KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 34

5. Sınıf Türkçe Kitabında Yer Alan Okuma Anlatı Metinleri Etkinliklerinin Taksonomik İncelenmesi

A Taxonomic Analysis of Reading Narrative Text Activities in the New Year 5th Turkish Textbook

Osman Kara(Giresun Üniversitesi TÖMER)0000-0002-8872-1157
Keziban Tekşan(ORDU ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5768-0022
Sayfa
305–324
Yayın Tarihi
2026-06-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, etkinliklerin büyük bölümünün alt düzey bilişsel süreçlere odaklandığını, üst düzey düşünme becerilerini destekleyen etkinliklerin ise sınırlı olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan okuma metinleri içerisindeki anlatı metni etkinliklerinin bilişsel süreçler açısından derinliğini belirlemek amacıyla Barrett ve Yenilenmiş Bloom Taksonomileri çerçevesinde incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma kapsamında nitel yöntemlerden doküman incelemesi yaklaşımı benimsenmiş ve ders kitabındaki etkinlikler sistematik olarak derlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, etkinliklerin büyük bölümünün alt düzey bilişsel süreçlere odaklandığını, üst düzey düşünme becerilerini destekleyen etkinliklerin ise sınırlı olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Anlatı metni · 5. Sınıf Türkçe ders kitabı · Barrett Taksonomisi

Özet

Bu çalışma, 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan okuma metinleri içerisindeki anlatı metni etkinliklerinin bilişsel süreçler açısından derinliğini belirlemek amacıyla Barrett ve Yenilenmiş Bloom Taksonomileri çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma kapsamında nitel yöntemlerden doküman incelemesi yaklaşımı benimsenmiş ve ders kitabındaki etkinlikler sistematik olarak derlenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiş ve her iki taksonomiye göre sınıflandırılmıştır. Bulgular, etkinliklerin büyük bölümünün alt düzey bilişsel süreçlere odaklandığını, üst düzey düşünme becerilerini destekleyen etkinliklerin ise sınırlı olduğunu göstermektedir. Barrett Taksonomisine göre etkinliklerin çoğunlukla basit anlama basamağına yoğunlaştığı, Yenilenmiş Bloom verilerinde ise anlama basamağının baskın olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 Türkçe Müfredatı’nın beceri temelli yaklaşımının ders kitaplarına yansıma düzeyinin okuduğunu anlama süreçlerinde henüz tam olarak sağlanmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, üst düzey bilişsel becerilerin daha etkin desteklenmesi için ders kitaplarındaki etkinliklerin yeniden düzenlenmesine ihtiyaç olduğu söylenebilir.

Abstract

This study examined narrative text activities within the reading texts of the 5th grade Turkish textbook to determine their depth in terms of cognitive processes, within the framework of Barrett and the Revised Bloom Taxonomies. Within the scope of the research, the document review approach from qualitative methods was adopted, and the activities in the textbook were systematically compiled. The data obtained were analysed using descriptive analysis techniques and classified according to both taxonomies. The findings show that most of the activities focus on lower-level cognitive processes, while activities that support higher-level thinking skills are limited. According to Barrett's Taxonomy, the activities mostly concentrated on the simple comprehension level, while in the Revised Bloom's Taxonomy, the comprehension level was dominant. This situation reveals that the skill-based approach of the 2024 Turkish Curriculum has not yet been fully reflected in textbooks in terms of reading comprehension processes. Consequently, it can be said that there is a need to reorganise the activities in textbooks to more effectively support higher-order cognitive skills.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kara, O., Tekşan, K. (2026). 5. Sınıf Türkçe Kitabında Yer Alan Okuma Anlatı Metinleri Etkinliklerinin Taksonomik İncelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 34, 305–324. https://doi.org/10.38155/ksbd.1857150

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Akyurt, G., Angın, L., Arslan, Ü., Cin, A., Dalioğlu, S., Dönmez, A., Ersal, P., Han, C., Hülür-Taşin, N., İlhan, E., Kavas, M., Sayılır, S., Sayılır, T., & Şener, F. (2024). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 5. sınıf ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  2. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives: Complete edition. Addison Wesley Longman.
  3. Anniak, E. (2023). 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan etkinliklerin yenilenmiş Bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi. International Journal of Progression and Development in Education, 1(1), 1–43. https://doi.org/10.5281/zenodo.7651473
  4. Armut, M., & Başar, T. (2025). Türkçe 5. sınıf ders kitabı’ndaki etkinliklerin işlev temelli dil yapıları / söz varlığı ve taksonomik düzeyleri. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 709–758. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1710286
  5. Baki, Y., & Yıldırım, N. (2025). 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki metin altı soruların Barrett taksonomisine göre incelenmesi. International Journal of Language Academy, 13(3), 206–227.
  6. Çeliktürk Sezgin, Z., & Gedikoğlu Özilhan, Y. G. (2019). 1.–8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metne dayalı anlama sorularının incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(2), 353–367.
  7. Doğan Güldenoğlu, B. N. (2023). Türkçe ders kitabındaki metin, soru ve etkinliklerin öğrenci ve öğretmen görüşleri açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (34), 240–272. https://doi.org/10.29000/rumelide.1317599
  8. Dursun, H., & Durukoğlu, S. (2025). Barrett Taksonomisi ile Türkçe öğretmenlerinin LGS soru yordama becerisinin geliştirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 67–99.
  9. Erkılıç, T. A., & Can, S. (2018). Eğitim yönetimi ders kitaplarının içerik ve fiziksel özellikleri açısından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 2(4), 295–307.
  10. Güler, M., & Mert, O. (2022). Türkçe eğitimi alanında yenilenmiş Bloom taksonomisini temel alarak yapılan akademik çalışmaların incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(35), 1089–1118. https://doi.org/10.35675/befdergi.1031207
  11. Huitt, W. (2009). Humanism and open education. Educational Psychology Interactive. http://www.edpsycinteractive.org/topics/affect/humed.html
  12. Kanık Uysal, P. (2022). Türkçe dersi sınavlarında yer alan soruların üst düzey düşünme becerileri açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(1), 136–156. https://doi.org/10.16916/aded.1016659
  13. Karagöl, E., & Yeşilyurt, E. (2025). Bloom taksonomisi ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ndeki değerler bağlamında 5. sınıf Türkçe ders kitabı. Anadolu Dil ve Eğitim Dergisi, 3(1), 9–26. https://doi.org/10.5281/zenodo.15755182
  14. Karakaş Yıldırım, Ö. (2020). 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki yazma etkinliklerinin yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 315–325.
  15. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (23. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
  16. Köde, K., & Çoklar, A. N. (2020). Öğretmenlerin dijital ve dijital olmayan materyalleri seçim ve kullanım kriterlerinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 893–909. https://doi.org/10.37217/tebd.799527
  17. Kurudayıoğlu, M., & Soysal, T. (2019). 2018 Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 483–496. https://doi.org/10.31592/aeusbed.621132
  18. Leal Sulbarán, A. J., Avilés Rangel, A., & Villalobos Fernánd, L. (2025). Leer para comprender el impacto de los textos narrativos en la educación primaria. Revista Digital de Investigación y Postgrado, 6, 137–152. https://doi.org/10.59654/z5shzw95
  19. Merriam, S. B. (1998). Qualitative research and case study applications in education. Jossey-Bass.
  20. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Türkçe dersi (6, 7, 8. sınıflar) öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/
  21. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  22. Özbay, M. (2003). Türkçe öğretiminde hedef-araç ilişkisinin ders kitabı örneğinde değerlendirilmesi. Türklük Bilimi Araştırmaları, (13), 59–69.
  23. Oryaşın, U. (2021). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin yenilenen Bloom sınıflandırmasına göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 820–832.
  24. Oxford Brookes University. (n.d.). Qualitative data analysis (Psychology Postgraduates in Brief No. 13). https://www.brookes.ac.uk/
  25. Önal, A., & Maden, S. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe ders kitaplarının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi (5. sınıf örneği). Millî Eğitim, 54(1), 905–940. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1705014
  26. Ramirez-Avila, M. R., & Barreiro, J. P. (2021). The effect of summarizing narrative texts to improve reading comprehension. Journal of Foreign Language Teaching and Learning, 6(2), 94–107. https://doi.org/10.18.196/ftl.v6i2.11707
  27. Sallabaş, F. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma metinlerine ait soruların incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 449–469. https://doi.org/10.17679/inuefd.1202147
  28. Sallabaş, M. E., & Yılmaz, G. (2020). Türkçe ders kitabında bulunan metin altı sorularının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 586–596.
  29. Sulak, S. E., & Çapanoğlu, A. Ş. (2021). İlkokul Türkçe ders kitaplarının sınıf öğretmenlerinin görüşlerine dayalı olarak bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(3), 830–849. https://doi.org/10.31592/aeusbed.979263
  30. Sur, E. (2022). Türkçe ders kitaplarında yer alan metin altı soruların yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(1), 430–451. https://doi.org/10.15869/itobiad.952572
  31. Süğümlü, Ü. (2025). Dil becerileri öğretiminde tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanımına yönelik bir durum çalışması. Eğitim ve Bilim, 50(221), 265–292.
  32. Taşkın, Y. (2023). Ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin soru sorma becerilerinin yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(3), 754–773. https://doi.org/10.16916/aded.1276243
  33. Tatgil, H., & Yıldırım, H. Ç. (2024). Ortaokul Türkçe ders kitaplarında bulunan okuduğunu anlama soru ve etkinliklerinin Barrett taksonomisine göre incelenmesi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / Education and Society in the 21st Century, 13(39), 617–638.
  34. Tekşan, K., & Çinpolat, E. (2023). Türkçe ders kitaplarındaki değiştirilmiş anlatı metinlerine ilişkin bir inceleme. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 416–427. https://doi.org/10.17556/erziefd.1245443
  35. Tufaner, Ç. (2022). Çocuk edebiyatı ürünü hikâye kitabı değerlendirme sorularının incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 213–227.
  36. Tutkun, Ö. F., & Okay, S. (2012). Bloom’un yenilenmiş taksonomisi üzerine genel bir bakış. Sakarya University Journal of Education, 1(3), 14–22.
  37. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
  38. Yıldırım, K. (2012). Öğretmenlerin öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini değerlendirmede kullanabilecekleri bir sistem: Barrett taksonomisi. Journal of Theoretical Educational Science [Kuramsal Eğitimbilim Dergisi], 9(18), 45–58.
  39. Yüceer, D. (2022). Türkçe öğretiminde soru hazırlamada yararlanılabilecek iki taksonomi: Bloom ve Barrett taksonomisinin karşılaştırmalı incelemesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları / Research in Reading & Writing Instruction, 10(1), 67–84. https://doi.org/10.35233/oyea.1110666