Dergiler / Karadeniz Araştırmaları / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 74

16 ŞABAN 1150/9 ARALIK 1737 TARİHLİ BİR MÜKEYYİFAT MÜNAZARASI: ‘HİKÂYET-İ CEMİYYET-İ MÜKEYYİFÂT-I ÂLEM VE MÜBÂHASE VE MÜCÂDELE’

Sayfa
531–552
Yayın Tarihi
2022-06-21
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu yazıda nevi şahsına münhasır özellikleri nedeniyle diğer mükeyyifat münazaraları arasında temayüz eden Hikâyet-i Cemiyyet-i Mükeyyifât-ı Âlem ve Mübâhase ve Mücâdele adlı mükeyyifat münazarası ele alınmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Edebî münazara, yeryüzündeki pek çok edebî gelenekte olduğu gibi, Türk edebiyatında da yaygın ve popüler olan bir türdür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Taksim Atatürk Kitaplığı’ndaki 182 varaklık bir hikâye mecmuasının 35b-49a varakları arasında yer alan ve manzum-mensur karışık olarak kaleme alınmış olan Hikâyet-i Cemiyyet-i Mükeyyifât-ı Âlem ve Mübâhase ve Mücâdele; afyon, berş, esrar, boza, tütün, şarap, cezve (kor ateş), müselles, bal likörü, elma likörü, mukim, maddetü’l-ferah, arak ve kahveden oluşan on dört keyif verici madde ile var olan mükeyyifat münazaraları içinde keyif verici madde kadrosu en geniş olanıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yazıda nevi şahsına münhasır özellikleri nedeniyle diğer mükeyyifat münazaraları arasında temayüz eden Hikâyet-i Cemiyyet-i Mükeyyifât-ı Âlem ve Mübâhase ve Mücâdele adlı mükeyyifat münazarası ele alınmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Edebî Münazara · Mükeyyifat · Mükeyyifat Münazarası.

Özet

Edebî münazara, yeryüzündeki pek çok edebî gelenekte olduğu gibi, Türk edebiyatında da yaygın ve popüler olan bir türdür. Bu türün Türk edebiyatındaki en özgün ve en dikkat çekici örnekleri afyon, berş, esrar, boza, şarap, arak, kahve gibi keyif verici maddelerin teşhis ve intak sanatları yardımıyla birbirlerine karşı üstünlüklerini iddia ve ispat etmeye çalıştıkları mükeyyifat münazaralarıdır. Bu yazı, konu ile ilgili kaynaklarda bahsi geçen ama bugüne kadar üzerinde müstakil bir çalışma yapılmamış olan Hikâyet-i Cemiyyet-i Mükeyyifât-ı Âlem ve Mübâhase ve Mücâdele adlı mükeyyifat münazarasını ele almaktadır. Taksim Atatürk Kitaplığı’ndaki 182 varaklık bir hikâye mecmuasının 35b-49a varakları arasında yer alan ve manzum-mensur karışık olarak kaleme alınmış olan Hikâyet-i Cemiyyet-i Mükeyyifât-ı Âlem ve Mübâhase ve Mücâdele; afyon, berş, esrar, boza, tütün, şarap, cezve (kor ateş), müselles, bal likörü, elma likörü, mukim, maddetü’l-ferah, arak ve kahveden oluşan on dört keyif verici madde ile var olan mükeyyifat münazaraları içinde keyif verici madde kadrosu en geniş olanıdır. Eser ayrıca kahve ile bade arasındaki üstünlük mücadelesinin bir sonuca bağlanmamasından dolayı diğer mükeyyifat münazaralarının aksine sonuçsuz münazara (inconclusive debate)lar sınıfında yer alır. Bu yazıda nevi şahsına münhasır özellikleri nedeniyle diğer mükeyyifat münazaraları arasında temayüz eden Hikâyet-i Cemiyyet-i Mükeyyifât-ı Âlem ve Mübâhase ve Mücâdele adlı mükeyyifat münazarası ele alınmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ülken, F. (2022). 16 ŞABAN 1150/9 ARALIK 1737 TARİHLİ BİR MÜKEYYİFAT MÜNAZARASI: ‘HİKÂYET-İ CEMİYYET-İ MÜKEYYİFÂT-I ÂLEM VE MÜBÂHASE VE MÜCÂDELE’. Karadeniz Araştırmaları, Cilt: 19 Sayı: 74, 531–552. https://ajindex.com/articles/1213276

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. AYNUR, H. (2020). “A Survey of Disputation Texts in Ottoman Literature”. Disputation Literature in the Near East and Beyond. (eds. Enrique Jimenez-Catherine Mittermayer). Berlin: De Gruyter: 283-308.
  2. BAYRAKTAR, N. (1994). Atatürk Kitaplığına Yeni Bağışlanan Yazma Kitapların Alfabetik Kataloğu II. İstanbul: Osmanlı Yayınları.
  3. BENLİ, Ş. (2019). “Bir Metin Yeniden Yazılırken Neler Değiştirilir: Dâfi’u’l-Hüzn ve Mahzenü’l-Esrâr Örneği”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 22: 137-170.
  4. BENLİ, Ş. (2021). Klasik Türk Edebiyatında Münazara Sümerlerden Osmanlılara Bitmeyen Tartışmaların Hikayesi. İstanbul: DBY Yayınları.
  5. DİRİÖZ, M. (2016). “Türk Edebiyatında Münazara”. Klasik