Dergiler / Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 52

Türkiye Erzurum'daki Bir Üçüncü Basamak Sağlık Merkezinde Alerjik Rinitli Yetişkinlerde Aeroalerjen Duyarlılık Kalıpları

Aeroallergen Sensitization Patterns Among Adults with Allergic Rhinitis at a Tertiary Center in Erzurum, Türkiye

Esra Nur Bülbül(Erzurum City Hospital, Department of Internal Medicine, Clinic of Immunology and Allergy Diseases, Erzurum, Türkiye.)0000-0001-8777-9368
Özcan Gül(Erzurum City Hospital, Department of Internal Medicine, Clinic of Immunology and Allergy Diseases, Erzurum, Türkiye.)0000-0001-6255-4082
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-10-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızda monosensitizasyon oranının yüksek olması, alerjik rinitin yönetiminde bölgeye özgü çevresel kontrol stratejileri ve tedavilerin geliştirilmesi açısından dikkat çekicidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Alerjik rinit, burun mukozası iltihabının geleneksel tanımının ötesine geçerek, iklim değişikliği ve bölgesel biyoçeşitlilikteki değişimlerle şekillenen karmaşık bir ekosistem sorununa dönüşmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kasım 2023 ile Ocak 2025 tarihleri arasında rinit şikayetiyle immünoloji ve alerji polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar retrospektif olarak değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızda monosensitizasyon oranının yüksek olması, alerjik rinitin yönetiminde bölgeye özgü çevresel kontrol stratejileri ve tedavilerin geliştirilmesi açısından dikkat çekicidir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:2023 · 1235 hasta
⚙️Değişkenler:Alerjik rinit · Aeroalerjenler · Deri prik testi

Özet

Alerjik rinit, burun mukozası iltihabının geleneksel tanımının ötesine geçerek, iklim değişikliği ve bölgesel biyoçeşitlilikteki değişimlerle şekillenen karmaşık bir ekosistem sorununa dönüşmüştür. Bu çalışma, Türkiye'nin Erzurum ilindeki bir üçüncü basamak sağlık merkezinde alerjik rinitli yetişkinlerde aeroalerjen duyarlılık kalıplarını belirlemeyi amaçlamıştır. Bu çalışma, Türkiye'nin Erzurum şehrindeki bir üçüncü basamak alerji kliniğinde tek merkezli, retrospektif, kesitsel bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Kasım 2023 ile Ocak 2025 tarihleri arasında rinit şikayetiyle immünoloji ve alerji polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların klinik, demografik ve laboratuvar verileri (deri prick testi sonuçları ve serum alerjen spesifik immünoglobulin E düzeyleri dahil) hastanenin elektronik tıbbi kayıtlarından ve hasta dosyalarından elde edilmiştir. Rinit semptomlarıyla başvuran toplam 1235 hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. İlk klinik değerlendirme ile dahil edilme ve dışlama kriterlerinin uygulanmasının ardından, 739 hasta ileri değerlendirmeye uygun bulunmuştur. Bu hastaların 496'sında (%67,1) en az bir aeroalerjene duyarlılık (pozitif deri prick testi ve/veya serum spesifik immünoglobulin E) tespit edilmiş ve alerjik rinit tanısı doğrulanmış olup, bu hastalar çalışma grubuna dahil edilmiştir. Hastaların 345'i (%69,6) kadın olup, medyan yaş 27'dir (aralık: 18-69). Toplam 306 hastada (%61,7) monosensitizasyon tespit edilmiş olup, en yaygın alerjenler ev tozu akarları (n=183, %36,9) ve çayır polenleri (n=159, %32,1) olmuştur. En sık görülen eşlik eden atopik hastalık astım (68/496) olup, astımlı hastalarda en sık görülen aeroalerjen duyarlılığı ev tozu akarlarıydı; bu durum 31 hastada (%45,6) tespit edildi. Sert bir karasal iklime sahip yüksek rakımlı Erzurum'da, ev tozu akarları ve çayır polenleri birincil aeroalerjenlerdir. Çalışmamızda monosensitizasyon oranının yüksek olması, alerjik rinitin yönetiminde bölgeye özgü çevresel kontrol stratejileri ve tedavilerin geliştirilmesi açısından dikkat çekicidir.

Abstract

Allergic Rhinitis has evolved beyond the conventional definition of nasal mucosal inflammation, becoming a complex ecosystem problem shaped by climate change and shifts in regional biodiversity. This study aimed to characterize aeroallergen sensitization patterns among adults with allergic rhinitis at a tertiary care center in Erzurum, Türkiye. This study was conducted as a single-center, retrospective, cross-sectional study at a tertiary allergy clinic in Erzurum, Türkiye. Patients aged 18 and over who presented to the immunology and allergy outpatient clinic with rhinitis complaints between November 2023 and January 2025 were retrospectively evaluated. Clinical, demographic, and laboratory data (including skin prick test results and serum allergen-specific immunoglobulin E levels) of the patients were obtained from the hospital's electronic medical records and patient files. A total of 1,235 patients presenting with rhinitis symptoms were retrospectively evaluated. After the initial clinical assessment and application of the eligibility and exclusion criteria, 739 patients were considered eligible for further evaluation. Of these, 496 patients (67.1%) who were sensitized to at least one aeroallergen (positive skin prick test and/or serum-specific immunoglobulin E) and in whom a diagnosis of allergic rhinitis was confirmed were included in the study group. 345 (69.6%) of the patients were female, and the median age was 27 (range: 18–69). A total of 306 patients (61.7%) were identified as monosensitized, with house dust mites n=183 (36.9%) and grass pollens n=159 (32.1%) as the most common allergens. The most frequent comorbid atopic disease was asthma (68/496 13.7%), and house dust mites were the most frequent aeroallergen sensitization among patients with asthma, detected in 31 patients (45.6%). In high-altitude Erzurum, featuring a harsh continental climate, house dust mites and grass pollen are the primary aeroallergens. The high rate of monosensitization in our study is noteworthy in terms of developing region-specific environmental control strategies and treatments in the management of allergic rhinitis.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bülbül, E. N., Gül, Ö., *, E. N. B. (2026). Türkiye Erzurum'daki Bir Üçüncü Basamak Sağlık Merkezinde Alerjik Rinitli Yetişkinlerde Aeroalerjen Duyarlılık Kalıpları. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, Cilt: 52. https://doi.org/10.32708/uutfd.2005618

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Allerji U, Society TN, Immunology C. Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği Alerjik Rinit Tanı ve Tedavi Rehberi.; 2022.
  2. Bousquet J, Khaltaev N, Cruz AA, Denburg J, Fokkens WJ, Togias A, Zuberbier T, Canonica GW, Weel C Van, Agache I, Bachert C. Review article Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma ( ARIA ) 2008 * Review Group: Prim Care. 2008;63:8-160.
  3. Golden DBK. Insect Allergy.; 2022. doi:10.1016/B978-0-323-80912-2.00015-9
  4. Kothandarama K, Mohindra S, Arungovind K, Mahendru S. Prevelance of Common Aeroallergens in Allergic Rhinitis and its Correlation with Bronchial Asthma: A Study on 798 Patients by Skin Prick Test. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2023;75(3):1651-1659. doi:10.1007/s12070-023-03643-2
  5. Katelaris CH, Lee BW, Potter PC, Maspero JF, Cingi C, Lopatin A, Saffer M, Xu G, Walters RD. Prevalence and diversity of allergic rhinitis in regions of the world beyond Europe and North America. Clin Exp Allergy. 2012;42(2):186-207. doi:10.1111/j.1365-2222.2011.03891.x
  6. Savouré M, Bousquet J, Jaakkola JJK, Jaakkola MS, Jacquemin B, Nadif R. Worldwide prevalence of rhinitis in adults: A review of definitions and temporal evolution. Clin Transl Allergy. 2022;12(3):1-10. doi:10.1002/clt2.12130
  7. Brożek JL, Bousquet J, Agache I, Agarwal A, Bachert C, Bosnic-Anticevich S, Brignardello-Petersen R, Canonica GW, Schünemann HJ, et al. Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA) guidelines—2016 revision. J Allergy Clin Immunol. 2017;140(4):950-958. doi:10.1016/j.jaci.2017.03.050
  8. Agache I, Akdis C, Akdis M, Al-Hemoud A, Annesi-Maesano I, Balmes J, Cecchi L, Damialis A, Haahtela T, Haber AL, HartJE, Jutel M, Mitamura Y, Mmbaga BT, Oh JW,Ostadtaghizadeh A, Pawankar R, Johnson M, Renz H, RiceMB, Filho NAR, Sampath V, Skevaki C, Thien F, Traidl-Hoffmann C, Wong GWK, Nadeau KC. Climate change and allergic diseases: A scoping review. J Clim Chang Heal.2024;20:100350. doi:10.1016/j.joclim.2024.100350
  9. Kelly G, Idubor OI, Binney S, Schramm PJ, Mirabelli MC, HsuJ.The Impact of Climate Change on Asthma and Allergic-Immunologic Disease. Curr Allergy Asthma Rep.2023;23(8):453-461. doi:10.1007/s11882-023-01093-y
  10. Akdis CA. Does the epithelial barrier hypothesis explain theincrease in allergy, autoimmunity and other chronic conditions? Nat Rev Immunol. 2021;21(11):739-751. doi:10.1038/s41577-021-00538-7
  11. Le L, Chunhua L, Hao C, Yin W, Jin L, Qingxiu X, Rongfei Z.Sensitization profiles of aeroallergens among allergic rhinitispatients in central China: A six-year real-world study. AsianPacific J Allergy Immunol. 2025;43(2):178-188. doi:10.12932/ap-070125-2002
  12. Sevimli N, Bayrak Durmaz MS. Aeroallergen Sensitization in Adults with Allergic Rhinitis: A Single Center Experience in a Tertiary Hospital. Dicle Tıp Derg. 2025;52(3):497-506. doi:10.5798/dicletip.1784971
  13. Erbay M. The distribution of sensitization to commonaeroallergens in patients with rhinitis and asthma in Şanlıurfa, Türkiye. Tuberk Toraks. 2023;71(3):281-289. doi:10.5578/tt.20239709
  14. Can T. The Distribution of Sensitization to Common InhalantAllergens in Adult Allergic Rhinitis Patients with or withoutAsthma in Batman. Asthma Allergy Immunol. 2022;20(3):184-193. doi:10.21911/aai.076
  15. Edıger D, Günaydin FE, Erbay M, Şeker Ü. Trends ofsensitization to aeroallergens in patients with allergic rhinitisand asthma in the city of bursa, south marmara sea region ofTurkey. Turkish J Med Sci. 2020;50(2):330-336. doi:10.3906/sag-1908-139
  16. Özdemir Ö, Elmas B. Variable prevalence of allergic rhinitisand risk factors affecting the prevalence. Kulak Burun Bogaz Ihtis Derg. 2016;26(6):371-382. doi:10.5606/kbbihtisas.2016.97059
  17. Oh J, Lee M, Kim M, Kim HJ, Lee SW, Rhee SY, Koyanagi A,Smith L, Kim MS, Lee H, Lee J, Yon DK. Incident allergicdiseases in post-COVID-19 condition: multinational cohortstudies from South Korea, Japan and the UK. Nat Commun. 2024;15(1). doi:10.1038/s41467-024-47176-w
  18. Dayal AK, Sinha V. Trend of Allergic Rhinitis Post COVID-19 Pandemic: A Retrospective Observational Study. Indian JOtolaryngol Head Neck Surg. 2022;74(1):50-52. doi:10.1007/s12070-020-02223-y
  19. GINA-2026-Strategy-Report-WMS.pdf.
  20. Heinzerling L, Mari A, Bergmann KC, Bresciani M, Burbach G, Darsow U, Durham S, Fokkens W, Gjomarkaj M, HaahtelaT, Bom AT, Wöhrl S, Maibach H, Lockey R. The skin pricktest - European standards. Clin Transl Allergy. 2013;3(1):1-10. doi:10.1186/2045-7022-3-3
  21. Bousquet J, Heinzerling L, Bachert C, Papadopoulos NG,Bousquet PJ, Burney PG, Canonica GW, Carlsen KH, Cox L,Haahtela T, Lodrup Carlsen KC, Price D, Samolinski B, Simons FER, Wickman M, Annesi-Maesano I, Baena-Cagnani CE, Bergmann KC, Bindslev-Jensen C, Casale TB, Chiriac A, Cruz AA, Dubakiene R, Durham SR, Fokkens WJ, Gerth-Van-Wijk R, Kalayci O, Kowalski ML, Mari A, Mullol J, Nazamova-Baranova L, O’Hehir RE, Ohta K, Panzner P, Passalacqua G, Ring J, Rogala B, Romano A, Ryan D, Schmid-Grendelmeier P, Todo-Bom A, Valenta R, Woehrl S, Yusuf OM, Zuberbier T, Demoly P. Practical guide to skin prick tests in allergy to aeroallergens. Allergy Eur J Allergy Clin Immunol. 2012;67(1):18-24. doi:10.1111/j.1398-9995.2011.02728.x
  22. Fieten KB, Drijver-Messelink MT, Cogo A, Charpin D,Sokolowska M, Agache I, Taborda-Barata LM, Eguiluz-Gracia I, Braunstahl GJ, Seys SF, van den Berge M, Bloch KE, UlrichS, Cardoso-Vigueros C, Kappen JH, Brinke A ten, Koch M,Traidl-Hoffmann C, da Mata P, Prins DJ, Pasmans SGMA,Bendien S, Rukhadze M, Shamji MH, Couto M, Oude ElberinkH, Peroni DG, Piacentini G, Weersink EJM, Bonini M, Rijssenbeek-Nouwens LHM, Akdis CA. Alpine altitude climate treatment for severe and uncontrolled asthma: An EAACIposition paper. Allergy Eur J Allergy Clin Immunol.2022;77(7):1991-2024. doi:10.1111/all.15242
  23. Solarz K, Obuchowicz A, Asman M, Nowak W, Witecka J,Pietrzak J, Marek M, Łonak A, Stadnicka I. Abundance ofdomestic mites in dwellings of children and adolescents withasthma in relation to environmental factors and allergysymptoms. 2021;(0123456789):1-11. doi:https://doi.org/10.1038/s41598-021-97936-7
  24. Cinteza M, Daian C. House Dust Mite – the Paradox.2014;9(4):313-315.
  25. Yesilkaya S. Sensitization to Dermatophagoid Mites andAnimal Dander In Patients With Allergic Rhinitis: AnEvaluation Based On Skin Prick Test Findings. Asthma AllergyImmunol. 2025;23(2):162-171. doi:10.21911/aai.2025.829
  26. Günaydın NC, Tanç C, Tanburoğlu E, Nalbantoğlu A, Kaçmaz ŞG, Nalbantoğlu B, Samancı N. Evaluation of AllergenSensitization in Patients with Allergic Rhinitis and/or Asthmain Tekirdağ. J Pediatr Res. 2022;9(3):259-266. doi:10.4274/jpr.galenos.2022.87094
  27. Duyuler Ayçin G, Bayrak M, Çadırcı K. Alerjik rinit ve astım olan hastalarda prick testi sonuçlarımız. J Heal Sci Med. 2020;3(3):245-249. doi:10.32322/jhsm.710017
  28. Gül Y, Kılıç Kaya S, Çelik MT, Güler T. AeroallergenSensitization by Skin Prick Testing in Children from Erzurum,Eastern Türkiye. Dicle Tıp Derg. 2025;52(4):713-719. doi:10.5798/dicletip.1840659
  29. Zeytun E, Doğan S, Özçiçek F, Ünver E. Sensitivity to HouseDust Mites Allergens in Patients with Allergic Asthma inErzincan Province, Turkey. Turkiye parazitolojii Derg.2017;41(1):34-41. doi:10.5152/tpd.2017.5059
  30. Alimuddin S, Rengganis I, Rumende CM, Setiati S.Comparison of Specific Immunoglobulin E witfile:///Users/intansafuraa/GoogleDrive/ThesisProposal/Literature Review/Comparison of Specific Immunoglobulin E with the Skin Prick Test in the Diagnosis of House Dust Mites and Cockroach Sensitization in Patie. Acta Med Indones. 2018;50(2):125-131.
  31. Ashour Z, Abdellatif O, al-bdry M. Comparison between SkinPrick Test and Specific IgE in Diagnosis of House Dust MiteSensitization in Respiratory Allergy of Seniors. QJM An Int JMed. 2024;117. doi:10.1093/qjmed/hcae175.354
  32. V P, Kulkarni KD. Allergen Sensitivity Patterns and TheirCorrelation With Total Serum IgE Levels and AbsoluteEosinophil Counts Among Patients With Allergic Rhinitis andAsthma in North Karnataka. Cureus. 2024;16(8). doi:10.7759/cureus.67183