KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Spor Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 37 Sayı: 1

Taraftar Etkileşimi Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Adaptation of the Fan Engagement Scale into Turkish: A Validity and Reliability Study

Bülent Gürbüz(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, SPOR YÖNETİCİLİĞİ BÖLÜMÜ)0000-0003-2424-2111
Funda Koçak(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, SPOR YÖNETİCİLİĞİ BÖLÜMÜ)0000-0001-5029-3006
Ali Rıza Tekerek(ANKARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8405-9928
Sayfa
13–29
Yayın Tarihi
2026-03-03
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, ölçeğin Türk kültürel bağlamında da psikometrik açıdan geçerli ve kuramsal yapıya uygun bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Spor taraftarlığı, sadece takım desteğiyle sınırlı kalmayıp bireyin sosyal kimliğinin, aidiyet duygusunun ve gönüllü katılım davranışlarının şekillendiği çok boyutlu bir yapıyı temsil eder.
📊
Temel Bulgular & Veri:Taraftarların kulüple olan etkileşimlerini kapsayıcı biçimde değerlendirebilecek araçların varlığı, alanyazın açısından önemli bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, ölçeğin Türk kültürel bağlamında da psikometrik açıdan geçerli ve kuramsal yapıya uygun bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Taraftar etkileşimi · Geçerlik ve güvenirlik · Spor pazarlaması

Özet

Spor taraftarlığı, sadece takım desteğiyle sınırlı kalmayıp bireyin sosyal kimliğinin, aidiyet duygusunun ve gönüllü katılım davranışlarının şekillendiği çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Taraftarların kulüple olan etkileşimlerini kapsayıcı biçimde değerlendirebilecek araçların varlığı, alanyazın açısından önemli bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı “Taraftar Etkileşimi Ölçeği’nin (TEÖ)” Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesidir. Çalışmanın araştırma grubunda toplam 317 futbol taraftarı yer almıştır. Ölçeğin Türkçe versiyonunun faktör yapısını belirlemek için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve ortaya çıkan faktör yapısını test etmek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Yapı geçerliği analizleri sonucunda, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçekle uyumlu olarak 9 madde ve 3 alt boyuttan (etkinlik yönetiminde iş birliği, pro-sosyal davranış ve performans toleransı) oluştuğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, ölçeğin Türk kültürel bağlamında da psikometrik açıdan geçerli ve kuramsal yapıya uygun bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, TEÖ’nün taraftar davranışlarını çok boyutlu olarak değerlendirmeye imkân vererek ilgili literatüre özgün ve önemli bir katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract

Sports fandom represents a multidimensional construct that extends beyond merely supporting a team; it encompasses the formation of an individual's social identity, sense of belonging, and voluntary participation behaviors. The availability of tools that can comprehensively assess fans' interactions with sports clubs emerges as a significant requirement in the literature. In this context, the aim of the study is to test the validity and reliability of the Turkish version of the “Fan Engagement Scale” (FES). The research group consisted of 317 football fans. To determine the factor structure of the Turkish version of the scale, Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted, followed by Confirmatory Factor Analysis (CFA) to test the resulting factor structure. The results of the construct validity analyses revealed that the Turkish version of the scale, consistent with the original version, consists of 9 items and 3 sub-dimensions: collaboration in event management, pro-social behavior, and tolerance of poor performance. The findings indicate that the scale is a valid and theoretically appropriate measurement tool within the Turkish cultural context. In this regard, the FES is expected to make a unique and valuable contribution to the literature by enabling a multidimensional assessment of fan behaviors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gürbüz, B., Koçak, F., Tekerek, A. R. (2026). Taraftar Etkileşimi Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, Cilt: 37 Sayı: 1, 13–29. https://doi.org/10.17644/sbd.1758464

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (60)

  1. Akkaya, Ö., ve Zerenler, M. (2017). Sosyal medya ve spor pazarlaması ilişkisi taraftar tutumlarını belirlemeye yönelik bir araştırma: Beşiktaş Spor Kulübü örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(4), 945-963.
  2. Aktaş, H., Mutlu, S. (2016). Futbolda finansal sürdürülebilirlik kapsamında “finansal fair play başa baş kuralı” ve Beşiktaş futbol kulübü üzerinde bir uygulama. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 223-256. https://doi.org/10.18026/cbusos.40166
  3. Bahar, A. (2021). Türk futbol tribünlerinin doğal liderleri: kitleleri harekete geçiren tribün liderlerinin özellikleri üzerine bir inceleme. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, 59, 19-54. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2020-0645
  4. Bearden, W. O., Hardesty, D., and Rose, R. (2001). Consumer self-confidence: Refinements in conceptualization and measurement. Journal of Consumer Research, 28(1), 121-134. https://doi.org/10.1086/321951
  5. Biçer, A. B., Çolakoğlu, T., ve Eraslan, A. (2022). Türkiye’deki spor kulüplerinin yönetsel sorunları: Futbol kulüpleri örneği. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(3), 365-382. https://doi.org/10.38021/asbid.1140380
  6. Brodie, R. J., Hollebeek, L. D., Juric, B., and Ilic, A. (2011). Customer engagement: Conceptual domain, fundamental propositions, and implications for research. Journal of Service Research, 14(3), 252–271. https://doi.org/10.1177/1094670511411703
  7. Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). The Guilford Press.
  8. Büyüköztürk, S., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, S., ve Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri (18. Baskı). Pegem Akademi Yayımcılık.
  9. Çakmak, G., Kara, C. (2025). Ekonomik ve yönetsel açıdan Türk futbol yönetiminde sorunlar ve çözüm önerileri. EFES Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 50-63. https://10.5281/zenodo.14945981
  10. Çelik, F. (2022). Taraftarların sosyal medyada takımlarını takip etme motivasyonlarının kullanımlar ve doyumlar teorisi bağlamında incelenmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 2(1), 72-93. https://doi.org/10.29228/itamder.58033
  11. Darama, H. (2021). Türkiye'deki profesyonel futbol kulüplerinin sürdürülebilirlik performansının incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
  12. Dwyer, B., Mudrick, M., Greenhalgh, G. P., LeCrom, C. W., and Drayer, J. (2015). The tie that blinds? Developing and validating a scale to measure emotional attachment to a sport team. Sport Management Review, 18(4), 570-582. https://doi.org/10.1016/j.smr.2015.01.001
  13. Eisenberg, N., Miller, P. A. (1987). The relation of empathy to prosocial and related behaviors. Psychological Bulletin, 101(1), 91–119. https://doi.org/10.1037/0033-2909.101.1.91
  14. Fathy, D., Elsharnouby, M. H., and AbouAish, E. (2021). Fans behave as buyers? Assimilate fan‑based and team‑based drivers of fan engagement. Journal of Research in Interactive Marketing, 16(3), 329–345. https://doi.org/10.1108/JRIM-04-2021-0107
  15. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS (2nd ed.). Sage Publications, Inc.
  16. Fornell, C., and Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.2307/3151312
  17. Gefen, D., Straub, D. W., and Boudreau, M. (2000). Structural equation modeling and regression: Guidelines for research practice. Communications of the Association for Information Systems, 4(1), 1-78. https://doi.org/10.17705/ICAIS.00407
  18. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., and Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis: A global perspective (7th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson.
  19. Hambleton, R. K., and Patsula, L. (1999). Increasing the validity of adapted tests: Myths to be avoided and guidelines for improving test adaptation practices. Journal of Applied Testing Technology, 1(1), 1-30.
  20. Harrington, D. (2009). Confirmatory factor analysis. Oxford University Press, Oxford.
  21. Hollebeek, L. D., Srivastava, R. K., and Chen, T. (2019). S-D logic-informed customer engagement: Integrative framework, revised fundamental propositions, and application to CRM. Journal of the Academy of Marketing Science, 47(1), 161–185. https://doi.org/10.1007/s11747-016-0494-5
  22. Hooper, D., Coughlan, J., and Mullen, M. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53- 60.
  23. Hu, L. T., and Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
  24. Huettermann, M., and Kunkel, T. (2022). The influence of non-transactional fan engagement on merchandise consumption. Sport Marketing Quarterly, 31(1), 48-61. https://doi.org/10.32731/SMQ.311.0322.04
  25. Huettermann, M., Uhrich, S., and Koenigstorfer, J. (2019). Components and outcomes of fan engagement in team sports: The perspective of managers and fans. Journal of Global Sport Management, 7(4), 447–478. https://doi.org/10.1080/24704067.2019.1576143
  26. Jeong, Y. (2024). Effect of baseball stadium food service quality on outcome variables with emphasis on the moderating role of stadium atmosphere. International Journal of Sports Marketing and Sponsorship, 25(5), 1079-1104. https://doi.org/10.1108/IJSMS-02-2024-0045
  27. Jones, C. W., and Byon, K. K. (2020). Central actors in the live sport event context: A sport spectator value perception model. Sport, Business and Management: An International Journal, 10(1), 58-81. https://doi.org/10.1108/SBM-10-2018-0080
  28. Kass, R. A., and Tinsley, H. E. A. (1979). Factor analysis. Journal of Leisure Research. 11(2), 120-138. https://doi.org/10.1080/00222216.1979.11 969385
  29. Kibret, A. T., and Shukla, A. (2021). Is consumer ethnocentrism scale, CETSCALE, applicable in Africa? Journal of Global Marketing, 34(5), 353-371. https://doi.org/10.1080/08911762.2021.1886384
  30. Kim, Y. and Lee, S. (2025). Decoding fan engagement: An eye tracking analysis of attention allocation on sport teams’ Facebook pages. International Journal of Sport Communication, 18(2), 197–212. https://doi.org/10.1123/ijsc.2025 0008
  31. Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). The Guilford Press
  32. Kural, S. ve Özbek, O. (2023). Sports consumption behaviors of football fans: The relationship between social identity, team loyalty and behavioral intention toward consumption. Sport, Business and Management: An International Journal, 13(6), 685–703. https://doi.org/10.1108/SBM-08-2022-0069
  33. Küçük, O., ve Koçak, M. C. (2020). Trabzonspor futbol takımının medyada konumlandırılışı: Trabzon örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 10(3), 511-520. https://doi.org/10.14230/johut850
  34. Liu, S., and Huang, W. (2022). Study on the influence of network factors on the loyalty and emotional behavior of chinese professional football club fans. International Journal of Neuropsychopharmacology, 25, A78 - A79. https://doi.org/10.1093/ijnp/pyac032.107
  35. Mahmoudian, A., Mohammadi, S., and Wang, W. (2025). Fan engagement management: Fan response to brand image attributes of professional athletes on Instagram. Journal of Global Sport Management, 10(4), 695-713. https://doi.org/10.1080/24704067.2024.2370582
  36. Mahony, D. F., Madrigal, R., and Howard, D. R. (2000). Using the psychological commitment to team (PCT) scale to segment sport consumers based on loyalty. Sport Marketing Quarterly, 9(1), 15–25. https://doi.org/10.1177/106169340000900103
  37. Mastromartino, B., Wang, J., Suggs, D., Hollenbeck, C. and Zhang, J. (2020). Dimensions of sense of membership in a sport fan community: Factors, outcomes, and social capital implications. Communication & Sport, 10(6), 1229–1256. https://doi.org/10.1177/2167479520956370
  38. Matsuoka, H. (2001). Multidimensionality of fans’ Psychological Commitment to sport teams: Development of scale. Unpublished doctoral Thesis, The Ohio State University, Columbus.
  39. McDonald, H., and Karg, A. J. (2014). Managing co-creation in professional sports: The antecedents and consequences of ritualized spectator behavior. Sport Management Review, 17(3), 292–309. https://doi.org/10.1016/j.smr.2013.07.004
  40. Mondello, M. and Gordon, B. (2015). The NBA Fan Experience: A case study of a professional sport franchise. Journal of Contemporary Athletics, 9(4), 285–298.
  41. Santos, T. O., Correira, A., Biscaia, R., and Pegoraro, A. (2019). Examining fan engagement through social networking sites. International Journal of Sports Marketing and Sponsorship, 20(1), 163–183. https://doi.org/10.1108/IJSMS-05-2016-0020
  42. Pansari, A., and Kumar, V. (2017). Customer engagement: The construct, antecedents, and consequences. Journal of the Academy of Marketing Science, 45(3), 294–311. https://doi.org/10.1007/s11747-016-0485-6
  43. Piha, L. P., and Avlonitis, G. J. (2018). Internal brand orientation: Conceptualisation, scale development and validation. Journal of Marketing Management, 34(3-4), 370-394. https://doi.org/10.1080/0267257X.2018.1445658
  44. Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J., and Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. The Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
  45. Sadakaoğlu, M. C., Korkmaz, Ö. E., Vatansever, Ö., ve Bayrak, T. (2020). Dijital taraftar: Instagram’da yer alan futbol taraftar sayfalarının futbol dışı konularda üretmiş oldukları içeriklere ilişkin netnografya incelemesi. Turkish Studies-Social, 15(8), 3727-3745. https://dx.doi.org/10.47356/TurkishStudies.45128
  46. Seçer, İ. (2017). SPSS ve LISREL ile pratik veri analizi ve raporlama. Ankara: Anı Yayıncılık.
  47. Stander, F. W., and Van Zyl, L. E. (2016). See you at the match: Motivation for sport consumption and intrinsic psychological reward of premier football league spectators in South Africa. SA Journal of Industrial Psychology, 42(1), 1–12. http://dx.doi.org/10.4102/sajip.v42i1.1312
  48. Steiger, J. H. (1990). Structural model evaluation and modification: An interval estimation approach. Multivariate Behavioral Research, 25(2), 173-180. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr2502_4
  49. Tabachnick, B. G., and Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson
  50. Tachis, S. and Tzetzis, G. (2015). The relationship among fans' involvement, psychological commitment, and loyalty in professional team sports. International Journal of Sport Management Recreation and Tourism, 18(1), 1–25. https://doi.org/10.5199/ijsmart-1791-874X-18a
  51. Taniyev, O. and Gordon, B. S. (2021). Consumer-athlete brand relationship: A qualitative exploration of sport fans’ experiences. International Journal of Business Administration, 12(3), 86–97. https://doi.org/10.5430/ijba.v12n3p86
  52. Van Doorn, J., Lemon, K. N., Mittal, V., Nass, S., Pick, D., Pirner, P., and Verhoef, P. C. (2010). Customer engagement behavior: Theoretical foundations and research directions. Journal of Service Research, 13(3), 253-266. https://doi.org/10.1177/1094670510375599
  53. Vargo, S. L., and Lusch, R. F. (2008). Service-Dominant Logic: Continuing the evolution. Journal of the Academy of Marketing Science, 36(1), 1–10. http://dx.doi.org/10.1007/s11747-007-0069-6
  54. Wann D. L., and Branscombe N. R. (1993). Sports fans: Measuring degree of identification with their team. International Journal of Sports Pyschology, 24(1), 1-17.
  55. Wann, D. L., Melnick, M. J., Russell, G. W., and Pease, D. G. (2001). Sport fans: The psychology and social impact of spectators. Routledge.
  56. Yetim, A., Aydogan, H., ve Özdemir, E. (2023). Takım sporları taraftar bağlılık ölçeği geliştirme çalışması. Spor Eğitim Dergisi, 7(1), 26-39. https://doi.org/10.55238/seder.1225713
  57. Yoshida, M., Biscaia, R., Uhrich, S., Gordon, B. S., Huettermann, M., and Nakazawa, M. (2023). Fan engagement behavior: Validation of a theory-based scale. Journal of Sport Management, 38(2), 133-150. https://doi.org/10.1123/jsm.2023-0075
  58. Yoshida, M., Gordon, B., Nakazawa, M., and Biscaia, R. (2014). Conceptualization and measurement of fan engagement: Empirical evidence from a professional sport context. Journal of Sport Management, 28(4), 399-417. https://doi.org/10.1123/jsm.2013-0199
  59. Zagnoli, P. and Radicchi, E. (2010). The football fan community as a determinant stakeholder in value co-creation. Sport in Society, 13(10), 1532–1551. https://doi.org/10.1080/17430437.2010.520941
  60. Zinbarg, R. E., Yovel, I., Revelle, W., and McDonald, R. P. (2006). Estimating generalizability to a latent variable common to all of a scale’s indicators: A comparison of estimators for wh. Applied Psychological Measurement, 30(2), 121-144. https://doi.org/10.1177/0146621605278814