Dergiler / BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi / 2025 / Cilt: 19 Sayı: 2

Banka Denetiminde Teknolojinin (SupTech) ve Yapay Zekânın (AI) Kullanımı ve Denetim Kültürü

Göksel Tiryaki(Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu)0000-0002-9689-0620
Sayfa
259–274
Yayın Tarihi
2025-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dolayısıyla banka denetiminde teknolojik olanakların (SupTech, AI) daha etkin kullanılması yönünde gerekli maddi ve insani kaynakların finansal otoritelere tahsisi ve bu konudaki her türlü destek finansal sistemin ve kuruluşların istikrarı ve ekonomiye daha fazla katkı sunmaları için gereklidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Denetim otoriteleri, finansal kuruluşların mali tablolarından müşterilerin finansal işlem ayrıntılarına, finansal varlıkların coğrafi dağılımından sektörel ayrımına, çok ayrıntılı ve sayıdaki finansal oranlardan müşteri dağılımlarına kadar çok çeşitli finansal veriyi uzun yıllardır toplamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hem finansal sisteminin genelinin hem de finansal kuruluşların tekil bazda hassasiyetlerini önceden tespiti amacıyla bu verilerden hareketle erken uyarı ve muhtelif risk değerlendirme sistemleri geliştirilmekte ve kullanılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Dolayısıyla banka denetiminde teknolojik olanakların (SupTech, AI) daha etkin kullanılması yönünde gerekli maddi ve insani kaynakların finansal otoritelere tahsisi ve bu konudaki her türlü destek finansal sistemin ve kuruluşların istikrarı ve ekonomiye daha fazla katkı sunmaları için gereklidir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Denetim Felsefesi · Banka Denetimi · Denetim Teknolojileri

Özet

Denetim otoriteleri, finansal kuruluşların mali tablolarından müşterilerin finansal işlem ayrıntılarına, finansal varlıkların coğrafi dağılımından sektörel ayrımına, çok ayrıntılı ve sayıdaki finansal oranlardan müşteri dağılımlarına kadar çok çeşitli finansal veriyi uzun yıllardır toplamaktadır. Hem finansal sisteminin genelinin hem de finansal kuruluşların tekil bazda hassasiyetlerini önceden tespiti amacıyla bu verilerden hareketle erken uyarı ve muhtelif risk değerlendirme sistemleri geliştirilmekte ve kullanılmaktadır. Büyük veri, makine öğrenmesi ve yapay zekâ gibi yeni teknolojik olanakların sürekli gelişmesi finansal denetim otoritelerinin ellerindeki verilerin işlenmesini, denetim ve karar süreçlerinde daha etkin ve verimli kullanılmasının önemini artırmıştır. Bu bağlamda iki husus öne çıkmaktadır. İlki, finansal denetim otoritelerinin bu yeni teknolojik olanakları kullanabilecek donanım altyapısına sahip olmasıdır. İkincisi ise bu teknik imkânları kullanabilecek ve bu yeni araçlardan ekonomi, finansal sistem ve kuruluşlar bakımından anlamlı ve önemli sonuçlar çıkarabilecek yetkin denetim görevlileridir. Bilgi teknolojilerinin sürekli geliştiği, finansal işlemlerin çeşitliliğinin ve boyutunun arttığı ve rekabetin küresel ölçekte kızıştığı bir dünyada, ülkelerin banka ve diğer finansal kuruluşlarının denetiminde teknolojik olanakların kullanımından geri kalmaması mühimdir. Dolayısıyla banka denetiminde teknolojik olanakların (SupTech, AI) daha etkin kullanılması yönünde gerekli maddi ve insani kaynakların finansal otoritelere tahsisi ve bu konudaki her türlü destek finansal sistemin ve kuruluşların istikrarı ve ekonomiye daha fazla katkı sunmaları için gereklidir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tiryaki, G. (2025). Banka Denetiminde Teknolojinin (SupTech) ve Yapay Zekânın (AI) Kullanımı ve Denetim Kültürü. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, Cilt: 19 Sayı: 2, 259–274. https://ajindex.com/articles/1193760

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Adrian T., Moretti M., Carvalho, A., Chon, H.K., Seal, K., Melo, F. ve Surti, J. (2023). Good Supervision: Lessons from the Field. IMF Working Paper, WP/23/181, September 2023.
  2. Badev, A., Gutiérrez, L. B., Lopes, S. D. R., Duellmann, K., Endo, Y., Foos, D., Rosello, L. H., Palligkinis, S., Oliveira, R. R., Tanaka, N., Vaghefi, F., Vieten, T. (2025). Lessons on Supervisory Effectiveness – a Literature Review. Basel Committee on Banking Supervision, Working Paper 45, July 2025, https://www.bis.org/bcbs/publ/wp45.htm
  3. Bains, P., Conde, G. E., Rangachary Ravikumar, R., Iskender, E. S. (2025). AI Projects in Financial Supervisory Authorities. IMF Working Papers, 199, October 9, 2025.
  4. Bank of England, (2008). Financial Stability Report, Issue No. 24, October 2008.
  5. BCBS, 2018. Frameworks For Early Supervisory Intervention. Basel Committee on Banking Supervision, BIS, March 2018, https://www.bis.org/bcbs/publ/d439.pdf.
  6. BIS, (2025). The Use of Artificial Intelligence for Policy Purposes Report. Bank For International Settlements (BIS), Submitted to the G20 Finance Ministers and Central Bank Governors, October 2025, https://www.bis.org/publ/othp100.htm
  7. Degryse, H., Huylebroek, C. ve Doornik, B. V., (2025). The Disciplining Effect of Bank supervision: Evidence From SupTech. BIS Working Papers, No 1256, April 2025, https://www.bis.org/publ/work1256.pdf.
  8. Gambacorta, L., Jappelli T., Oliviero T. (2025). Exploring Household Adoption and Usage of Generative AI: New Evidence From Italy. BIS Working Papers, No 1298, October 2025, https://www.bis.org/publ/work1298.pdf.
  9. Perez-Cruz, F., Prenio, J., Restoy, F., Yong, J. (2025). Managing Explanations: How Regulators Can Address AI Explainability. BIS, Financial Stability Institute, Occasional Paper, No 24, September 2025, https://www.bis.org/fsi/fsipapers24.htm
  10. Santoni, A., Rapalino, V., Nesti, R. (2025). A Comparative Review of Worldwide On-site Banking Supervision Trends Through the Lens of IMF/World Bank FSAP. European Central Bank (ECB), Occasional Papers Series, No 375, 2025.
  11. Tiryaki, G. (2024). Güncel Yaklaşımlar Işığında Banka Denetimi. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 18(1), 95-105.
  12. Worldbank, (2020). A Roadmap to SupTech Solutions for Low Income (IDA) Countries. Finance, Competitiveness & Innovation Global Practice, Fintech Note, No. 7, World Bank Group, 2020.