KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Usul İslam Araştırmaları / 2020 / Cilt: 33 - Sayı: 33

İsmâil Sirâceddîn-İ Şirvânî-İ Kürdemirî Ve Kafkaslarda Nakşibendiyye - Hâlidiyye Kolları

İbrahim EROL
Zafer ERGİNLİ
Sayfa
131–159
Yayın Tarihi
2020-06-04
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmamızda İsmâil Kürdemirî’nin hayatını ele alarak Azerbaycan ve Dağıstan’da ortaya çıkan Nakşibendî kollarını ve temsilcilerini tanıtmaya çalışacağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:XIX. yüzyılın başlarında Kafkaslara Nakşibendîliğin gelmesinden sonra tasavvuf kültürüne aşina olan Kafkas halkları bu yeni tarikatı kolayca benimsemiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Azerbaycan ve Dağıstan’da hızla yayılan Nakşibendîliğin Hâlidiyye Kolu’nun Kafkaslardaki ilk mürşidi Mevlânâ Hâlid el-Bağdâdî’nin halifelerinden İsmâil Sirâceddin Şirvânî Kürdemirî’dir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmamızda İsmâil Kürdemirî’nin hayatını ele alarak Azerbaycan ve Dağıstan’da ortaya çıkan Nakşibendî kollarını ve temsilcilerini tanıtmaya çalışacağız.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Nakşibendîlik · Hâlidîlik · İsmâil Şirvânî Kürdemirî

Özet

XIX. yüzyılın başlarında Kafkaslara Nakşibendîliğin gelmesinden sonra tasavvuf kültürüne aşina olan Kafkas halkları bu yeni tarikatı kolayca benimsemiştir. Azerbaycan ve Dağıstan’da hızla yayılan Nakşibendîliğin Hâlidiyye Kolu’nun Kafkaslardaki ilk mürşidi Mevlânâ Hâlid el-Bağdâdî’nin halifelerinden İsmâil Sirâceddin Şirvânî Kürdemirî’dir. Onun Azerbaycan (Şirvan) ve Dağıstan’daki irşad faaliyetleri sonucunda bölgede pek çok sûfî ve mürşid yetişmiştir. İsmâil Kürdemirî’nin Anadolu’ya göç etmesinden sonra onun müridleri Nakşibendîliği Kafkaslarda devam ettirmişlerdir. Sonraki dönemlerde Kürdemirî’nin talebelerinin faaliyetleri sonucunda bölgede bazı Nakşibendî kolları zuhur etmiştir. Bu kolların bazıları Ruslara karşı yapılan mücadelelere aktif bir şekilde iştirak ederek Müridizm hareketine tasavvufî bir karakter kazandırmıştır. Bu çalışmamızda İsmâil Kürdemirî’nin hayatını ele alarak Azerbaycan ve Dağıstan’da ortaya çıkan Nakşibendî kollarını ve temsilcilerini tanıtmaya çalışacağız.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

EROL, İ., ERGİNLİ, Z. (2020). İsmâil Sirâceddîn-İ Şirvânî-İ Kürdemirî Ve Kafkaslarda Nakşibendiyye - Hâlidiyye Kolları. Usul İslam Araştırmaları, Cilt: 33 - Sayı: 33, 131–159. https://ajindex.com/articles/117208

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Abbâskulu Bakihanov, Gülistân-ı İrem, Bakü: Azerbaycan Respublikası Medeniyyet ve Turizm Nazirliği, 2010. Abdizâde, Hüseyin Hüsameddin, Amasya Tarihi, sdl. Ali Yılmaz, Mehmet Akkuş, Ankara: Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 1996. Akabalî, Mirzâde Mustafa Fahreddin, Hümây-ı Arş, (Karabağlı Şeyh Mir Hamza Nigârî’nin Menâkıbnâmesi), nşr. Mehmet Rıhtım, Bakü: Kafkas Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, 2015.
  2. Akpınar, Yavuz, Azerbaycan Edebiyatı Araştırmaları, İstanbul: Dergâh Yayınları, 1994.
  3. Algar, Hamit, Nakşibendîlik, İstanbul: İnsan Yayınları, 2012.
  4. Baddeley, John F., Rusların Kafkasya’yı İstilası ve Şeyh Şâmil, Trc. Sedat Özen, İstanbul: Kayıhan Yay., 1995. Bâkınî, Şuayb Efendi b. İdrîs, Tabakâtü’l-Havâcegân-ı Nakşibendiyye ve Sâdâti’l-Meşâihi’l- Hâlidiyye el-Mahmûdiyye, Mohaçkale: Dârü’r-Risâle, 2014.
  5. Barlas, Cafer, Kafkasya Özgürlük Mücadelesi, İstanbul: İnsan Yayınları, 1999. Belâzûrî, Ahmed b. Yahyâ, Fütûhu’l-Buldân, Çev. Mustafa Fayda, İstanbul: Siyer Yay., 2013.
  6. Benningsen, Alexandre, Lemercier-Quelquejay, Chantal, Sûfî ve Komiser (Rusya’da İslâm Tarikatları), Trc. Osman Türer, Ankara: Akçağ Yay., 1988.
  7. Berkok, İsmâil, Tarihte Kafkasya, İstanbul: İstanbul Matbaası, 1958.
  8. Beşirov, Arif, “Mevlânâ İsmâil Sirâceddin Şirvânî Kafkas Müridizm’inin Banîsidir”, I. Uluslararası Hamza Nigârî Sempozyumu, Amasya: 2012.
  9. Cevdet Paşa, Ahmed, Târîh-i Cevdet, Hz. Mehmet İpşirli, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay., 2018, I-V. Durkilî, Nezir, Nüzhetü’l-Ezhân fî Terâcim-i Ulemâ-i Dağıstân, Thk. Ebû Bekir b. Sehâvet ed- Durkilî Dağıstan: Dârü’l-Âsâri’l-İlmiyye, [t.y.]. El-Alkadarî, Hasan Efendi, Dîvânu’l-Memnûn, Timurhanşûra: Muhammed Mirza Mavrayev Matbaası, 1913. Âsâr-i Dağıstan, Trc. Musa Ramazan, İstanbul: Şâmil Eğitim ve Kültür Vakfı, 2003. El-Hulvî, Mahmûd Celâleddin, Lemzât-ı Hulviyye ez Lemzât-ı Hulviyye, Hz. Mehmet Serhan Tayşî, İstanbul: MÜ İlahiyat Fakültesi Vakfı Yay., 1993. En-Nojbekrî, Halid Seyfullah b. Hüseyin en-Nakşibendî, Mektûbâtu Halid Seyfullah ilâ Fukarâ- i Ehlillâh, Dağıstan, Dâru’r-Risâle, 2014. Es-Sâkhûrî, Osman Efendi, Tuhfetü’l-Ahbâbi’l-Hâlidiyye fî Şerhi’l-Kasîdeti’l-Mahmûdiyye, Timurhanşûrâ: Muhammed Mirza Mavrayev Matbaası, 1332/1914.
  10. Fatsa, Mehmet, Tasavvufta Mekkî Kolu, İstanbul: Mavi Yayınları, 2000. Gazikumukî, Cemâleddin b. Abdurrahman, el-Âdâbu’l-Mardıyya fi’t-Tarikati’n- Nakşibendiyye, Mohaçkale: M. Mavrayev Matbaası, 1905. El-Âdâbu’l-Marzıyye fi’t-Tarikati’n-Nakşibendiyye, (Tıpkı Basım), Mohaçkale: Muhammed Mirza Mavrayev Matbaası, 1905