KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 1

Koyunlarda Gebelik ve Laktasyon Dönemlerinde C Vitamini ve Mineral Takviyesinin Bazı Hematolojik ve Biyokimyasal Parametreler Üzerine Etkisi

Effects of Vitamin C and Mineral Supplementation on Some Hematological and Biochemical Parameters in Ewes during Pregnancy and Lactation

Halil Ayhan(DİCLE ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)0000-0001-9158-7465
Sema Gürgöze(DİCLE ÜNİVERSİTESİ, VETERİNER FAKÜLTESİ)0000-0003-1231-1431
Zahide Yusra Yildiz(SIIRT UNIVERSITY, FACULTY OF VETERINARY MEDICINE)0000-0001-7792-2052
Sayfa
102–110
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak; gebelik ve laktasyon sürecindeki koyunlarda kombine vitamin-mineral karışımının (G4), hematolojik profili destekleme ve elektrolit dengesini korumada tekli uygulamalara göre daha kapsamlı bir etkinlik sergilediği saptandı.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ruminantlarda periparturient dönem (geç gebelik ve erken laktasyon), metabolik taleplerin arttığı ve oksidatif stresin şekillendiği kritik bir evredir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma; C vitamini, mineral karışımı ve bunların kombine uygulamalarının, gebelik ve laktasyon dönemindeki koyunlarda hematolojik ve bazı biyokimyasal parametreler üzerindeki etkilerini araştırdı.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak; gebelik ve laktasyon sürecindeki koyunlarda kombine vitamin-mineral karışımının (G4), hematolojik profili destekleme ve elektrolit dengesini korumada tekli uygulamalara göre daha kapsamlı bir etkinlik sergilediği saptandı.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Biyokimyasal parametreler · C vitamini · gebelik

Özet

Ruminantlarda periparturient dönem (geç gebelik ve erken laktasyon), metabolik taleplerin arttığı ve oksidatif stresin şekillendiği kritik bir evredir. Bu çalışma; C vitamini, mineral karışımı ve bunların kombine uygulamalarının, gebelik ve laktasyon dönemindeki koyunlarda hematolojik ve bazı biyokimyasal parametreler üzerindeki etkilerini araştırdı. Araştırmada toplam 60 sağlıklı İvesi koyun rastgele dört gruba ayrıldı (n=15). G1 (kontrol) grubuna serum fizyolojik uygulanırken, G2 (C vitamini), G3 (mineral) ve G4 (C vitamini + mineral) gruplarına gebeliğin 3. ayından doğuma kadar ilgili takviyeler enjekte edildi. Kan örnekleri gebeliğin 3., 4., 5. aylarında, laktasyonun 1. ve 3. aylarında toplandı. Örneklerde tam kan sayımı ile serum biyokimyasal parametreleri analiz edildi. Gruplar arasında karşılaştırmalarda; kontrol grubuna kıyasla takviye sunulan gruplarda gebelikte HGB, RBC, HCT (p<0.01), MCV, TP (p<0.05) ve Mg (p<0.001) düzeylerinde, laktasyonda ise üre (p<0.001) ve K (p<0.01) düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar saptandı. Aksine laktasyonda Na (p<0.05) düzeyinde azalma kaydedildi. Grup içi değerlendirmelerde; tüm çalışma gruplarında WBC, HGB, MCV, MCH, MCHC, ALP, AST, CK, LDH, TP, CREA, üre, Mg ve Na parametrelerinde zamana bağlı önemli değişimler izlendi (p<0.05). Sonuç olarak; gebelik ve laktasyon sürecindeki koyunlarda kombine vitamin-mineral karışımının (G4), hematolojik profili destekleme ve elektrolit dengesini korumada tekli uygulamalara göre daha kapsamlı bir etkinlik sergilediği saptandı.

Abstract

In ruminants, the periparturient period (late pregnancy and early lactation) is a critical phase where metabolic demands increase, and oxidative stress develops. This study investigated the effects of vitamin C, mineral mixtures, and their combined applications on hematological and some biochemical parameters in ewes during pregnancy and lactation. A total of 60 healthy İvesi ewes were randomly divided into four groups (n=15). Group G1 (control) received saline solution, while groups G2 (vitamin C), G3 (mineral), and G4 (vitamin C + mineral) received the relevant supplements from the 3rd month of pregnancy until parturition. Blood samples were collected in the 3rd, 4th, and 5th months of pregnancy, and in the 1st and 3rd months of lactation. Complete blood counts and serum biochemical parameters were analyzed in the samples. In comparisons between the groups, compared to the control group, the supplemented groups showed statistically significant increases in HGB, RBC, HCT (p<0.01), MCV, TP (p<0.05), and Mg (p<0.001) levels during pregnancy, and in urea (p<0.001) and K (p<0.01) levels during lactation. Conversely, a decrease in Na (p<0.05) levels was recorded during lactation. In within-group evaluations, significant time-dependent changes were observed in WBC, HGB, MCV, MCH, MCHC, ALP, AST, CK, LDH, TP, CREA, urea, Mg, and Na parameters in all study groups (p<0.05). In conclusion, combined vitamin-mineral mixtures (G4) in ewes during pregnancy and lactation were found to exhibit more comprehensive efficacy in supporting the hematological profile and maintaining electrolyte balance compared to single applications.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ayhan, H., Gürgöze, S., Yildiz, Z. Y. (2026). Koyunlarda Gebelik ve Laktasyon Dönemlerinde C Vitamini ve Mineral Takviyesinin Bazı Hematolojik ve Biyokimyasal Parametreler Üzerine Etkisi. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, Cilt: 19 Sayı: 1, 102–110. https://doi.org/10.47027/duvetfd.1946576

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Alak İ, Gürgöze S (2022). Determination of haematological and some biochemical parameters in lambs born to them, in the late pregnancy, early and late lactation periods of the sheep C vitamins at different doses application. Kocatepe Vet J., 15(1):69-83.
  2. Antunović Z, Marković B, Novoselec J, et al (2015). Blood metabolic profile and oxidative status of endangered Mediterranean sheep breeds during pregnancy. Bulg J Agric Sci., 21(3):655-661.
  3. Luck MR, Jeyaseelan I, Scholes RA (1995). Ascorbic acid and fertility. Biol Reprod., 52(2):262-266.
  4. Önal B (2021). Gebelikte kullanılan besin takviyeleri ve vitaminler. BHESJ., 7:1-3.
  5. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (2014). Healthy eating and vitamin supplements in pregnancy. https://www.rcog.org.uk. Accessed date:23.02.2026.
  6. Akinmoladun O (2022). Stress amelioration potential of vitamin C in ruminants: a review. Trop Anim Health Prod., 54(1):24.
  7. Khan MZ, Huang B, Kou X, et al (2024). Enhancing bovine immune, antioxidant and anti-inflammatory responses with vitamins, rumen-protected amino acids, and trace minerals to prevent periparturient mastitis. Front Immunol., 14:1290044.
  8. Sarıpınar D, Karadeniz A, Şireli M, Sulu N (2004). Sakız Koyunlarında gebelik ve doğum sonrası dönemde belirlenen bazı hematolojik değerler. Kafkas Üniv Vet Fak Derg., 10(1):53-57.
  9. Mbassa GK, Poulsen JS (1991). Influence of pregnancy, lactation and environment on haematological profiles in Danish landrace dairy goats (Capra hircus) of different parity. Comp Biochem Physiol B., 100(2):403-412.
  10. Jain NC (1993). Essentials of veterinary hematology. Philadelphia, PA: Lea & Febiger.
  11. Sharma A, Kumar P, Singh M, Vasishta N (2015). Haemato-biochemical and endocrine profiling of north western Himalayan Gaddi sheep during various physiological/reproductive phases. Open Vet J., 5(2):103-107.
  12. Antunović Z, Novoselec J, Šperanda M, et al (2011). Changes in biochemical and hematological parameters and metabolic hormones in Tsigai ewes blood in the first third of lactation. Arch Anim Breed., 54(5):535-545.
  13. Mohamed GAE (2014). Investigation of some enzymes level in blood and milk serum in two stages of milk yield dairy cows at Assiut city. Assiut Vet Med J., 60(142):110-120.
  14. El-Sherif M, Assad F (2001). Changes in some blood constituents of Barki ewes during pregnancy and lactation under semi arid conditions. Small Rumin Res., 40(3):269-277.
  15. Badawi N, Al-Hadithy H (2014). The hematological parameters in clinically healthy Iraqi Awassi sheep. World Vet J., 4(1):1-5.
  16. Bamerny AO, Barwary MS, Alkass JE (2022). Changes in some haematological and biochemical parameters in local black goats during pregnancy. Iraqi J Agric Sci., 53(2):378-384.
  17. Gürgöze S, Zonturlu A, Özyurtlu N, İçen H (2009). Investigation of some biochemical parameters and mineral substances during pregnancy and postpartum period in awassi ewes. Kafkas Univ Vet Fak Derg., 15(6):957-963.
  18. Yokus B, Cakir D, Kanay Z, Gulten T, Uysal E (2006). Effects of seasonal and physiological variations on the serum chemistry, vitamins and thyroid hormone concentrations in sheep. J Vet Med A., 53(6):271-276.
  19. Yokuş B, Çakır U (2006). Seasonal and physiological variations in serum chemistry and mineral concentrations in cattle. Biol Trace Elem Res., 109(3):255-266.
  20. Özyurtlu N, Gürgöze S, Bademkıran S, Şimşek A, Çelik R (2007). İvesi koyunlarda doğum öncesi ve sonrası dönemdeki bazı biyokimyasal parametreler ve mineral madde düzeylerinin araştırılması. Bil. Derg., 21:33-36.
  21. Schweigert FJ (1990). Effect of gestation and lactation on lipoprotein pattern and composition in dairy cows. J Anim Physiol Anim Nutr., 63(1-5):75-83.
  22. Tainturier D, Braun J, Rico A, Thouvenot J (1984). Variations in blood composition in dairy cows during pregnancy and after calving. Res Vet Sci., 37(2):129-131.
  23. Sevinç M, Aslan V (2003). The changes of metabolic profile and its association with fat cow syndrome in high yielding cows during dry period and after. Acta Vet Scand., 44(Suppl 1):29.
  24. Djokovic R, Cincovic M, Ilic Z, et al (2019). Relationships Between Contents of Biochemical Metabolites in Blood and Milk in Dairy Cows During Transition and Mid Lactation. Int J Appl Res Vet Med., 17(1):1-9.
  25. Batista C, Castro Ruiz S, Correa Cardona H, Gonçalves R, Valle S, Diaz Gonzalez F (2020). Relation between liver lipid content and plasma biochemical indicators in dairy cows. Acta Sci Vet., 48:1720.
  26. Akkaya F, Senturk S, Mecitoğlu Z, Kasap S, Ertunc S, Kandemir C (2020). Evaluation of metabolic profiles of Saanen goats in the transition period. J Hellenic Vet Med Soc., 71(2):2127-2134.
  27. Dağdelen K (2024). Yüksek süt verimine sahip Holstein ırkı ineklerde farklı mevsimlere göre metabolik profildeki değişikliklerin araştırılması. Doktora Tezi. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya., 1-78.
  28. Milinković-Tur S, Perić V, Stojević Z, Zdelar-Tuk M, Piršljin J (2005). Concentrations of total proteins and albumins, and AST, ALT and GGT activities in the blood plasma of mares during pregnancy and early lactation. Vet Arh., 75(3):195-202.
  29. Sevinç M, Başoğlu A, Birdane FM, Gökçen M, Küçükfındık M (1999). Sütçü sığırlarda kuru dönem doğum ve doğum sonrası metabolik profildeki değişiklikler. Turk J Vet Anim Sci., 23(3):475-478.
  30. Yıldız H, Balıkçı E, Kaygusuzoğlu E (2005). İneklerde gebelik sürecinde ve erken postpartum döneminde önemli biyokimyasal ve enzimatik parametrelerin araştırılması. FU Vet J Health Sci., 19(2):137-143.
  31. Doornenbal H, Tong A, Murray N (1988). Reference values of blood parameters in beef cattle of different ages and stages of lactation. Can J Vet Res., 52(1):99.
  32. Moghaddam G, Hassanpour A (2008). Comparison of blood serum glucose, beta hydroxybutyric acid, blood urea nitrogen and calcium concentrations in pregnant and lambed ewes. J Anim Vet Adv., 7(3):308-311.
  33. Charismiadou MA, Bizelis JA, Rogdakis E (2000). Metabolic changes during the perinatal period in dairy sheep in relation to level of nutrition and breed. I. Late pregnancy. J Anim Physiol Anim Nutr., 84(3-4):61-72.
  34. Al-Dewachi OS (1999). Some biochemical constituents in the blood serum of pregnant Awassi ewes. Iraqi J Vet Sci., 12:275-279.
  35. Beitz DC (2004). Protein and amino acid metabolism. In: Duke’s Physiology of Domestic Animals. Reece WO (ed). 12th ed. Cornell University Press, Ithaca, NY, USA., 535-552.
  36. Schlumbohm C, Sporleder HP, Gürtler H, Harmeyer J (1997). Effect of insulin on glucose and fat metabolism in ewes during various reproductive states in normal and hypocalcemia. Dtsch Tierarztl Wochenschr., 104(9):359-365.
  37. More T, Munshi S, Chattopadhyay S (1973). A note on the effects of pregnancy on some organic constituents of blood in various breeds of sheep. Indian J Anim Sci., 43:552-555.
  38. Zebari HMH, Buti ETS, Hamo RAH (2013). Some blood biochemical parameters of meriz does during different physiological status. Sci J Anim Sci., 2(7):190-194.
  39. Juma FT, Maroff NN, Mahmood KT (2009). Effect of some hormones on reproductive performance and some serum biochemical changes in synchronized black goats. Iraqi J Vet Sci., 23(2):57-61.
  40. Sobiech P, Milewski S, Zduńczyk S (2008). Yield and composition of milk and blood biochemical components of ewes nursing a single lamb or twins. Bull Vet Inst Pulawy, 52:591-596.
  41. Karapehlivan M, Atakisi E, Atakisi O, Yucayurt R, Pancarci SM (2007). Blood biochemical parameters during the lactation and dry period in Tuj ewes. Small Rumin Res., 73(1-3):267-271.
  42. Antunović Z, Senčić D, Šperanda M, Liker B (2002). Influence of the season and the reproductive status of ewes on blood parameters. Small Rumin Res., 45(1):39-44.
  43. Brzostowski H, Milewski S, Wasilewska A, Tański Z (1995). The influence of the reproductive cycle on levels of some metabolic indices in ewes. Arch Vet Pol., 35(1-2):53-62.
  44. Oddy V, Gooden J, Annison E (1983). Effect of diet and physiological state on recycling of urea in Merino ewes. S Afr J Anim Sci., 13(1):70-72.
  45. Ahmed M, Siham A, Barri M (2000). Macromineral profile in the plasma of Nubian goats as affected by the physiological state. Small Rumin Res., 38(3):249-254.
  46. Yokus B, Cakir DU, Kurt D (2004). Effects of seasonal and physiological variations on the serum major and trace element levels in sheep. Biol Trace Elem Res., 101(3):241-255.
  47. Sherman H, Quin I (1926). Dynamics and function of calcium. J Biol Chem., 67:667-674.
  48. Tanritanir P, Dede S, Ceylan E (2009). Changes in some macro minerals and biochemical parameters in female healthy Siirt Hair goats before and after parturition. J Anim Vet Adv., 8:530-533.
  49. Church DC, Pond WG (1998). Macrominerals. In: Basic animal nutrition and feeding. 3rd ed. New York, NY: John Wiley & Sons.
  50. Eşki F, Taşal İ, Karsli M, Şendağ S, Uslu BA (2015). Concentrations of NEFA, ß-HBA, triglycerides, and certain blood metabolites in healthy colored Angora goats during the peripartum period. Turk J Vet Anim Sci., 39(4):401-405.