KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ana Dili Eğitimi Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 3

Dil Edinimi Üzerine Kuram Temelli Bir Değerlendirme: Türkçe Öğretmeni Adaylarının Örnek Olay İncelemeleri

A Theory-Based Evaluation of Language Acquisition: Case Studies Conducted by Pre-Service Turkish Language Teachers

Fatma Karaca Turhan(Yildiz Technical University)0000-0001-9665-1032
Sayfa
690–707
Yayın Tarihi
2025-07-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, öğretmen adaylarının etkileşimsel, doğuştancı, davranışçı ve doğal dil edinim kuramlarını kullanarak örnek olayları çok yönlü biçimde analiz ettiklerini ve bu analizlerden hareketle pedagojik çözüm önerileri geliştirdiklerini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dil edinimi kuramlarının öğretmen adayları tarafından yalnızca kuramsal düzeyde bilinmesi değil, bu bilgilerin özgün sınıf bağlamlarında yorumlanarak somut öğretim süreçlerine dönüştürülebilmesi, öğretmen adaylarının eğitiminde kuram-uygulama bütünlüğü açısından önemli bir gereksinimdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Durum çalışması deseninde yapılandırılan araştırmada dil ediniminin farklı boyutlarını içeren problem durumlarına dayalı örnek olaylardan yararlanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, öğretmen adaylarının etkileşimsel, doğuştancı, davranışçı ve doğal dil edinim kuramlarını kullanarak örnek olayları çok yönlü biçimde analiz ettiklerini ve bu analizlerden hareketle pedagojik çözüm önerileri geliştirdiklerini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Dil edinimi · Türkçe öğretmeni adayları · ana dili edinimi

Özet

Dil edinimi kuramlarının öğretmen adayları tarafından yalnızca kuramsal düzeyde bilinmesi değil, bu bilgilerin özgün sınıf bağlamlarında yorumlanarak somut öğretim süreçlerine dönüştürülebilmesi, öğretmen adaylarının eğitiminde kuram-uygulama bütünlüğü açısından önemli bir gereksinimdir. Bu araştırma, Türkçe öğretmeni adaylarının dil edinimi kuramlarını kullanarak problem durumlarını analiz etme ve bu analizler doğrultusunda pedagojik çıkarımlar üretme süreçlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Durum çalışması deseninde yapılandırılan araştırmada dil ediniminin farklı boyutlarını içeren problem durumlarına dayalı örnek olaylardan yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında, 24 öğretmen adayının grup çalışmalarıyla oluşturduğu yazılı raporlar içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, öğretmen adaylarının etkileşimsel, doğuştancı, davranışçı ve doğal dil edinim kuramlarını kullanarak örnek olayları çok yönlü biçimde analiz ettiklerini ve bu analizlerden hareketle pedagojik çözüm önerileri geliştirdiklerini göstermektedir. Ayrıca iki dillilik ve miras dili gibi temalara ilişkin kuramsal yaklaşımların örnek olaylara başarıyla uygulanabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma, öğretmen adaylarının dil edinimine ilişkin kuramsal bilgileri gerçekçi sınıf durumları üzerinden anlamlandırma biçimlerini ve kuram-uygulama bütünlüğü kurma yaklaşımlarını ortaya koymaktadır.

Abstract

Bridging theoretical knowledge of language acquisition with real-life classroom applications is a central concern in contemporary teacher education. This study examines the ways in which pre-service Turkish language teachers apply language acquisition theories to analyze classroom-based problem cases and generate pedagogical insights. Employing a case study design, the research utilized sample cases addressing various aspects of language acquisition. Data were collected through collaboratively written reports by 24 pre-service teachers and analyzed using content analysis. Findings indicate that participants successfully employed interactionist, nativist, behaviorist, and naturalistic perspectives to interpret the cases and propose instructional strategies. Moreover, the participants demonstrated an ability to relate these theoretical frameworks to issues such as bilingualism, heritage language, and language attrition. The study reveals how pre-service teachers make sense of theoretical knowledge on language acquisition through realistic classroom situations and how they approach the integration of theory and practice.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Turhan, F. K. (2025). Dil Edinimi Üzerine Kuram Temelli Bir Değerlendirme: Türkçe Öğretmeni Adaylarının Örnek Olay İncelemeleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 3, 690–707. https://doi.org/10.16916/aded.1698336

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. Bandura, A. (1989). Human agency in social cognitive theory. American Psychologist, 44(9), 1175–1184. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.9.1175.
  2. Birnholz, J. C., & Benacerraf, B. R. (1983). The development of human fetal hearing. Science, 222(4623), 516-518. https://doi.org/10.1126/science.6623091
  3. Çarkıt, E. (2022). Dil edinimi. C. Çarkıt, H. Kurnaz (Ed.), Kuramdan uygulamaya kelime öğretimi içinde (s.1-14). Nobel Akademik Yayıncılık.
  4. Chomsky, N. (1959). Review of B. F. Skinner Verbal Behavior. Language, 35, 26-58
  5. Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of sytax. MIT Press.
  6. Cummins, J. (1984). Bilingualism and special education: Issues in assessment and pedagogy. Multilingual Matters.
  7. Dağyar, M., & Demirel, M. (2015). Probleme dayalı öğrenmenin akademik başarıya etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Eğitim ve Bilim, 40(181),139-174. https://doi.org/10.15390/EB.2015.4429
  8. DeCasper, A. J., & Fifer, W. P. (1980). Of human bonding: Newborns prefer their mothers' voices. Science, 208(4448), 1174-1176. https://doi.org/10.1126/science.7375928
  9. Deuchar, M., & Quay, S. (2001). Bilingual acquisition: Theoretical implications of a case study. Oxford University Press.
  10. Downe‐Wamboldt RN, B. (1992). Content analysis: method, applications, and issues. Health care for women international, 13(3), 313-321. https://doi.org/10.1080/07399339209516006
  11. Erdoğan, T. (2012). Probleme dayalı öğrenmenin erişiye ve öz-düzenleme becerilerine etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  12. Gisev, N., Bell, J. S., & Chen, T. F. (2013). Interrater agreement and interrater reliability: Key concepts, approaches, and applications. Research in Social and Administrative Pharmacy, 9(3), 330-338. https://doi.org/10.1016/j.sapharm.2012.04.004
  13. Hamamcı, Z. (2020). İkidillilik ve yabancı dilde eğitim programları. Dünya Dilleri, Edebiyatları ve Çeviri Çalışmaları Dergisi, 1(2), 158-174.
  14. Haznedar, B. (2021). İkidillilik ve çokdillilik: Erken çocukluk döneminde birden fazla dil öğrenimi. Anı Yayıncılık.
  15. Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn?. Educational Psychology Review, 16, 235-266.
  16. Hsieh, H. F., Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative health research, 15(9). 1277-1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
  17. Kara, Ş. (2004). Ana dil edinimi ve erken yaşta yabancı dil öğretimi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 295-314.
  18. Karaca, F. (2019). Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği sınıflarda öğretmenlerin kullandıkları dil değişimi fonksiyonları üzerine bir durum çalışması: A1 örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  19. Karatay, H. (2007). Dil edinimi ve değer öğretimi sürecinde masalın önemi ve işlevi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 463-477.
  20. Karmiloff, K., & Karmiloff-Smith, A. (2002). Pathways to language: From fetus to adolescent. Harvard University Press.
  21. Keklik, S. (2009). On bir yaşına kadar çocukta dil edinimi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  22. Krashen, S. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon Press Inc.
  23. Lenneberg, E. H. (1967). The biological foundations of language. Hospital Practice, 2(12), 59-67. https://doi.org/10.1080/21548331.1967.11707799
  24. Lombard, M., Snyder‐Duch, J., & Bracken, C. C. (2002). Content analysis in mass communication: Assessment and reporting of intercoder reliability. Human communication research, 28(4), 587-604. https://doi.org/10.1111/j.1468-2958.2002.tb00826.x
  25. López-Ornat, S. (2012). Language acquisition and development. N. M. Seel (Ed.), In Encyclopedia of the Sciences of Learning (pp. 1718-1721). Springer.
  26. Mariani, B., Nicoletti, G., Barzon, G., Ortiz Barajas, M. C., Shukla, M., Guevara, R., Suweis S. S. & Gervain, J. (2023). Prenatal experience with language shapes the brain. Science Advances, 9(47), eadj3524. https://doi.org/10.1126/sciadv.adj3524
  27. Melanlıoğlu, D. (2012). Dinleme becerisinin geliştirilmesinde ailenin rolü. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 7(29), 65-77.
  28. Miles, M. B. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
  29. Montrul, S. (2010). Dominant language transfer in adult second language learners and heritage speakers. Second Language Research, 26(3), 293-327. https://doi.org/10.1177/0267658310365768
  30. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications.
  31. Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children (M. Cook, Trans.). W. W. Norton & Company. https://doi.org/10.1037/11494-000
  32. Rothman, J. (2009). Understanding the nature and outcomes of early bilingualism: Romance languages as heritage languages. International Journal of Bilingualism, 13(2), 155-163.
  33. Şen, Y. (2022). Miras dil kavramı ve miras dil konuşucuları. Kafkasya Calışmaları-Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 25-44. https://doi.org/10.21488/jocas.1119793
  34. Şendağ, S. (2008). Çevrimiçi probleme dayalı öğrenmenin öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerilerine ve akademik başarılarına etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
  35. Tabors, P. O. (2002). One child, two languages: A guide for early childhood educators of children learning english as a second language. PH Brookes.
  36. Uzunoğlu, D. (2021). Çevrimiçi ortamda yürütülen senaryo temelli öğrenme etkinliklerinin Türkçe öğretimi özyeterliğe, akademik güdülenmeye ve başarıya etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi. Sosyal Bilimler Ensitüsü. Aydın.
  37. Uzunoğlu, D., & Bulut, B. (2022). Çevrimiçi ortamda yürütülen senaryo temelli öğrenme etkinliklerinin Türkçe öğretimi özyeterliğe, akademik güdülenmeye ve başarıya etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(1), 60-73. https://doi.org/10.16916/aded.1020247
  38. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
  39. Yağmur, K. (2013). Dil öğretiminde anadili, ikinci dil ve yabancı dil kavramları. M. Durmuş & A. Okur (Ed.), Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı içinde (s.181-200). Grafiker Yayınları.
  40. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  41. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods. Sage Publications.
  42. Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK) (2018). Öğretmen yetiştirme lisans programları. Ankara. Erişim adresi:https://www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/egitim-ogretim-dairesi/yeni-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari