Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu tefsirin daha önce yapılan araştırmalar sonucu üç nüshası tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türkistan’da Yesevi ile başlayan tasavvuf hareketi zamanla Anadolu coğrafyasına ulaşmış ve Anadolu’da da aynı geleneği devam ettiren ünlü mutasavvıflar yetişmiştir. Bu mutasavvıflardan biri de Hacı Bektaş Veli’dir. Onun şöhreti sadece Anadolu coğrafyasıyla sınırlı kalmamış Balkanlar başta olmak üzere pek çok coğrafyaya yayılmıştır. Hacı Bektaş Veli’nin yaygın şöhretine rağmen hayatı hakkındaki bilgilerimiz son derece sınırlıdır. Hayatı hakkında verilen tarihî bilgilerin çoğu da menkıbelerle karışmıştır. Başta Makalat olmak üzere Hacı Bektaş Veli’ye atfedilen çeşitli eserler vardır. Bu eserlerden biri de Fatiha Tefsiri’dir. Fatiha suresi, Kuran’daki en büyük sure olarak kabul edilmektedir. Surenin öneminden dolayı da pek çok tefsiri yapılmıştır. Bu tefsirlerden biri de Hacı Bektaş Veli’ye atfedilen Fatiha Tefsiri’dir. Bu tefsirin daha önce yapılan araştırmalar sonucu üç nüshası tespit edilmiştir. Bunlar, British Museum Library Nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Serez Nüshası ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı nüshadır. Araştırmaya konu olan ve Hacı Bektaş Veli’ye atfedilen Fatiha Tefsiri ise Almanya’da Tübingen Eberhard Karls Üniversitesi Kütüphanesinde Ma.VII.11’de kayıtlı mecmua içindedir. Mecmuada, farklı konularda metin parçaları yer alır. Tefsir ise 54b-66b arasında yer almaktadır. Metin, çerçeve içinde verilmiş olup her bir sayfada 11 satır yer alır. Son sayfadaki temmet kaydına göre ise eserin müstensihi, el-Mısrî’nin talebelerinden İbrahim Sami’dir. Eserde 1800 yılında istinsahının tamamlandığı kaydı düşülmüştür. Öncelikle tespit edilen nüsha, çeviri yazıyla Latin harflerine aktarılmıştır. Devamında daha önce tespit edilen ve çalışılan nüshalarla karşılaştırması yapılmıştır. Çalışmanın sonunda ise nüshada geçen söz varlığı, gramatikal dizin şeklinde verilmiştir. Yapılan bu çalışmayla tam bir nüshanın ortaya çıkarılabilmesi için nüshalar arasındaki farklılıkların ve eksikliklerin ortaya konması amaçlanmıştır. Sonuç olarak Eski Anadolu Türkçesine özgü bazı dil özelliklerinin ve arkaik unsurların bulunması, diğer nüshalarda olmayan bölümlerin varlığı nüshanın önemini ortaya koymaktadır.
Abstract
Sufis who continued the Yesevi tradition emerged in Anatolia. One of them was Haji Bektash Veli. His fame spread throughout both Anatolia and the Balkans. Despite Haji Bektash Veli's widespread fame, our knowledge about his life is extremely limited. Most of the historical information provided about his life is also mixed with legends. There are various works attributed to Haji Bektash Veli, primarily Makalat. One of these works is the Fatiha Commentary. The Fatiha surah is considered the greatest surah in the Quran. Due to the importance of the sura, many commentary have been made. One of these commentaries is the Fatiha Commentary attributed to Haji Bektash Veli. Three copies of this commentary have been identified as a result of previous research. These are the British Museum Library copy, the Süleymaniye Library Serez copy, and the copy held at the Istanbul Metropolitan Municipality Atatürk Library. The Fatiha Commentary attributed to Haji Bektash Veli, which is the subject of the research, is contained in a collection registered as Ma.VII.11 at the Eberhard Karls University Library in Tübingen, Germany. The commentary is located between 54b and 66b. The text is provided within a frame, with 11 lines on each page. In the study, the identified manuscript was first transcribed into Latin script. Subsequently, it was compared with previously identified and studied copies. At the end of the study, the vocabulary in the copy was given in the form of a grammatical index. This study aimed to identify the differences and deficiencies between the copies in order to produce a complete copy. As a result, the presence of some language features and archaic elements specific to Old Anatolian Turkish and the presence of sections not found in other copies revealed the importance of the copy.