KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Usul İslam Araştırmaları / 2020 / Cilt: 33 - Sayı: 33

Furûku’l-Usûl Adlı Risalenin Âidiyet Sorunu Üzerine Bir İnceleme Risale Şeyhülislam İbn Kemal’e mi Ait Yoksa Kazasker Manav İvaz Efendi’ye mi?

Ahmet İNANIR
Sayfa
1–27
Yayın Tarihi
2020-06-04
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan incelemede söz konusu bu dört nüshaya ilave olarak dört nüsha daha tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Furûku’l-usûl, furûk edebiyatının özellikle eşbâh ve’n-nezâir kitapları içinde yer aldığı bir dönemde müstakil bir risale olarak yazılması bakımından önemli bir eserdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu risale, talebelerin öğrenmelerini kolaylaştırmak üzere fıkıh usulü alanında şekil bakımından benzer, hüküm bakımından farklı kavramları özet bir şekilde kırk beş başlıkta bir araya getirmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan incelemede söz konusu bu dört nüshaya ilave olarak dört nüsha daha tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İvaz Efendi · İbn Kemal · Furûku’l-usûl

Özet

Furûku’l-usûl, furûk edebiyatının özellikle eşbâh ve’n-nezâir kitapları içinde yer aldığı bir dönemde müstakil bir risale olarak yazılması bakımından önemli bir eserdir. Bu risale, talebelerin öğrenmelerini kolaylaştırmak üzere fıkıh usulü alanında şekil bakımından benzer, hüküm bakımından farklı kavramları özet bir şekilde kırk beş başlıkta bir araya getirmektedir. Muhammed b. Abdülaziz el-Mübârek araştırmasında risaleyle ilgili dört yazma nüsha tespit etmiştir. Bu nüshalardan ikisi İbn Kemal’e (ö. 940/1534) biri Kazasker Manav İvaz Efendi’ye (ö. 994/1586) isnad edilmiş, birinde ise müellif kaydı yer almadığı görülmüştür. O da söz konusu iki nüshadan hareketle risaleyi İbn Kemal’e nispet ederek tahkik etmiştir. Yapılan incelemede söz konusu bu dört nüshaya ilave olarak dört nüsha daha tespit edilmiştir. Bunlardan ikisinde müellif kaydı yer almazken birinde Kazasker Manav İvaz Efendi’ye ait olduğu bilgisi vardır. Böylece İvaz Efendi’ye isnad edilen nüsha sayısı ikiye çıkmıştır. Bu durumda risalenin gerçek müellifi Şeyhülislam İbn Kemal (ö. 940/1534) mi yoksa Kazasker Manav İvaz Efendi (ö. 994/1586) mi sorunu ortaya çıkmıştır. İbn Kemal, yazdığı eserler ve yaptığı hizmetlerle çağını aşan Osmanlı âlimlerinden biridir. Türkçe, Arapça ve Farsça dillerinde metin, şerh, hâşiye ve risâle olarak sayısı beş yüze kadar ulaşan eser kendisine isnad edilmektedir. Bazı eserlerde, çeşitli sebeplerle kendisine isnad edilseler de hakikatte başka müelliflere ait olduğu tesbiti söz konusu olabilmektedir. Bu risale için de böyle bir durumun olduğu söylenebilir. Zira İbn Kemal’in risalelerini bir araya toplayan mecmualarda yer almaması ve fıkıh usulüne dair eserleriyle doğrudan bir ilişkisinin olmaması ilgili eserin Kazasker Manav İvaz Efendi’ye ait olma ihtimalini güçlendirmektedir. Bu çalışma, söz konusu risalenin âidiyet sorununu inceleyerek, gerçek müellifinin kim olduğunu tespit etmeyi amaçlamaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İNANIR, A. (2020). Furûku’l-Usûl Adlı Risalenin Âidiyet Sorunu Üzerine Bir İnceleme Risale Şeyhülislam İbn Kemal’e mi Ait Yoksa Kazasker Manav İvaz Efendi’ye mi?. Usul İslam Araştırmaları, Cilt: 33 - Sayı: 33, 1–27. https://ajindex.com/articles/117213

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Abay, Muhammet, “Osmanlı Döneminde Tefsir Haşiyeleri, Başlangıçtan Günümüze Türklerin Kur’an Tefsirine Hizmetleri”, -Tebliğler ve Müzakereler- Tartışmalı İlmi Toplantı, (21-22 Ekim 2011), İstanbul: Ensar Neşriyat, 2012, 167-194.
  2. Apaydın, H. Yunus, “Karâfi, Şehabeddin”, DİA, XXIV, 396-397.
  3. Arslantürk, Hacı Ahmet, Bir Bürokrat ve Yatırımcı Olarak Kanuni Sultan Süleyman'ın Veziriazamı Rüstem Paşa, İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011, (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Atâî, Nevizâde, Şakâik-ı Numaniye ve Zeyilleri: Hadaiku’l-Hakâik fi Tekmileti’ş-Şakâik, haz. Abdülkadir Özcan, İstanbul: Çağrı Yay., 1989. Ayvansarâyî, Hüseyin, Hadîkatü’l-Cevâmi‘, İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1281, I-II. Bâbertî, Eklemeddin, Tercihü’l-Mezhebi’l-Müsemma: en-Nuketü'z-Zarîfetü fî Tercîh-i Mezheb-i Ebî Hanîfe, haz. Bele Hasan Ömer Müsaid, Riyad: Kral Suûd Üniversitesi Eğitim Fak. Yay., 1997. Bâbertî, Ekmelüddin, Nüketü’z-Zarîfetü fî Tercîh-i Mezheb-i Ebî Hanîfe, Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya, 1384, 204b-211b. Baktır, Mustafa, “Eşbâh ve Nezâir, DİA, XXI, 456-457.
  4. Baktır, Mustafa, “Kaide”, DİA, XXIV, 205-210.
  5. Baltacı, Cahit, XV-XVI. Asırlarda Osmanlı Medreseleri, İstanbul: İrfan Yay., 1976.
  6. Bedir, Murteza, Fıkıh, Mezhep ve Sünnet (Hanefî Fıkıh Teorisinde Peygamberin Otoritesi), İstanbul: Ensar Neşriyat, 2004.
  7. Bilmen, Ömer Nasuhi, Büyük Tefsir Tarihi, İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1974,
  8. I-II. Bursalı, Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri, İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1333, I-II. Canatar, Mehmet, İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 1009 (1600) Tarihli, İstanbul: Fetih Cemiyeti Yay., 2004.
  9. Cançelik, Ali, Tarih Kaynağı Olarak 16. Yüzyıl Divan Şiiri, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014, (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Cürcânî, Ebü’l-Abbas Ahmed b. Muhammed b. Ahmed, el-Mu‘âyât fi’l-‘Akl evi’l-Furûk, nşr. Muhammed Fâris, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1993.
  10. Dalkıran, Sayın, İbn-i Kemal ve Düşünce Tarihimiz, İstanbul: OSAV Yay., 1997.
  11. Demir, Halis, “İslam Hukuk Literatüründe Furuk Edebiyatı ve İki Furuk Kitabı’nın Tanıtımı”, EKEV Akademi Dergisi, 57 (57), 69-90.
  12. Donuk, Suat, Nev’i-zâde Atâyî-Hadâiku’l-Hakâik fî Tekmileti’ş-Şakâik (İnceleme-Metin), Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015, (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Efgânî, Ebû Ömer Seyyid Habîb b. Ahmed, el-Furûku’l-Fıkhiyye ‘İnde’l-İmâm İbn Kayyim el-Cevziyye Cem‘an ve Dirâseten, Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 2009,
  13. I-III. Görgün, Tahsin, “Îcî, Adudüddin”, DİA, XXI, 410-414. Ham