Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu bağlamda halk kültüründen Âşık Döne Sultan, Emiş Bacı, Kul Elif ve Gülsen; klasik dönem kültür ve edebiyatı çevresinden ise Leylâ Hanım, Şeref Hanım, Âdile Sultan, Tevhîde Hanım ve Bahârzâde Ferîde Hanım iki kültür ortamını karşılaştırmalı okumaya imkân sunabilecek temsilci örnekler vermiş olmaları sebebiyle çalışmaya dahil edilmişlerdir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Yaşama dair deneyim, uyumu/düzeni yakalamaya ve ölümsüzlüğü keşfetmeye yönelen bir anlam arayışıdır ve bu yolculukta insanoğlu, doğumun gizemi ile ölümün dehşetini bir arada yaşamaktadır. Ölüm karşısındaki çaresizlik, hüzün ve yas iç içe geçerken insanoğlu da anlattıklarıyla ad bırakmak istemekte, bu yolla ölümsüzlük arzusunu da canlı tutmaktadır. Varoluşun yadsınamaz gerçeği ölüm karşısında geliştirilen yas pratikleri zengin bir kültür inşasına ve nesillere aktarılacak anlatılara malzeme sunarken bu süreçte kadın, toplumda kültürün taşıyıcısı olarak merkezî bir konumda yer almaktadır. Özellikle ağıt ve mersiye geleneğinde sözün kadına özgü kılınması, Kerbela şiirlerinde kadın sesinin belirgin olmasına da zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada Kerbela vakası sebebiyle her yılın Muharrem ayında gerçekleştirilen yas törenleri ve bu törenlerde yakılan ağıtların edebî yansımaları ele alınmış, halk kültürünün ağıt, Osmanlı şiir geleneğinin mersiye olarak adlandırdığı ve ortak temi ölüm olan türde sözün kadın temsilcileri tarafından söylenmiş Kerbela şiirleri analiz edilmiştir. Metin merkezli bir yöntemin belirlendiği çalışmada, mitolojik serüvenin “ana” olarak kodladığı kadınların, söz konusu şiirlerindeki söylem hususiyetleri ve kadınlık deneyiminin izleri sürülmüş, şiirlerdeki motifler matemin rengi, matem pratikleri ve Kerbela kargışları da söz konusu edilerek değerlendirilmiştir. Kerbela şiirleri bağlamında halk kültüründeki kadın söylemi ile Osmanlı edebî geleneği dahilindeki kadın söyleminin benzeşen ve ayrılan yönlerini ele almak ve bu şiirlerin kolektif hafızanın aktarılması hususundaki önemini değerlendirmek de çalışmanın amaçları arasındadır. Bu bağlamda halk kültüründen Âşık Döne Sultan, Emiş Bacı, Kul Elif ve Gülsen; klasik dönem kültür ve edebiyatı çevresinden ise Leylâ Hanım, Şeref Hanım, Âdile Sultan, Tevhîde Hanım ve Bahârzâde Ferîde Hanım iki kültür ortamını karşılaştırmalı okumaya imkân sunabilecek temsilci örnekler vermiş olmaları sebebiyle çalışmaya dahil edilmişlerdir.
Abstract
The experience of life is a search for meaning which is oriented towards capturing harmony/order and discovering immortality, and mankind lives through the mystery of birth and the horror of death all together on this journey. While despair, sorrow, and mourning in the face of death are intertwined, mankind wishes to leave a mark through its narratives, and in this way, it keeps its desire for immortality alive. As the rituals of mourning developed in the face of death, the undeniable truth of existence, provides material for a rich cultural construction and narratives to be passed on to future generations, women occupy a central position as the bearer of culture in this process. As speech is associated exclusively to women, particularly in the tradition of lament and elegy, it has also paved the way for the prominence of the voice of women in the poems of Karbala. This study examines the mourning ceremonies held every year during the month of Muharrem due to the Kerbela incident and the literary reflections of the laments recited at these ceremonies and analyzes Karbala poems, referred to as lament in the folk culture and elegy in the Ottoman poetry tradition, a genre with the common theme of death recited by the women representatives of speech. Using a text-centered method, the study traces the feminine style and the experience of womanhood in the poems of women coded as “mothers” by the mythological journey, and it evaluates patterns of the poems, the color of grief, practices of grief, and Karbala curses. The study also aims to examine the similarities and differences between the woman discourse within the folk culture and within the Ottoman literary tradition in the context of the poems of Karbala and to evaluate the importance of these poems in transmitting collective memory. In this context, Âşık Döne Sultan, Emiş Bacı, Kul Elif and Gülsen from the folk culture, and Leylâ Hanım, Şeref Hanım, Âdile Sultan, Tevhîde Hanım and Bahârzâde Ferîde Hanım from the classical period culture and literature are included in the study because they provide representative examples that allow for a comparative reading of the two cultural environments.