KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyoloji Dergisi / 2026 / Sayı: 51

Türkiye'de Engelli Bireylerin İstihdamı ve İstihdam Politikaları

Employment of Individuals with Disabilities and Employment Policies in Türkiye

Melda Medine Sunay(BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3210-5942
Sayfa
1–30
Yayın Tarihi
2026-05-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Tarih boyunca engelli bireyler tarafından karşılaşılan olumsuzlukların çeşitleri ve nitelikleri zamansal farklılıklar gösterse bile ana başlıkların genel olarak aynı türden oldukları ve bu olumsuzlukların başında istihdam edilme konusunun yer aldığı gözlemlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Engelli olma halinin tüm dünyada var olan, ülkelerin gelişmişlik durumlarına göre farklılıklar söz konusu olsa da toplumsal bağlamda olumsuzlukları beraberinde getiren sosyal bir olgu olduğu gözlemlenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tarih boyunca engelli bireyler tarafından karşılaşılan olumsuzlukların çeşitleri ve nitelikleri zamansal farklılıklar gösterse bile ana başlıkların genel olarak aynı türden oldukları ve bu olumsuzlukların başında istihdam edilme konusunun yer aldığı gözlemlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Türkiye'de engelli bireylerin temel bir insan hakkı olan çalışma hakkına erişebilmeleri için düzenlemeler yapıldığı, bu düzenlemelerin gerekli ve yerinde olduğu ancak yeterli düzeyde olmadığı sonucuna varılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Disability · Employment · Disabled Employment

Özet

Engelli olma halinin tüm dünyada var olan, ülkelerin gelişmişlik durumlarına göre farklılıklar söz konusu olsa da toplumsal bağlamda olumsuzlukları beraberinde getiren sosyal bir olgu olduğu gözlemlenmektedir. Tarih boyunca engelli bireyler tarafından karşılaşılan olumsuzlukların çeşitleri ve nitelikleri zamansal farklılıklar gösterse bile ana başlıkların genel olarak aynı türden oldukları ve bu olumsuzlukların başında istihdam edilme konusunun yer aldığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, engelli bireyler ile ilgili istihdama yönelik yapılan araştırmalara değinmek, engelli bireylerin yaşadıkları istihdam sorunlarını Türkiye özelinde gözlemlemek, istatistiki verilere dayalı olarak ortaya koymak ve sorunların giderilmesine yönelik mevcut çalışmaların neler içerdiğini aktararak, yeni önerilerde bulunmaktır. Çalışmada kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve son istatistiki veriler yorumlanarak bu sorunların giderilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur. Türkiye'de engelli bireylerin temel bir insan hakkı olan çalışma hakkına erişebilmeleri için düzenlemeler yapıldığı, bu düzenlemelerin gerekli ve yerinde olduğu ancak yeterli düzeyde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract

Although the nature and extent of employment-related challenges for disabled individuals may vary based on a country's level of development, employment remains one of the most significant barriers to social inclusion. The aim of this study was to examine the current employment status and challenges faced by individuals with disabilities in Türkiye, with a specific focus on recruitment processes, employment policies, and the effectiveness of existing legal frameworks. Through a comprehensive literature review and interpreting the most recent statistical findings, gaps in the implementation of employment policies were identified and the persistent barriers that hinder labour market participation were explored. The findings were identified and explored. They suggest that while Türkiye has introduced legislative measures to enhance employment opportunities for disabled individuals, these regulations remain insufficient in addressing systemic inequalities and structural barriers. The study concludes with recommendations for more inclusive employment policies and the need for a shift toward a social model of disability to ensure equitable labour market participation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sunay, M. M. (2026). Türkiye'de Engelli Bireylerin İstihdamı ve İstihdam Politikaları. Sosyoloji Dergisi, Sayı: 51, 1–30. https://doi.org/10.59572/sosder.1809821

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Ali, M., Schur, L., & Blanck, P. (2011). What types of jobs do people with disabilities want? Journal of Occupational Rehabilitation, 21, 199–210.
  2. Altan, Ö. Z. (1975). Sakatlar ve Türkiye’de sakatların çalışma sorunları [Disabled people and labor problems of disabled people in Turkey]. Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayınları.
  3. Aydın, Y. (1991). Sakatların istihdamı hakkında tüzük uygulaması açısından sakatların çalışma sorunlarının incelenmesi ve Zonguldak örneği [Investigation of the working problems of the disabled in terms of the implementation of the regulation on the employment of the disabled and the Zonguldak case] [Unpublished master’s thesis]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Azarkan, E., & Benzer, E. (2018). Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme ve Türkiye’de engelli hakları [United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities and disability rights in Turkey]. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 23(3), 3–29.
  5. Barnes, C., & Mercer, G. (2005). Disability, work, and welfare: Challenging the social exclusion of disabled people. Work, Employment & Society, 19(3), 527–545.
  6. Benítez-Silva, H., Disney, R., Jiménez-Martín, S., Pistaferri, L., & van Soest, A. (2010). Disability, capacity for work and the business cycle: An international perspective. Economic Policy, 25(63), 483–536.
  7. Cerev, G., & Yenihan, B. (2018). İşgücü piyasası temel kavramları doğrultusunda Elazığ ili işgücü piyasasının mevcut durumu ve analizi [Current situation and analysis of the labor market in Elazığ province in line with the basic concepts of labor market]. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, 4(1), 77–90.
  8. Cowe, H. (2025). Disabled people’s organisation: A new frontier for user-led advocacy. Disability & Society, 40(12), 1–7. https://doi.org/10.1080/09687599.2025.2473435
  9. Donald, W. E. (2025). Viewing academia as an exclusionary career ecosystem: Threats to the career sustainability of disabled scholars. Disability & Society, 40(2), 513–518. https://doi.org/10.1080/09687599.2024.2360432
  10. Esen, M. F. (2018). Türkiye’de engelli bireylerle ilgili veriler [Data on persons with disabilities in Turkey]. In S. Arıkan & E. Ayyıldız (Eds.), Engelli bireylerin destekli istihdamı [Supported employment of persons with disabilities] (pp. 11–38). Akademik Kitaplar.
  11. Furner, J. (2019). Recovering the social interpretation of disability. Disability & Society, 35(10), 1535–1555. https://doi.org/10.1080/09687599.2019.1688644
  12. Garland-Thomson, R. (2017). Building a world with disability in it. In A. Waldschmidt, H. Berressem, & M. Ingwersen (Eds.), Culture – theory – disability: Encounters between disability studies and cultural studies (pp. 51–62). transcript Verlag.
  13. General Directorate of Services for Persons with Disabilities and the Elderly. (2024). Disabled and elderly statistics bulletin. Ministry of Family and Social Services. https://aile.gov.tr/media/140662/eyhgm_istatistik_bulteni_temmuz_23.pdf
  14. Goodley, D. (2017). Dis/entangling critical disability studies. In A. Waldschmidt, H. Berressem, & M. Ingwersen (Eds.), Culture – theory – disability: Encounters between disability studies and cultural studies (pp. 81–110). transcript Verlag.
  15. Grönvik, L. (2009). Defining disability: Effects of disability concepts on research outcomes. International Journal of Social Research Methodology, 12(1), 1–18.
  16. İŞKUR. (2024). Corporate information statistics. Türkiye Employment Agency. Retrieved April 15, 2024, from https://www.iskur.gov.tr/kurumsal-bilgi/istatistikler/
  17. Kahraman Güloğlu, F. (2022). Engellilik hakkında kavramsal karmaşanın nedenleri ve Türkiye’deki durum [Causes of conceptual confusion about disability and the situation in Turkey]. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(1), 291–315.
  18. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
  19. Lester, J. N., O’Reilly, M., & Furlong, D. E. (2024). Analyzing constructions of disability in everyday talk: Methodological applications of discursive psychology. Qualitative Research in Psychology, 21(4), 536–556. https://doi.org/10.1080/14780887.2024.2367589
  20. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2021). 2030 Engelsiz Vizyon Belgesi [2030 barrier-free vision document]. https://www.aile.gov.tr/media/94718/2030_engelsiz_vizyon_belgesi.pdf
  21. Özaydın, M., & İri, N. (2020). İşgücü piyasasında engelli istihdamı üzerine emek arz yönlü bir araştırma: Gümüşhane örneği [A labor supply-side research on employment of disabled people in the labor market: The case of Gümüşhane]. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 89–110.
  22. Riddle, C. A. (2020). Why we do not need a “stronger” social model of disability. Disability & Society, 35(9), 1509–1513. https://doi.org/10.1080/09687599.2020.1809349
  23. Şen, M. (2018). Türkiye’de engellilere yönelik istihdam politikaları: Sorunlar ve öneriler [Employment policies for people with disabilities in Turkey: Problems and suggestions]. Sosyal Güvenlik Dergisi, 8(2), 129–152.
  24. Şenyüz, F. Y. (2022). Engelli çocukların katılım haklarının Türkiye’deki mevzuat bağlamında değerlendirilmesi ve Engelsiz Yaşam Merkezlerinin önemi [Evaluation of the participation rights of children with disabilities in the context of Turkish legislation and the importance of Barrier-Free Living Centers]. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 2(4), 71–92.
  25. Seyyar, A. (2012). Uluslararası boyutuyla engelli kota sistemi [International dimension of the disabled quota system]. Kamu-İş, 6(1), 611–621.
  26. Thomas, C. (2007). Sociologies of disability and illness: Contested ideas in disability studies and medical sociology. Palgrave.
  27. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). İşgücü istatistikleri, Mayıs 2023 [Labor statistics, May 2023]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-Mayis-2023-49387
  28. World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-and-rehabilitation/world-report-on-disability
  29. Yamak, R., Abdioğlu, Z., & Mert, N. (2012). Türkiye’de işgücüne katılımı belirleyen faktörler: Mikro ekonomik analiz [Factors determining labor force participation in Turkey: Micro economic analysis]. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 41–58.
  30. Yaman, M. (2023). İşverenlerin engelli, eski hükümlü ve terör mağduru istihdam etme yükümlülüğü [Employers’ obligation to employ disabled, ex-convicts and terrorism victims]. Aurum Journal of Social Sciences, 8(1), 99–138.
  31. Yetgin, F. (2022). Engelli bireylerin işgücüne katılımı, engelli dernek ve vakıflarla etkileşimini ne yönde değiştiriyor? Kamu kurumunda bir örnek [How the participation of persons with disabilities in the labor force changes their interaction with disabled associations and foundations: An example in a public institution]. Social Sciences Studies Journal, 8(105), 4345–4356.