KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyoloji Dergisi / 2025 / Sayı: 50

Sosyal Tabakalaşma ve Hareketlilik Üzerine Bir İnceleme: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinden Elde Edilen Bulgular

EXPLORING SOCIAL STRATIFICATION AND MOBILITY: INSIGHTS FROM MEDICAL STUDENTS AT DOKUZ EYLÜL UNIVERSITY

İbrahim Kaya(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, SOSYOLOJİ BÖLÜMÜ, SOSYOLOJİ PR.)0000-0001-9769-7286
Arif H. Çımrın0000-0003-0200-8439
Hande Bahadır(Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi)0000-0002-2877-226X
Sayfa
257–292
Yayın Tarihi
2025-11-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dolayısıyla bu çalışma, eğitim ile sosyal hareketlilik arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamaya katkı sağlamakta ve gerek yapısal kısıtlamaları gerekse sosyal hareketliliğin engel tanımadığı varsayımını merkeze alan belirlenimci yaklaşımları eleştirmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sosyal hareketlilik, özellikle eğitimin bireylerin sosyal konum ve statülerini şekillendirmedeki rolü bakımından sosyolojik araştırmaların merkezi bir konusu olmaya devam etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Modernleşme kuramı, eğitim kurumlarının eşit fırsatlar sağlayarak dikey sosyal hareketliliği mümkün kıldığını öne sürmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Dolayısıyla bu çalışma, eğitim ile sosyal hareketlilik arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamaya katkı sağlamakta ve gerek yapısal kısıtlamaları gerekse sosyal hareketliliğin engel tanımadığı varsayımını merkeze alan belirlenimci yaklaşımları eleştirmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eğitim · Modern toplum · Tıp

Özet

Sosyal hareketlilik, özellikle eğitimin bireylerin sosyal konum ve statülerini şekillendirmedeki rolü bakımından sosyolojik araştırmaların merkezi bir konusu olmaya devam etmektedir. Modernleşme kuramı, eğitim kurumlarının eşit fırsatlar sağlayarak dikey sosyal hareketliliği mümkün kıldığını öne sürmektedir. Buna karşın, çatışmacı yaklaşımlar bu varsayımı reddederek, eğitim sistemlerinin mevcut eşitsizlikleri yeniden ürettiğini ve hiyerarşik bir tabakalaşma düzenini pekiştirdiğini savunmaktadır. Bu karşıt kuramsal iddiaların sınanabilmesi, özellikle sosyal hareketlilik ve eğitim fırsatları üzerine yapılan çalışmalarda, ampirik araştırmaları zorunlu kılmaktadır. Bu çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öğrenim gören öğrenciler üzerine kuşaklararası sosyal hareketliliği hem nicel hem de nitel araştırma yöntemleriyle incelemektedir. Üç kuşak boyunca — büyük ebeveynler, ebeveynler ve çocukların eğitim, meslek ve gelir düzeyleri karşılaştırılarak — yapılan ölçümler, modernleşme kuramı ve ona yöneltilen eleştirilerin her ikisinin de ampirik düzeyde belirli ölçüde geçerliliğe sahip olduğunu, ancak ikisinin de eleştirel sorgulamadan muaf olmadığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla bu çalışma, eğitim ile sosyal hareketlilik arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamaya katkı sağlamakta ve gerek yapısal kısıtlamaları gerekse sosyal hareketliliğin engel tanımadığı varsayımını merkeze alan belirlenimci yaklaşımları eleştirmektedir.

Abstract

Social mobility remains a central concern in sociological research, particularly in relation to the role of education in shaping individuals' social positions and status. Modernization theory posits that educational institutions facilitate upward vertical social mobility by providing equal opportunities for advancement. However, critical conflict approaches challenge this assumption, arguing that educational systems perpetuate existing inequalities and contribute to the reproduction of an inegalitarian stratification order. Empirical investigation is essential to assess these competing theoretical claims, particularly in research on social mobility and educational opportunity. This study examines intergenerational social mobility among students at the Faculty of Medicine, Dokuz Eylül University, employing both quantitative and qualitative research methods. By measuring mobility across three generations—comparing the education, occupation, and income of grandparents, parents, and children in terms of education, occupation, and income—our findings reveal that while elements of both modernization theory and its critique hold empirical validity, neither framework remains immune to critical reassessment. This study thus contributes to a more nuanced understanding of the complex relationship between education and social mobility, challenging deterministic accounts of either structural constraint or unrestricted mobility.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaya, İ., Çımrın, A. H., Bahadır, H. (2025). Sosyal Tabakalaşma ve Hareketlilik Üzerine Bir İnceleme: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinden Elde Edilen Bulgular. Sosyoloji Dergisi, Sayı: 50, 257–292. https://doi.org/10.59572/sosder.1709051

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Abbott, A. D. (1988). The system of professions. Chicago: The University of Chicago Press.
  2. Akarçay Gürbüz, A., & Sezgin, P. (2017). Schooling opportunities and intergenerational educational mobility in Turkey. Journal of Development Studies, 53(9), 1396–1413.
  3. Ataç, E. (2017). Reading educational inequalities in Turkey: Statistics and geographic distributions. Education and Science, 42(192), 59–86.
  4. Bakış, O., & Filiztekin, A. (2025). Intergenerational education mobility of minorities in Turkey. Turkish Studies, 26(3), 1–25.
  5. Ball, S. J. (2021). The education debate. Bristol: Bristol University Press.
  6. Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis with special reference to education. Chicago: The University of Chicago Press.
  7. Blau, P. M., & Duncan, O. D. (1967). The American occupational structure. New York: Wiley.
  8. Bourdieu, P. (1973). Cultural reproduction and social reproduction. In R. Brown (Ed.), Knowledge, education, and cultural change. London: Tavistock Publications.
  9. Bourdieu, P. (1984). The social space and the genesis of groups. Social Science Information, 24(2), 195–220.
  10. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education. New York: Greenwood.
  11. Bourdieu, P. (1987). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  12. Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (1977). Reproduction in education, society and culture. London & Beverly Hills: Sage.
  13. Breen, R., & Jonsson, J. O. (2005). Inequality of opportunity in comparative perspective: Recent research in educational attainment and social mobility. Annual Review of Sociology, 31, 223–243.
  14. Breen, R., & Müller, W. (2020). Education and intergenerational social mobility in Europe and the United States. Redwood City, CA: Stanford University Press.
  15. Bryman, A. (2021). Social research methods. Oxford: Oxford University Press.
  16. Bukodi, E., & Goldthorpe, J. H. (2019). Social mobility in Britain: Research, politics and policy. Cambridge: Cambridge University Press.
  17. Bukodi, E., & Trinh, N. A. (2022). Intergenerational class mobility of labour market entrants in Germany and the UK since the 1950s. European Sociological Review, 38(1), 37–53.
  18. Caner, A., & Okten, Ç. (2013). Higher education in Turkey: Subsidizing the rich or the poor? Economics of Education Review, 35, 75–92.
  19. Clark, G. (2014). The son also rises: Surnames and the history of social mobility. Princeton, NJ: Princeton University Press.
  20. Collins, R. (1979). The credential society. New York: Academic Press.
  21. Dikici, M. F., Yaris, F., Topsever, P., & Alvur, T. M. (2008). Factors affecting the choice of specialty among first year medical students of four universities in different regions of Turkey. Croatian Medical Journal, 49(3), 415–420.
  22. Ericson, R. (2020). Inequality of educational opportunity: The role of performance and choice. European Review, 28, 44–55.
  23. Ferreira, F. H. G., & Jérémie, G. (2011). The measurement of inequality of opportunity: Theory and an application to Latin America. Review of Income and Wealth, 57(4), 622–657.
  24. Friedman, S., & Laurison, D. (2020). The class ceiling: Why it pays to be privileged. Bristol: Policy Press.
  25. Grabb, E. G. (2007). Theories of social inequality. Toronto, ON: Thomson/Nelson.
  26. Herrala, K. (2023). Does industrial development predict equalization in educational opportunity? A multiverse analysis. Research in Social Stratification and Mobility, 83.
  27. Hertel, F. R., & Groh-Samberg, O. (2019). The relation between inequality and intergenerational class mobility in 39 countries. American Sociological Review, 84(6), 1099–1133. https://doi.org/10.1177/0003122419885094
  28. Karademir Hazır, I., Kalaycıoğlu, S., & Çelik, K. (2016). Orta sınıfların farklı kesitleri: Sınıf geçmişi, kültür ve mesleki statü. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 19(2), 64–107.
  29. Lerner, D. (1958). The passing of traditional society: Modernizing the Middle East. Glencoe, IL: The Free Press.
  30. Marks, G. N. (2014). Education, social background and cognitive ability: The decline of the social. London & New York: Routledge.
  31. Marx, K. (1970). Capital (Vol. 1). London: Lawrence & Wishart.
  32. Marx, K., & Engels, F. (1975). Collected works (Vol. 3). Moscow: Progress.
  33. Mijs, J. J. B. (2021). The paradox of inequality: Income inequality and belief in meritocracy go hand in hand. Socio-Economic Review, 19(1), 7–35.
  34. Öztunalı, O., & Torul, O. (2022). The evolution of intergenerational educational mobility in Turkey. Emerging Markets Finance and Trade, 58(14), 4033–4049.
  35. Parsons, T. (1940). An analytical approach to the theory of social stratification. American Journal of Sociology, 45(6), 841–862.
  36. Parsons, T. (1949). Social classes and class conflict in the light of recent sociological theory. The American Economic Review, 39(3), 16–26.
  37. Parsons, T. (1970). Equality and inequality in modern society, or social stratification revisited. Sociological Inquiry, 40(2), 13–72.
  38. Pfeffer, F. T., & Killewald, A. (2018). Generations of advantage: Multigenerational correlations in family wealth. Social Forces, 96(4), 1411–1442.
  39. Reay, D. (2018). Working-class educational transitions to university: The limits of success. European Journal of Education, 53(4), 528–540.
  40. Roemer, J. E. (2000). Equality of opportunity. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  41. Smits, J., & Hoşgör, H. A. (2006). Effects of family background characteristics on educational participation in Turkey. International Journal of Educational Development, 26(5), 545–560.
  42. Tansel, A. (2015). Intergenerational educational mobility in Turkey (IZA Discussion Paper No. 9590). IZA.
  43. TÜİK. (2023a). Ulusal eğitim istatistikleri, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ulusal-Egitim-Istatistikleri-2022-49756
  44. TÜİK. (2023b). Yaşam kalitesi modülü, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yasam-Kalitesi-Modulu-2022-49760
  45. TÜİK. (2024). Gelir dağılımı istatistikleri, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Gelir-Dagilimi-Istatistikleri-2023-53711
  46. Weber, M. (1958). The protestant ethic and the spirit of capitalism. New York: Scribner.
  47. Weber, M. (1968). Economy and society (Vol. 2; G. Roth & C. Wittich, Eds.). Berkeley: University of California Press.
  48. YÖK. (2025). YÖK Atlas. https://yokatlas.yok.gov.tr/tercih-sihirbazi-t4-tablo.php