Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2013 / Sayı: 63

ŞÜCAEDDİN VELİ OCAĞI: BALKAN ALEVİLİĞİNDEKİ YERİ, ROLÜ VE ÖNEMİ

THE OCAK OF SUCAEDDIN VELI: ITS PLACE, ROLE AND IMPORTANCE IN BALKAN ALEWISM

Mehmet Ersal(Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, İzmir/Türkiye)
Sayfa
207–230
Yayın Tarihi
2013-01-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece Alevi ocakları üzerine yapılan çalışmalarda çoğu zaman ihmal edilen ocak sistemi bir bütün olarak incelecek, sistem içindeki farklılıklar ve değişimler sözlü ve tarihsel bağlamda değerlendirecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede, Batı Anadolu ve Balkan Aleviliğinin şekillenmesinde önemli bir yeri olan Şücaeddin Veli Ocağı’nın, geçmişte ve günümüzdeki inanç örgütlenmesi üzerinde durulacaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İkinci bölümde ise Bulgaristan’da “Otman Babalı” , “Babaî” olarak adlandırılan ve Şücaeddin Veli Ocağı’na bağlı topluluğun 1912 ve 1924 yıllarında Şücaeddin Veli Ocaklı Dedelerin bölgedeki gezilerinde tuttukları defter ve alan araştırmalarımızda elde ettiğimiz verilerden hareketle Balkan Aleviğindeki yeri ortaya konulmaya çalışılacaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece Alevi ocakları üzerine yapılan çalışmalarda çoğu zaman ihmal edilen ocak sistemi bir bütün olarak incelecek, sistem içindeki farklılıklar ve değişimler sözlü ve tarihsel bağlamda değerlendirecektir.
🔬Tür:Makale
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Şücaeddin Veli Ocağı · Otman Baba · Babai

Özet

Bu makalede, Batı Anadolu ve Balkan Aleviliğinin şekillenmesinde önemli bir yeri olan Şücaeddin Veli Ocağı’nın, geçmişte ve günümüzdeki inanç örgütlenmesi üzerinde durulacaktır. Ocağın Türkiye’de ve Balkan coğrafyasındaki hiyerarşik örgütlenmesi ve inançsal hinterlandı ortaya konularak talip ve dede topluklarının dağılımı verilecektir. İnançsal teşkilatlanma Türkiye ve Bulgaristan merkezli olmak üzere iki bölümde incelenecektir. Birinci bölümde Şücaeddin Veli Ocağı’nın Anadolu coğrafyasında Alevi inanç zümresi içindeki geçmişten bugüne gelinceye kadar üstlendiği rollere değinilerek hiyerarşik ve inançsal hinterlandı verilecektir. İkinci bölümde ise Bulgaristan’da “Otman Babalı” , “Babaî” olarak adlandırılan ve Şücaeddin Veli Ocağı’na bağlı topluluğun 1912 ve 1924 yıllarında Şücaeddin Veli Ocaklı Dedelerin bölgedeki gezilerinde tuttukları defter ve alan araştırmalarımızda elde ettiğimiz verilerden hareketle Balkan Aleviğindeki yeri ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bunun yanında Balkanlardan Anadolu’ya göç hareketleri, inançsal değişim, talip ve baba topluluğunun iskânı tablolar halinde gösterilecektir. Çalışmada Şücaeddin Veli Ocağı ve Balkanlardaki Alevi varlığı üzerine yapılan yayınlardan yararlanılmakla birlikte bu yayınlardaki veriler, alan araştırmalarımız sonucunda elde ettiğimiz verilerle karşılaştırılarak bir sonuca ulaşılacaktır. Böylece Alevi ocakları üzerine yapılan çalışmalarda çoğu zaman ihmal edilen ocak sistemi bir bütün olarak incelecek, sistem içindeki farklılıklar ve değişimler sözlü ve tarihsel bağlamda değerlendirecektir.

Abstract

In this article, past and present belief organization of Şücaeddin Veli Ocak which has significant roll in embodiment of Western Anatolia and Balkan Alewism will be discussed Introducing hierarchical organization and belief domain of the “Ocak” in Turkey and the Balkans, it will be given the distribution of aspirant and spiritual leader “Dede” communities. The belief organization will be analyzed under two main titles with focuses on Turkey and Bulgaria. In the first part, the hierarchical structure and the belief domain will be given by mentioning roles of Şücaeddin Veli Ocak in Alewi belief community in Anatolia from past to present-day. As for the second part, it will be attempted to reveal the place of community named “Otman Babalı”, “Babai” in Bulgaria and connected to Şücaeddin Veli Ocak, in Balkan Alewism in the parallel with information which was gathered from fieldwork and from register of arresting Şucaeddin Veli Ocak’s spiritual leaders “Dedes” on their journeys through the region in 1912 and 1924. At the same time, migrations from Balkans to Anatolian and changes in belief system and also settlement of spiritual leader “Baba” and aspirant communities will be presented in tabular form. In the article, together with refers to publications on Şücaeddin Veli Ocak and Alevi existence on the Balkans, information gathered from our fieldwork will be crosschecked by bringing them in forefront. Thereby, “Ocak” system which is most of the time passed over in studies done on Alevi “Ocak”s will be analyzed as a whole. Differences and changes of the system will be evaluated in the oral and historical context

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ersal, M. (2013). ŞÜCAEDDİN VELİ OCAĞI: BALKAN ALEVİLİĞİNDEKİ YERİ, ROLÜ VE ÖNEMİ. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 63, 207–230. https://ajindex.com/articles/1173308

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (72)

  1. BARKAN, Ö. Lütfi. (1942). “İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler”. İstanbul: Vakıflar Dergisi
  2. DEMİRTAŞ, Mehmet. (1999), Deyiş, semah ve Türkülerle Şücaettin Köyü, Eskişehir.
  3. ELÇİN, Şükrü. (1984), “Bir Şeyh Şücâüddin Baba Velayetnâmesi” Türk Kültürü Araştırma- ları, C.XXII/1-2, Ankara. 199, 218.
  4. ENGİN, Refik. (2009). “Trakya ve Bulgaristan’da Bektaşiler ve Bektaşi Sürekleri”. Geçmiş- ten Günümüze Alevi-Bektaşi Kültürü. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı: 144-167.
  5. ERSAL, Mehmet. (2011). “Alevi İnanç Sistemindeki Ritüelik Özel Terimler: Musahiplik” Turkish Studies, Volume 6/1 Spring 2011: 1058-1083.
  6. ERSAL, Mehmet. (2012).“Çubuk Havzası Alevi Ocakları Bağlamında Alevi İnanç-Dede Ocaklarının Teşkilatlanması Üzerine Bir Değerlendirme” II. Uluslararası Tarihten Bu- güne Alevilik Sempozyumu, 23-24 Ekim 2010, Ankara: Cem Vakfı Yayınları
  7. ERSAL, Mehmet. (2012). “Alevi İnanç Sisteminde Ocaklar arası Ritüelik Senkretizm”. Prof. Dr. Fikret Türkmen Armağanı. İzmir. 209, 218.
  8. KARAMUSTAFA, Ahmet T. (Çev. Ruşen Sezer) (2011). Tanrının Kural Tanımaz Kulları İslam Dünyasında Derviş Toplulukları (1200-1550). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları
  9. KILIÇ, Filiz, ARSLAN, Mustafa, BÜLBÜL, Tuncay. (2007). Otman Baba Velayetnamesi Tenkitli Metin. Ankara.
  10. KILIÇ, Filiz, BÜLBÜL, Tuncay, KÖKEL, Coşkun. (2007). “Bulgaristan’da Bazı Yerleşim Yerlerindeki Alevi ve Bektaşi Talipleri İçeren 1924 Tarihli Bir Defter”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Bahar 2007/43
  11. KÖKEL, Coşkun. (2006). “Eskişehir Yöresi Alevi Bektaşi Kültürünün Temel Dinamikleri” Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Bahar 2006/37: 135-172.
  12. KÖKEL, Coşkun. (2007). “Bulgaristan’da Yaşayan Alevilik Bektaşilik Üzerine” Türk Kültü- rü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Bahar 2007/43
  13. KÖKEL, Coşkun. (2004). Eskişehir İli, Alevi-Bektaşi Köylerindeki İnanç Ritüellerinin Sos- yolojik Analizi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Gebze Yüksek Teknoloji En- titüsü.
  14. KÖPRÜLÜ, Orhan. (1972). “Velayet-nâme-i Sultan Şücaüddin” Türkiyat Mecmuası, C.XVII, İstanbul. 177, 184.
  15. MELİKOFF, İrene (1999). Hacı Bektaş Efsaneden Gerçeğe. İstanbul: Cumhuriyet Kitapları
  16. OCAK, Ahmet Yaşar. (1999). Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sûfîlik: Kalenderiler (XIV-XVII. Yüzyıllar). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  17. OCAK, Ahmet Yaşar. (2002). Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri. İstan- bul: İletişim Yayınları.
  18. OCAK, Ahmet Yaşar. (2011). Ortaçağ Anadolu’sunda İki Büyük Yerleşimci (Kolonizatör) Derviş Yahut Vefâiyye ve Yeseviyye Gerçeği: Dede Kargın-Emirci Sultan (13. Yüzyıl). Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınları
  19. ÖZGÜL, Vatan. (2005). Balabanlılar Dimetoka’dan Erzincan’a Bir Alevi Aşiret. İstanbul: Pan Yayınları.
  20. SAY, Yağmur. (2006). Anadolu’nun İslamlaşması ve Türkleşmesi Sürecinde Gazi-Eren-Ev- liyaların Rolü Seyyid Battal Gazi ve Külliyesi. İstanbul: Su Yayınları.
  21. SAY, Yağmur. (2010). Kalenderi, Alevi ve Bektaşi Kültünde Önemli Bir Alp-Eren Gazi Şucâ’eddîn Velî (Sultan Varlığı) ve Velâyetnamesi. Ankara: Eskişehir Valiliği Yayınları.
  22. SAY, Yağmur (2006). “Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında Önemli Bir Kült Kim- lik: Şücaeddin Veli (Sultan Varlığı)” Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergi- si, Bahar 2006/37: 99.
  23. SAYGI, Hakkı. (1996). Şeyh Safi Buyruğu ve Rumeli Babagan (Bektaşi) Erkanları, İstanbul: Saygı Yayınları.
  24. ŞAHİN, Haşim. (2010). “Şücâüddin Veli” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstan- bul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 247,248.
  25. TAŞGIN, Ahmet. (2006). Güneydoğu Anadolu’da Türkmen Aleviler-Diyarbakır ve Çevre- si, İstanbul: Ataç Yayınları
  26. TAŞĞIN, Ahmet. (2012). “Alevi Metinlerinin Anlaşılmasında Karşılaşılan Sorunlar: Alevi- liğin Yeniden Zuhuru”, II. Uluslararası Tarihten Bugüne Alevilik Sempozyumu, Ankara 2010, İstanbul: 2012 Cem Vakfı Yayınları. 237, 253.
  27. YAMAN, Ali (2009). “Alevilerde Dedelik ve Dede Ocakları”. Geçmişten Günümüze Alevi -Bektaşi Kültürü. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı: 178-202.
  28. YAMAN, Ali (2006). Kızılbaş Alevi Ocakları. Ankara: Elips Kitap.
  29. YILDIZ, Ayşe (2006). “Şücaeddin Baba Velayetnamesi” Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Bahar 2006/37: 49-98.
  30. YILMAZ, Hacı (2006). “Sultan Şücaeddini Veli Zaviyesi ve Vakfına ait Yeni Belgelere Bir Bakış” Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Bahar 2006/37: 7-48. Kaynak Kişi Dizini
  31. Abidin Harman, (1933), Sağlık Mahallesi Çorlu Tekirdağ, İlkokul, Baba
  32. Ahmet Erol, (1941), Sağlık Mahallesi Çorlu Tekirdağ, Ortaokul, Zâkir
  33. Ahmet Kuzukıran (Kara Veli), (1938), Kargın, Çubuk, Ankara, İlkokul, Dede
  34. Ahmet Sargın, (1938), Kurşunlu, İnegöl, Bursa, İlkokul, Baba
  35. Ali Ay, (1947), Kurşunlu, İnegöl, Bursa, İlkokul, Baba
  36. Ali Ay, (1960), Kurşunlu, İnegöl, Bursa, İlkokul, Rehber
  37. Ali Dedeoğlu, (1941), Mart, Şabanözü, Çankırı, İlkokul, Dede
  38. Ali Güven, (1941), Eskişehir, Yüksek Okul, Emekli Öğretmen, Dede
  39. Ali Rıza Yavuz, (1946), Üçsaray, Seyitgazi, Eskişehir, İlkokul, Rehber
  40. Ali Türkân, (1938), Kurşunlu, İnegöl, Bursa, İlkokul, Rehber
  41. Arif Dalkılıç, (1937), Susuz, Çubuk, Ankara, İlkokul, Dede
  42. Baki Özdemiroğlu, (1963), Mart, Şabanözü, Çankırı, İlkokul, Dede
  43. Battal Dalkılıç, (1948), Susuz, Çubuk, Ankara, İlkokul, Dede
  44. Burhan Dereli, (1970), Haskovo Bulgaristan, Lise, Zâkir
  45. Dağıstan Demirhan, (1938), Hasan Dede, Kırıkkale, İlkokul, Dede
  46. Hakkı Saygı, (1931), Zeytinburnu İstanbul(Silistre Kolabina), Ünv. Terk, Baba
  47. Halil Özdemiroğlu, (1931), Mart, Şabanözü, Çankırı, İlkokul, Dede
  48. Hasan Ali Uzun, (1976), Arslanbeyli Seyitgazi Eskişehir, Üniversite, Zâkir
  49. Hasan Dedeoğlu, (1929), Mart, Şabanözü, Çankırı, İlkokul, Dede
  50. Hasan Hüseyin Güvenç, (1923), Aşağı Karaköy, Çubuk, Ankara, Okuryazar, Dede
  51. Haşim Demirhan, (1950), Hasan Dede, Kırıkkale, Lise, Dede
  52. Hayrettin Demirtaş, (1941), Arslanbeyli, Seyitgazi, Eskişehir, Ortaokul, Dede
  53. İbrahim Yapar, (1930), Zeytinburnu İstanbul(Silistre Doğum), İlkokul, Baba
  54. Kerime Demirtaş, (1943), Arslanbeyli, Seyitgazi, Eskişehir, İlkokul, Anabacı
  55. Koray Yurdagül, (1978), Hayrabolu Tekirdağ, Üniversite, Zâkir
  56. Mehmet Açık, (1948), Çorlu Merkez Tekirdağ, İlkokul, Dede
  57. Mehmet Demirtaş, (1958), Arslanbeyli, Seyitgazi, Eskişehir, Yüksek Okul, Dede
  58. Mehmet Kopçalı, (1935), Çiftlik Kırcaali Bulgaristan, İlkokul, Baba
  59. Merdan Öztürk, (1945), Çorlu Merkez Tekirdağ, Üniversite, Talip
  60. Muharrem Tezol, (1944), Çeşmeli Çorlu Tekirdağ, Lise, Baba
  61. Muharrem Topaloğlu, (1947), Zeytinburnu İstanbul, Üniversite, Baba
  62. Mustafa Alimustafa, (1958), Mandacı Kırcaali Bulgaristan, Ortaokul, Talip
  63. Mustafa Özer, (1952), Seyitgazi, Eskişehir, İlkokul, Dede
  64. Nevzat Demirtaş, (1933), Arslanbey Seyitgazi Eskişehir, İlkokul, Dede
  65. Rıdvan Korkutan, (1942), Kocaeli Mecideye(Mesim mh), İlkokul, Baba
  66. Sadullah Yenidoğan, (1931), Karalar Kırcaali Bulgaristan, İlkokul, Baba
  67. Salih Topaloğlu, (1923), Zeytinburnu İstanbul(Silistre Doğum), İlkokul, Talip
  68. Veli Horasanlı, (1949), Sağlık Mahallesi Çorlu Tekirdağ, Lise, Dede
  69. Veli Topaloğlu, (1949), Zeytinburnu İstanbul, Ortaokul, Zâkir
  70. Veli Yurdakadim, (1953), Sele, Çubuk, Ankara, İlkokul, Dede
  71. Veysel Bayram, (1956), Kazçılar Razgrad Bulgaristan, Üniversite, Talip
  72. Zehra Demirtaş, (1964), Arslanbeyli, Seyitgazi, Eskişehir, Lise, Anabacı