Dergiler / İslam Tetkikleri Dergisi / 2024 / Cilt: 14 Sayı: 2

Fazlullah Hurufi’nin Câvidân-nâme’sindeki Şekillerde İlm-i Felek

Cosmology in the Drawings of Fażlallāh Astarābādī’s Jāvdānnāma

Fatih Usluer(Boğaziçi Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı)0000-0001-5543-770X
Sayfa
437–471
Yayın Tarihi
2024-09-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makale, Fazlullah’ın geleneksel kozmoloji ile Hurufi felsefesini nasıl bağdaştırdığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Fazlullah Esterâbâdî (ö. 1394) tarafından yazılmış olan Hurufiliğin temel metni Câvidân-nâme’de geçen dairevî şekilleri açıklamayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Makalede öncelikle Câvidân-nâme’nin dört nüshasında geçen toplam sekiz farklı dairesel şekil Arapça tercümeleriyle birlikte verilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Makale, Fazlullah’ın geleneksel kozmoloji ile Hurufi felsefesini nasıl bağdaştırdığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hurufilik · Câvidân-nâme-yi Kebîr · Fazlullah Esterâbâdî

Özet

Bu makale, Fazlullah Esterâbâdî (ö. 1394) tarafından yazılmış olan Hurufiliğin temel metni Câvidân-nâme’de geçen dairevî şekilleri açıklamayı amaçlamaktadır. Makalede öncelikle Câvidân-nâme’nin dört nüshasında geçen toplam sekiz farklı dairesel şekil Arapça tercümeleriyle birlikte verilmiştir. Bu dairelerde yazılmış olan ibareler Hurufi felsefesine göre açıklandıktan sonra Hurufi düşünürler tarafından bunların nasıl yorumlandığı gösterilmiştir. Son olarak da bu çizimler geleneksel kozmoloji ilmi açısından değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Makale, Fazlullah’ın geleneksel kozmoloji ile Hurufi felsefesini nasıl bağdaştırdığını göstermektedir. Fazlullah ve talebeleri bu çizimlerde ve yorumlarında görüleceği gibi varlığın merkezine “insan”ı koymuşlar ve bu inancı kozmoloji yorumlarıyla desteklemişlerdir. Daha önce Câvidân-nâme ve bu eserde geçen şekiller yayınlanmamış ve tahlil edilmemiştir. Bu dairevi şekillerin yorumu Hurufilik üzerine yapılacak araştırmalar için daha sağlam bir zemin sağlamanın yanında geleneksel kozmoloji araştırmaları için de yeni bir perspektif sunacaktır.

Abstract

This article aims to discuss the meaning of the circular drawings in Hurufism’s founding text, Jāvdānnāma, written by Fażlallāh Astarābādi (d. 1394), the founder of Hurufism. By closely reading four distinct manuscripts of Jāvdānnāma, I list all eight circular drawings in the manuscripts with Arabic translations in this article. I then introduce the Ḥurūfī doctrine and discuss how the medieval and early modern Ḥurūfīs interpreted and discussed them. Finally, through a discussion of traditional medieval cosmology, I put the circular drawings in their proper context. This article demonstrates how Fażlallāh merged traditional cosmological knowledge with Hurufi philosophy. Through these circular drawings, Fażlallāh and his disciples clearly positioned human beings (adam) at the center of creation and supported this belief through their interpretation of cosmology. Neither Jāvdānnāma nor its interpretations nor the circular drawings have been published or studied in depth. The interpretation of these circular drawings not only provides a foundation for future research on Hurufi doctrines but also provides a new perspective for traditional cosmological studies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Usluer, F. (2024). Fazlullah Hurufi’nin Câvidân-nâme’sindeki Şekillerde İlm-i Felek. İslam Tetkikleri Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 2, 437–471. https://ajindex.com/articles/1179589

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. ابن فرشته، عبد المجيد. عشق‌نامه. إسطنبول: مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات شرعية تركية، ١٣٦٢.
  2. أحمد بن حنبل، أبو عبد الله الشيباني. مسند الإمام أحمد بن حنبل. تحقيق: شعيب الأرنؤوط وآخرون. بيروت: مؤسسة الرسالة، ١٤٢١هـ/٢٠٠١م.
  3. الألباني، محمد ناصر الدين. سلسلة الأحاديث الصّحيحة وشيء من فقهها وفوائدها. الرياض: مکتبة المعارف للنشر والتوزیع، ۱٤۱٦ه/۱۹۹٦م.
  4. البخاري، محمد بن إسماعيل. الجامع الصحيح. تحقيق: محمد صبحي بن حسن حلاق. بيروت: دار ابن كثير، ١٤٢٣هـ/٢٠٠٢م.
  5. الترمذي، محمد بن عيسى. الجامع الكبير. تحقيق: بشّار عوّاد معروف. بيروت: دار الغرب الإسلامي، ١٩٩٦م.
  6. تقسيم چهل شبانه روز. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ١٠٠٩.
  7. جاويدي علي. رسالهٔ صغير. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ٤٣٧، ورق: ١٧٨ب-١٨٧أ.
  8. الحاكم النيسابوري، محمد بن عبد الله. المستدرك على الصحيحين. تحقيق: مصطفى عبد القادر عطا. بيروت: دار الكتب العلمية، ١٤٢٢هـ/٢٠٠٢م.
  9. MVI70. حمزة بيك. شرح جاودان‌نامه. مكتبة جامعة بازل، مخطوطات شرقية،
  10. MVI71. حمزة بيك. مآل جاودان‌نامه‌. مكتبة جامعة بازل، مخطوطات شرقية،
  11. الدولابي، محمد بن أحمد بن حمّاد. الكنى والأسماء. تحقيق: أبو قتيبة نظر محمد الفاريابي. بيروت: دار ابن حزم، ١٤٧١هـ/٢٠٠٠م.
  12. رسالة. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ٩٩٣.
  13. رسائل إخوان الصفاء وخلّان الوفاء. تحقيق: خير الدين الزركلي. يورك هاوس: مؤسسة هنداوي، ٢٠١٨م.
  14. الصفاقسي، أبو الحسن. كتاب تنبيه الغافلين وإرشاد الجاهلين. تحقيق: محمد الشاذلي النيفر. تونس: مؤسسات عبد الكريم بن عبد الله، ١۳۹٤هـ/۱۹۷٤م.
  15. علي القاري، نور الدين علي بن محمد. الأسرار المرفوعة في الأخبار الموضوعة. تحقيق: محمد بن لطيفي الصّباغ. بيروت: المكتب الإسلامي، ١٤٠٦هـ/١٩٨٦م.
  16. العوتبي، سلمة بن مسلم الصحاري. الأنساب. تحقيق: محمد إحسان النص. مسقط: وزارة التراث والثقافة العمانية، ط. ٤، ١٤٢٧هـ/٢٠٠٦م.
  17. فضل الله أسترابادي. جاودان‌نامه الصغير. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ١٠٠٠.
  18. فضل الله أسترابادي. جاودان‌نامه الكبير. مخطوطات المكتبة الوطنية بأنقرة، ٥٠٢.
  19. MVI72. فضل الله أسترابادي. جاودان‌نامه الكبير. مكتبة جامعة بازل، مخطوطات شرقية،
  20. فضل الله أسترابادي. جاودان‌نامه الكبير. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ١٠٤٦.
  21. فضل الله أسترابادي. جاودان‌نامه الكبير. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ٩٢٠.
  22. فضل الله أسترابادي. عرش‌نامه. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ١٠٠٣.
  23. فضل الله أسترابادي. محبت‌نامه. مكتبة إسطنبول ملّت، علي أميري مخطوطات فارسية، ٨٢٤.
  24. https://www.enjeel.com/bible.php?ch=6&op=read&bk=2 الکتاب المقدس. الوصول ٢٢ تشرين الثاني ٢٠٢٢.
  25. مسلم بن الحجاج. الجامع الصحيح. تحقيق: مركز البحوث وتقنية المعلومات. القاهرة: دار التأصيل، ١٤٣٥هـ/٢٠١٤م.
  26. المقدسي، محمد بن أحمد عبد الهادي. تنقيح التحقيق في أحاديث التعليق. تحقيق: سامي بن محمد بن جاد الله. الرياض: أضواء السّلف، ١٤٢٨هـ/٢٠٠٧م.
  27. Bashir, Shahzad. Fazlallah Astarabadi and the Hurufis. Oxford: One World, 2012. google scholar
  28. Hullmeine, Paul. “Was there a Ninth Sphere in Ptolemy?”. Ptolemy’s Science of the Stars in the Middle Ages. ed. David Juste vd,), 79–96. Turnhout: Brepols, 2020. google scholar
  29. Ragep, F. Jamil. “Islamic Reactions to Ptolemy’s Imprecisions”. Ptolemy in Perspective. ed. Alexander Jones, 121–134. New York: Springer-Verlag, 2010. google scholar
  30. Saliba, George. “Early Arabic Critique of Ptolemaic Cosmology: A Ninth-Century Text on the Motion of the Celestial Spheres”. Journal for the History of Astronomy 25/2 (1994), 115–141. google scholar
  31. Sezgin, Fuat. İslam’da Bilim ve Teknik. 5 Cilt. İstanbul: İBB, 2008. google scholar
  32. Tez, Zeki, Ortaçağ İslam Dünyasında Bilim ve Teknik. İstanbul: Lotus, 2001. google scholar
  33. Unat, Yavuz. İlkçağlardan Günümüze Astronomi Tarihi. Ankara: Nobel, 2011. google scholar
  34. Usluer, Fatih. Hâbnâmeler: Hurufi Rüya Yorumları. Ankara: Kut, 2020. google scholar
  35. Usluer, Fatih. “Hurufism: The Faḍlallāh Family, Children, and Testament”. Iranian Studies 54/3-4 (2021), 605–631. https://doi.org/10.1080/00210862.2020.1777393 google scholar
  36. Usluer, Fatih. Hurufilik: İlk Elden Kaynaklarla Doğuşundan İtibaren. İstanbul: Kabalcı, 2009. google scholar