Münîf. 1. bs. İskenderiye: Dârü’l-Vefâ, 2002. google scholar
  2. Akko, Hanan. Enmât’l-Mufârakatifi’ş-Şiʿri’l-Câhilî.Şarja: Dâiretü’s-Sekâfe, 2019. google scholar
  3. EbûTemmâm, Habîb b. Evs.el-Ḥamâsetü’ṣ-ṣuġrâ: el-Vaḥşiyyât. Thk. Abdülazîz el-Meymenî – Mahmûd M. Şâkir. Kahire: Dârü’l-Maârif, 1963. google scholar
  4. el-Bağdâdî, İbn Hamdûn. et-Teẕkiretü’l-Ḥamdûniyye. 1. bs.Beyrut: Dâr Sâdir, 1997. google scholar
  5. el-Basrî, Ebü’l-Hasan. el-Ḥamâsetü’l-Baṣriyye. Thk. Muhtârüddin Ahmed. Beyrut: Âlemü’l-Kütüb, tsz. google scholar
  6. el- Buhtürî, el-Velîd b. Ubeyd.el-Ḥamâse. Thk. Muhammed İbrahîm Huvver - Ahmed Muhammed Ubeyd. BAE: hey’etü Abu Dabili’s-Sekâfeve’t-Turâs, 2007. google scholar
  7. el-Cürâvî, Ahmed b. Abdüsselâm. el-Ḥamâsetü’l-Maġribiyye. Thk. Muhammed Rıdvân ed-Dâye. 1. bs.Beyrut: Dârü’l-Fikr el-Muâsir, 1991. google scholar
  8. el-Habratî, Ali Muhammed. el-İbil. Suudi Arabistan: Dârü’l-Habartî, tsz. google scholar
  9. el-Hâlidiyyân, Ebû Bekir ve Ebû Osman. Ḥamâsetü’l-Hâlidiyyeyn: el-Eşbâh ve’n-Neẓâʾir min eşʿâri’l-Müteḳaddimîn ve’l-Câhiliyyîn ve’l-Muḫaḍramîn. Thk. Muhammed Ali Dakka. Şam: vezâratü’s-Sekâfe, 1995. google scholar
  10. el-Kazvînî, Celâlüddîn el-Hatîb. et-Telḫîṣ. Thk. Abdurrahman el-Berkûkî. 2. bs. Kahire: Dârü’l-Fikr el-Arabî, 1932. google scholar
  11. el-Kureşî, İbn Mes‘ûd. Ḥamâsetü’l-Kureşî. Thk. Hayreddin Mahmûd Kabelâvî. Şam: vezâretü’s-Sekâfe, 1995. google scholar
  12. el-Merzûkî, Ahmed b. Muhammed. Şerḥu Dîvâni’l-Ḥamâse. Thk. Ğarîdeş-Şeyh. 1. bs. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-İlmiyye, 2003. google scholar
  13. el-Müberred, Ebu’l-Abbas. el-Kâmilfi’l-Lüğative’l-Edeb. 3. bs. Thk. Muhammed Ebü’l-Fadl İbrahim. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-Arabî, 1997. google scholar
  14. el-Mûmnî, Ömer Îd. “en-Nâkatu ve’s-Sahrâ fi Şi‘ri el-A‘şâ el-Kebîr”. Mecelletü’l-ʿulûm el-Arabiyye 24 (2012) 241-272. google scholar
  15. et-Tebrîzî, el-Hatîb. ŞerḥuDîvâni’l-Ḥamâse. Beyrut: Dârü’l-kalem, 1980. google scholar
  16. Eyyûp, Ahmed vd. Mevsûʿatü Meḥâsini’l-İslam. 1. bs.Kuveyt: dâr îlâf, 2015. google scholar
  17. ez-Zevzenî, Abdullah b. Muhammed. Ḥamâsetü’ẓ-ẓurefâʾmin eşʿâri’l-muḥdes̱ īn ve’l-ḳudemâ. Thk. google scholar
  18. Muhammed Cebbâr el-müebid.1. bs. Irak: vezâretü’l-İʿlâm, 1973. google scholar
  19. İbnü’l-Mu‘tez, Abdullah. el-Bedîʿ. Thk. IgnatyKrachkovsky. Beyrut: Dârü’l-Mesîra, 1982. google scholar
  20. İbnü’ş-Şecerî, Hibetullah b. Alî. el-Ḥamâsetü’ş-Şeceriyye. Thk. Abdülmuîn el-Mellûhî ve Esmâ el-Himsî. Şam: vezâretü’s-Sekâfe, 1970. google scholar
  21. Rifai, Muhammed Elmehdi. “Paradoks ve Cahiliye şiirinin Metin Yapısı Düzeyleri hamase Divanları Örnği” Rumeli dergisi 15 (2024): 880-892. google scholar