KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Usul İslam Araştırmaları / 2018 / Sayı: 30

Belagat İlminde Müşâkele Sanatı

Adem YERİNDE
Sayfa
7–30
Yayın Tarihi
2018-12-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalede müşâkele sanatı belagat ilmindeki kavramsal çerçevesiyle geniş biçimde ele alınmış, öncelikle sözlük ve terim anlamlarıyla müşâkele kavramı, tarihsel gelişimi dikkate alınarak netleştirilmiş, ardından Arap dili edebiyatında kullanıldığı şekliyle unsurları ve türleri anlatımış ve son olarak bu sanatın diğer bazı sanatlarla ortak ve farkı yönleri ele alınarak bir söz sanatı olarak edebî değeri üzerinde durulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Müşâkele sanatı, cümleye lafzî ve manevî bir estetik katan edebî sanatlardandır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Edebî bir amaç ve nükte için aynı kelimenin aynı bağlamda farklı bir manada kullanılmasını ifade etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Makalede müşâkele sanatı belagat ilmindeki kavramsal çerçevesiyle geniş biçimde ele alınmış, öncelikle sözlük ve terim anlamlarıyla müşâkele kavramı, tarihsel gelişimi dikkate alınarak netleştirilmiş, ardından Arap dili edebiyatında kullanıldığı şekliyle unsurları ve türleri anlatımış ve son olarak bu sanatın diğer bazı sanatlarla ortak ve farkı yönleri ele alınarak bir söz sanatı olarak edebî değeri üzerinde durulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Müşâkele · Belagat · Arap Edebiyatı

Özet

Müşâkele sanatı, cümleye lafzî ve manevî bir estetik katan edebî sanatlardandır. Edebî bir amaç ve nükte için aynı kelimenin aynı bağlamda farklı bir manada kullanılmasını ifade etmektedir. Belagatın bedî ilminde yer aldığı ş‏ekliyle bir söz sanatının adı olarak ilk defa Zemahşerî (ö. 538/1144) tarafından kullanılan müş‏âkele tabiri, Sekkakî’yle (ö. 626/1229) birlikte teknik tanımına kavuşmuş, Kazvînî (ö. 656/1258) tarafından da türlerine ayrılmıştır.Hakikatte bir tür telmih ve tariz içeren müşâkele sanatında mana ile lafız arasında, musâhabet (refakatinde olma durumu) dışında hiçbir alaka bulunmadığından bu sanata müşâkele (biçimsel benzeşme) adı verilmiştir. Müşâkele sanatı için verilen örnekler mecâz-ı mürsel ya da istiare kabilinden sayılmış olsa da, söze hem biçim hem de anlam bakımından güzellik katmasıyla edebi bir sanat olarak onlardan daha üstün görülmüştür. Müşâkele, geçmişte bazı yönlerden benzerlik arz ettiği mecaz, istiare, cinas gibi diğer bazı sanatlarla karıştırılmış olsa da, bugün başlı başına bir sanat olarak belagat ilmindeki özgün yerini almıştır. En önemli ayırt edici özelliği ise müsahabet dolayısıyla bir lafzın başka bir lafız yerinde kullanılması ve iki lafız arasında manevî mugayeretin bulunmasıdır.Müşâkele sanatının ortaya çıkışı ve terim olarak manasının netleşmesinde, hakikî anlamlarıyla Allah’a isnadında dinen ve aklen mahzurlar görülen ifadelerin Kur’an’da yer alması belirleyici olmuştur. Bu açıdan müşâkele üslûbunun keşfi, Kur’ân’ın bazı müşkil ve müşabih âyetlerinin doğru yorumlanmasında da önemli fonksiyon icra etmiştir. O yüzden müşâkele sanatı belagat ilminde olduğu kadar son dönemlerde tefsir ilminde de dikkati çeken önemli sanatlardan biri haline gelmiştir. Makalede müşâkele sanatı belagat ilmindeki kavramsal çerçevesiyle geniş biçimde ele alınmış, öncelikle sözlük ve terim anlamlarıyla müşâkele kavramı, tarihsel gelişimi dikkate alınarak netleştirilmiş, ardından Arap dili edebiyatında kullanıldığı şekliyle unsurları ve türleri anlatımış ve son olarak bu sanatın diğer bazı sanatlarla ortak ve farkı yönleri ele alınarak bir söz sanatı olarak edebî değeri üzerinde durulmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YERİNDE, A. (2018). Belagat İlminde Müşâkele Sanatı. Usul İslam Araştırmaları, Sayı: 30, 7–30. https://ajindex.com/articles/117458

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Abdurrahman Abdülkadir el-Arabî, el-Müşâkele Beyne’l-Lügati ve’l-Belâğa, Bağdat: el-Câmi‘atü’l-Mustansırıyye, Külliyetü’l-Âdâb, 2002, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Âlûsî, Ebü’l-Fadl Şihabüddin Mahmud el-Âlûsî, Ruhu’l-Me‘ânî fî Tefsiri’l-Kur’âni’l-Azîm ve’s-Seb‘i’l-Mesânî, Beyrut: Dârü İhyâi’t-Türâsi’l-‘Arabî, [t.y.], I-XXX. Beyzâvî, Nasırüddin Ebü’l-Hayr Abdullah b. Ömer el-Beyzâvî, Envârü’t-Tenzîl ve Esrârü’t-Te’vîl el-Ma‘rûf bi Tefsirü’l-Beyzâvî, nşr. Muhammed Abdurrahman el-Mar‘aşlî, Beyrut: Dârü İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, [t.y.], I-V. Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail el-Buhârî, el-Kütübü’s-Sitte ve Şürûhuhû: Sahihü’l-Buhârî, İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992/1413, I-VIII. Diyarbakırlı Said Paşa, Mizânü'l-Edeb, İstanbul: A. Maviyan Şirket-i Mürettibiye Matbaası, 1305. Durmuş, İsmail, “Müşâkele”, DİA, XXXII, İstanbul, 2006, 154-155. Ebû Musa, Muhammed Haseneyn, el-Belâğatü’l-Kur’âniyye fî Tefsiri’z-Zemahşerî ve Eserühâ fi’d-Dirâsâti’l-Belâğiyye, Kahire: Dârü’l- Fikri’l-‘Arabi, [t.y.]. Ebüssuûd Efendi, Muhammed/Ahmed b. Şeyh Muhyiddin el-‘İmâdî, Tefsirü Ebi’s-Suûd el-Müsemmâ İrşâdü’l-Akli’s-Selim ilâ Mezâya’l- Kur’âni’l-Kerim, Beyrut: Dârü İhyâi’t-Türâsi’l-‘Arabî, [t.y.], I-IX. Eliaçık, Muhittin, “Bazı Belagat Kitaplarında Müşâkele Sanatının Tanım ve Tasnifi”, Kırklareli Ün. Sosyal Bilimler Dergisi (KUSBD), cilt. 3, sayı. 2 (Temmuz 2013), 6-15. Emil Bedî‘ Yakub, Divânü ‘Amr b. Külsûm, Beyrut: Darü’l-Kitâbi’l-Arabî, 1991. Ferrâ, Ebû Zekeriya Yahya b. Ziyad el-Ferrâ, Me‘âni’l-Kur’ân, Beyrut: Alemü’l-Kütüb, 1403/1983,
  2. I-II. Güllüce, Veysel, “Kur’ân-ı Kerim’de Müşâkele Yoluyla Allah’a İsnat Edilen İfadelerin Değerlendirilmesi”, Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 25, Erzurum, 2006, 41-62.
  3. Habenneke, Abdurrahman Hasan Habenneka el-Meydânî, el-Belâgâtü’l-‘Arabiyye Üsüsühâ ve ‘Ulûmuhâ ve Fünûnuhâ, Beyrut: ed- Darü’ş-Şâmiyye; Dımeşk: Dârü’l-Kalem, 1416/1997, I-II. Hüdâ Sayhûd Zerzûr el-Umerî, el-Mezâhir el-Bedî‘iyye ve Eserühâ’l-Üslûbî fi’t-Ta‘biri’l-Kur’ânî, Irak: Camiatü’l-Dyâlâ Külliyetü’t-terbiye li’l-ulûmi’l-insâniyye Kısmü’l-lügati’l-Arabiyye, Bakuba, 2014, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir b. Âşûr, et-Tahrîr ve’t-Tenvîr, Tunus: ed-Dârü’t-Tûnusiyye li’n-Neşr, 1984, I-XXX. İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir b. Âşûr, Mûcezü’l-Belâğa, Tunus: el-Matbaatü’t-Tûnisiyye, 1351/1932. İbn Ebü’l-İsbâ‘ Ebû Muhammed Zekiyüddin Abdülaziz, Tahrirü’t-Tahbîr fi Sınâ‘ati’ş-Şi‘ri ve’n-Nesr ve Beyâni İ‘câzi’l-Kur’ân, thk. Hafni