Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışma, 1980’lerden itibaren ülke sermayesinin uluslararasılaşmış sermaye ile kurduğu ilişkilerin ve küresel sermayenin yeniden üretim koşullarını sağlamayı görev edinen uluslararası finans kuruluşlarının telkinlerinin, korumacı kurumsal yapıları tasfiye eden, küçük üreticinin direncini zayıflatan ve tarımsal üretimi neoliberal hatlar boyunca yeniden tasarlayan bir dönüşümü tetiklediğini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu makale, Türkiye’nin 1960’tan günümüze uzanan tarımsal dönüşümünü tarihsel olarak temellendirilmiş ve kuramsal yoğunluğu yüksek bir siyasal iktisat okumasıyla ele almakta; tarımı yalnızca iktisadi bir alt sektör olarak değil, sınıf iktidarı, devlet biçimleri ve uluslararası sermaye ilişkilerinin kesiştiği stratejik bir mücadele alanı olarak kavramsallaştırmaktadır. Makale, Türkiye tarımındaki süreğen krizlerin, birbiri ardına değişen birikim rejimleri ve bu rejimlere paralel olarak yeniden yapılandırılan devlet biçimleri incelenmeden anlaşılamayacağını ileri sürmektedir. Tarım politikası -teknokratik ve nötr bir araç olmaktan ziyade- bir sınıf mücadelesi alanı olarak işlev görmüş; devlet, egemen blokun (önce sanayi burjuvazisi, ardından finans kapital) kolektif örgütleyicisi olarak, tarımsal artığın sermaye birikimi lehine tahsisini ve yönlendirilmesini sağlamıştır. Çalışma, 1980’lerden itibaren ülke sermayesinin uluslararasılaşmış sermaye ile kurduğu ilişkilerin ve küresel sermayenin yeniden üretim koşullarını sağlamayı görev edinen uluslararası finans kuruluşlarının telkinlerinin, korumacı kurumsal yapıları tasfiye eden, küçük üreticinin direncini zayıflatan ve tarımsal üretimi neoliberal hatlar boyunca yeniden tasarlayan bir dönüşümü tetiklediğini göstermektedir. Sonuçta, Türkiye tarım ekonomisi derin bir yapısöküme uğramış; toplumsal-ekonomik işlevi dönüşmüş, gıda egemenliği aşınmış ve kırsal üretim giderek daha kırılgan hâle gelmiş, krizlere açık küresel birikim döngülerine sıkıca eklemlenmiştir.
Abstract
This article offers a historically grounded and theoretically rigorous political economy analysis of Türkiye’s agrarian transformation from 1960 to the present, framing agriculture not as a residual economic subsector but as a strategically contested terrain where class power, state forms, and internationally articulated capital intersect. It argues that the persistent crises of Turkish agriculture can only be understood by unpacking the successive regimes of accumulation and the evolving configurations of state power that have serially rearticulated the sector to the global circuits of capital. Agricultural policy, far from being a neutral technocratic instrument, has functioned as a site of class struggle, wherein the state, as the collective organiser of the ruling bloc (first the industrial bourgeoisie, later finance capital), mediated the extraction and redistribution of agrarian surplus in accordance with the imperatives of accumulation. The study highlights how the internationalisation of domestic capital since the 1980s, together with the prescriptions of international financial institutions tasked with reproducing global capital on a world scale, catalysed a paradigmatic shift: dismantling protectionist frameworks, eroding smallholder viability, and re-engineering agrarian production along neoliberal lines. The cumulative outcome has been the far-reaching deconstruction of Türkiye’s agrarian economy, transforming its socio-economic role, hollowing out food sovereignty, and binding rural production ever more tightly to volatile, crisis-prone global markets.