Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÖzellikle 18. yüzyıla ait Şer‘iyye Sicilleri ve Ahkâm Defterleri, araştırmanın ana kaynak grubunu teşkil etmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Osmanlı şehir toplumunun ekonomik ve toplumsal yapısında merkezi bir konuma sahip olan esnaf zümresinin karşılaştığı sorunları ve bu sorunlara karşı geliştirdiği hukuki ve idari mücadele biçimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı şehirlerinde esnaf, yalnızca üretim ve ticaret faaliyetlerini yürüten bir meslek grubu değil, aynı zamanda şehir ekonomisinin düzenlenmesinde, toplumsal istikrarın korunmasında ve devlet ile toplum arasındaki ilişkilerin şekillenmesinde etkin rol oynamaktadır. Bu yönüyle esnaf, Osmanlı şehir yaşamının hem ekonomik hem de sosyal boyutlarını anlamada önemli bir işlev üstlenmektedir. Esnafın karşılaştığı bu sorunlar karşısında haklarını korumak ve taleplerini dile getirmek amacıyla Osmanlı adalet mekanizmalarına aktif biçimde başvurduğu görülmektedir. Bu bağlamda şer‘î mahkemeler, esnafın yerel düzeyde başvurduğu temel hukuki merciler arasında yer almıştır. Kadı mahkemelerinde görülen davalar aracılığıyla esnaf, borç anlaşmazlıklarını, haksız müdahaleleri, mülkiyet sorunlarını ve vergi taleplerine ilişkin itirazlarını resmi kayıtlara geçirmiştir. Yerel düzeyde çözüme kavuşturulamayan ya da doğrudan merkezi idareyi ilgilendiren meselelerde ise esnafın Divan-ı Hümayun’a müracaat ettiği anlaşılmaktadır. Bu başvurular sonucunda verilen hükümler ve emirler, devletin şehir hayatına ve esnaf faaliyetlerine ne ölçüde müdahil olduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Çalışmanın temel kaynaklarını Osmanlı arşiv belgeleri oluşturmaktadır. Özellikle 18. yüzyıla ait Şer‘iyye Sicilleri ve Ahkâm Defterleri, araştırmanın ana kaynak grubunu teşkil etmektedir.
Abstract
This study aims to examine the problems faced by the artisan class, which held a central position in the economic and social structure of Ottoman urban society, and the legal and administrative forms of struggle they developed against these problems. In Ottoman cities, artisans were not only a professional group engaged in production and trade activities, but also played an active role in regulating the city economy, maintaining social stability, and shaping relations between the state and society. In this respect, artisans undertake an important function in understanding both the economic and social dimensions of Ottoman urban life. It is observed that artisans actively resorted to Ottoman justice mechanisms to protect their rights and express their demands in the face of these problems. In this context, Sharia courts were among the primary legal authorities to which artisans appealed at the local level. Through cases heard in Qadi courts, artisans officially recorded their objections regarding debt disputes, unfair interventions, property issues, and tax claims. It appears that in matters that could not be resolved at the local level or that directly concerned the central administration, the tradesmen appealed to the Imperial Council (Divan-ı Hümayun). The rulings and orders issued as a result of these appeals are noteworthy in demonstrating the extent to which the state intervened in city life and trade activities. The primary sources for this study are Ottoman archival documents. In particular, the Sharia Registers and Judgment Books from the 18th century constitute the main source group for this research.