KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Sayı: 71

Döviz kuru şoklarının sağlık turizmi üzerindeki etkisinin SVAR analizi ile incelenmesi

Analysing the impact of exchange rate shocks on health tourism with SVAR analysis

Hilal Gündoğan(İstanbul Kültür Üniversitesi)0000-0001-5395-7912
Kerim Coşkun(SİİRT ÜNİVERSİTESİ, KURTALAN MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0002-8963-0740
Süleyman Çelik(SİİRT ÜNİVERSİTESİ, KURTALAN MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0001-8999-0095
Sayfa
33–40
Yayın Tarihi
2025-08-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca Breitung ve Candelon (2006) nedensellik testi sonucuna göre hem döviz kurunun sağlık turizmi üzerinde hem de sağlık turizminin döviz kuru üzerinde kısa, orta ve uzun dönemlerde nedensel etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dünya genelinde önemli bir pazar haline gelen sağlık turizmi, destinasyonlar açısından ekonomik fırsatlar sağlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle döviz kurunun artış göstermesi, sağlık turizmini doğrudan etkileyerek turizm talebi ve turizm gelirleri üzerinde etkili olmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca Breitung ve Candelon (2006) nedensellik testi sonucuna göre hem döviz kurunun sağlık turizmi üzerinde hem de sağlık turizminin döviz kuru üzerinde kısa, orta ve uzun dönemlerde nedensel etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2012 Verileri
⚙️Değişkenler:Turizm · Turizm ekonomisi · Döviz kuru

Özet

Dünya genelinde önemli bir pazar haline gelen sağlık turizmi, destinasyonlar açısından ekonomik fırsatlar sağlamaktadır. Özellikle döviz kurunun artış göstermesi, sağlık turizmini doğrudan etkileyerek turizm talebi ve turizm gelirleri üzerinde etkili olmaktadır. Dolayısıyla döviz kurunda meydana gelen değişimlerin sağlık turizmindeki etkilerini anlamak, sektörün gelecekteki başarısı açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı sağlık turizminin döviz kurunda meydana gelen şoklardan ne ölçüde ve ne yönde etkilendiğini ampirik olarak incelemektir. Araştırmada Türkiye’nin 2012:Q1- 2024:Q1 yıllarına ait çeyrek dönemlik zaman serisi verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada uygulanan Genişletilmiş ARDL testi analizi sonucunda döviz kuru ile sağlık turizmi arasında uzun dönemde eşbütünleşik bir ilişkinin var olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Breitung ve Candelon (2006) nedensellik testi sonucuna göre hem döviz kurunun sağlık turizmi üzerinde hem de sağlık turizminin döviz kuru üzerinde kısa, orta ve uzun dönemlerde nedensel etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada uygulanan SVAR testi sonucuna göre döviz kurunda yaşanan artışın sağlık turizminde artış meydana getirdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte elde edilen ampirik bulgular döviz kuru şoklarının sağlık turizmi üzerindeki etkisinin çok yüksek olmadığını göstermektedir.

Abstract

Health tourism, which has become a significant global market, offers economic opportunities for destinations. In particular, the rise in foreign exchange rates directly influences health tourism, impacting both tourism demand and revenues. Therefore, understanding the effects of exchange rate fluctuations on health tourism is critical for the sector’s future success. This study aims to empirically examine the extent and direction to which health tourism is affected by shocks in exchange rates. The research utilizes quarterly time series data from Türkiye covering the period from 2012:Q1 to Q1 2024:Q1. The Augmented ARDL test applied in the study reveals a long-term cointegrated relationship between exchange rates and health tourism. Furthermore, the causality test by Breitung and Candelon (2006) indicates that exchange rates have a causality effect on health tourism. Conversely, health tourism also influences exchange rates across short, medium, and long-term periods. The SVAR test results show that an increase in the exchange rate leads to an increase in health tourism. Nevertheless, the empirical findings suggest that the impact of exchange rate shocks on health tourism is relatively modest.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gündoğan, H., Coşkun, K., Çelik, S. (2025). Döviz kuru şoklarının sağlık turizmi üzerindeki etkisinin SVAR analizi ile incelenmesi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 71, 33–40. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1529057

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (66)

  1. Adeleye, B. N., Ogede, J. S., Rabbani, M. R., Adam, L. S., & Mazhar, M. (2022). Moderation analysis of exchange rate, tourism and economic growth in Asia. PLoS One, 17(12), 1-17. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0279937
  2. Ağazade, S., & Ergün, A. (2022). Health tourism revenues and real exchange rate relationship in Türkiye. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 1-18. https://doi.org/10.1080/1528008X.2022.2158992
  3. Akkoç, S. (2023). 2018 kur şoku ve Türkiye ekonomisine yansımaları. International Review of Economics and Management, 11(2), 75-96. http://dx.doi.org/10.18825/ iremjournal.1366215
  4. Aydın, G., & Karamehmet, B. (2017). Factors affecting health tourism and international health-care facility choice. International Journal of Pharmaceutical and Healthcare Marketing, 11(1), 16-36.
  5. Azimi, R., Mahmoudi, G., & Esmaeili, H. A. (2017). A study of the effect of advertising on attracting medical tourism. The International Journal of Travel Medicine and Global Health, 5(3), 89-93. https://doi.org/10.15171/ijtmgh.2017.19
  6. Batbaylı, Ş., & Ertürk, E. (2024). Uluslararası hizmet ticareti olarak sağlık hizmeti ihracatı ile döviz kuru ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Dicle University, 14(27), 336-364. https://doi. org/10.53092/duiibfd.1399591
  7. Biri, G. (2021). Türkiye’nin sağlık turizmi gelirini etkileyen faktörlerin eşbütünleşme analizi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 39- 58. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.907290
  8. Breitung, J., & Candelon, B. (2006). Testing for short-and long-run causality: a frequency-domain approach. Journal of Econometrics, 132(2), 363-378.
  9. Central Bank of the Republic of Türkiye (2024). https://www.tcmb.gov.tr/ (A.D. 15.07.2024).
  10. Carrera, P. M., & Bridges, J. F. (2006). Globalization and healthcare: understanding health and medical tourism. Expert Review of Pharmacoeconomics & Outcomes Research, 6(4), 447-454.
  11. Collins, A., Medhekar, A., & Sanal, Z. G. (2022). A qualitative analysis of Turkish stakeholders perspective for improving medical tourism. International Journal of Tourism Research, 24(3), 487-500. https://doi.org/10.1002/jtr.2516
  12. Connell, J. (2006) Medical tourism: Sea, sun, sand and surgery. Tourism Management, 27, 1093-1100, https://doi.org/10.1016/j.tourman.2005.11.005
  13. Connell, J. (2013). Contemporary medical tourism: Conceptualisation, culture and commodification. Tourism Management, 34, 1-13. https://doi.org/10.1016/j. tourman.2012.05.009
  14. Coşkun, K., Çelik, S., & Künç, S. (2023). Frekans alanında ve asimetrik nedensellik yöntemiyle enflasyon-turizm gelirleri ilişkisinin incelenmesi. Premium E-Journal of Social Science (PEJOSS), 7(29), 364-372. https://doi.org/10.37242/pejoss.4373
  15. Çelik, S., Künç, S., & Acar, S. (2020). Elektrik tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisinin analizi: Türkiye üzerine ampirik bir inceleme. Şebnem Taş (Ed.). Güncel Makroekonomik Sorunlar, içinde (s. 73-84). Ankara:Gazi Kitap Evi.
  16. Doğan, B. B., & Aslan, A. (2019). Türkiye’de sağlık turizminin mevcut durumu ve ülke ekonomisine katkıları. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(18), 390-418.
  17. Dwyer, L., Forsyth, P., & Rao, P. (2002). Destination price competitiveness: Exchange rate changes versus domestic inflation. Journal of Travel Research, 40(3), 328-336. https:// doi.org/10.1177/004728750204000305
  18. Edinsel, S., & Adıgüzel, O. (2014). Türkiye’nin sağlık turizmi açısından son beş yıldaki dünya ülkeleri içindeki konumu ve gelişmeleri. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 4(2), 167-190.
  19. Eryer, A. (2024). Sağlık turizminin ekonomik boyutu: Türkiye üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 63-80. https://doi.org/10.53280/jer.1415610
  20. Eşitti, B. B., & Yıldırım, E., (2024). Çanakkale İlinin Sağlık Turizmi Potansiyelinin SWOT Analizi ile Değerlendirilmesi. Journal of Academic Tourism Studies, 5(1), 79-92. http://dx.doi.org/10.29228/jatos.75243
  21. Gaberli, Ü., Akdeniz, C., & Eti, H. S. (2021). Does the value of currency affect the numbers of international inbound tourists to Turkey? Journal of Yaşar University, 16(63), 1150- 1163. https://doi.org/10.19168/jyasar.919120
  22. Gartner, C., & Wehinger, G. D. (1998). Core inflation in selected european union countries. topics in monetary policy modelling. BIS Conference Papers, 6, 1-44.
  23. Geçer, T. (2022). The effect of exchange rate increase on aesthetic cosmetic tourism within the framework of health tourism: Example of Turkey. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(27), 183-195. DOI 10.52096/usbd.6.27.13
  24. Ghasemi, P., Mehdiabadi, A., Spulbar, C., & Birau, R. (2021). Ranking of sustainable medical tourism destinations in Iran: An integrated approach using fuzzy SWARA-PROMETHEE. Sustainability, 13(683), 1-32. https://doi.org/10.3390/su13020683
  25. Gülenç, S. (2023). Sağlık turizminin tarihsel gelişim süreci (1923-2023). Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 34(3), 176-188.
  26. Gündüz, F. F., Gündüz, S., & Yavuz, H. B. (2019). Türkiye’nin sağlık turizmi talebini etkileyen faktörlerin analizi: Çekim modeli yaklaşımı. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,(17), 717-740.
  27. Güneş, S., Gürel, S. P., & Cambazoğlu, B. (2013). Dış ticaret hadleri, dünya petrol fiyatları ve döviz kuru ilişkisi, yapısal var analizi: Türkiye örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi,9(20), 1-17.
  28. Hamilton, J. D. (1994). Time series analysis. Princeton University Press.
  29. Hanefeld, J., & Smith, R. (2019). The upside of trade in health services. BMJ, 365.
  30. Hanefeld, J., Lunt, N., Smith, R., & Horsfall, D. (2015). Why do medical tourists travel to where they do? the role of networks in determining medical travel. Social Science & Medicine, 124, 356-363. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2014.05.016
  31. Heung, V. C., Kucukusta, D., & Song, H. (2010). A conceptual model of medical tourism: Implications for future research. Journal of Travel & Tourism Marketing, 27(3), 236- 251. https://doi.org/10.1080/10548401003744677
  32. Horowitz M. D., Rosensweig J. A., & Jones A. J. (2007). Medical tourism: Globalization of the healthcare marketplace. MedGenMed, 9(4), 33.
  33. Incekara, R. (2020). Causal relation between number of tourists and exchange rates: An implementation for Turkey. Journal of Business, Economics and Finance (JBEF), 9(3), 245-252. https://doi.org/10.17261/Pressacademia.2020.1300
  34. Isikli, E., SerdarAsan, S., & Karadayi-Usta, S. (2020). Predicting the medical tourism demand of Turkey. F., Calisir and O. Korhan (Eds.), Industrial Engineering in the Digital Disruption Era: Selected papers from the Global Joint Conference on Industrial Engineering and Its Application Areas in (pp. 119-132). Gazimagusa: North Cyprus.
  35. Jahanbani, E., Derikvand, M., Najafpour, Z., Torabipour, A., & Razmi, V. (2021). Factors affecting health tourism development in Khouzestan province in 2019. Jundishapur Journal of Health Sciences, 13(2). https://doi.org/10.5812/jjhs.112251
  36. Johnston, R., Crooks, V. A., Adams, K., Snyder, J., & Kingsbury, P. (2011). An industry perspective on Canadian patients’ involvement in medical tourism: Implications for public health. BMC public health, 11, 1-8.
  37. Kadir, N., & Nayan, S. (2021). International demand for medical tourism in Malaysia: Evidence from panel data. International Journal of Business and Society, 22(3), 1240- 1255. https://doi.org/10.33736/ijbs.4298.2021
  38. Katırcıoğlu, S. (2009). Tourism, trade and growth: The case of Cyprus. Applied Economics, Taylor and Francis Journals, 41(21), 2741-2750.
  39. Kilian, L., & Lütkepohl, H. (2017). Structural vector autoregressive analysis. Cambridge University Press.
  40. Krugman, P. R., & Obstfeld, M. (2009). International economics: Theory and policy (8th ed.). Pearson Education.
  41. Kumar, S., Breuing, R. & Chahal, R. (2012). Globalization of health care delivery in the United States through medical tourism. Journal of Health Communication, 17(2), 177- 198.
  42. Kuşat, N., & Esen, E. (2022). Sağlık turizmi perspektifinden Türk sağlık sektörü rekabet gücü. International Journal of Global Tourism Research, 6(1), 37-50.
  43. Lee, K. H., & Lee, T. J. (2015). Opportunities and issues in the health tourism industry: Deep sea water development in Taiwan. Tourism Analysis, 20(4), 419-424.
  44. Lütkepohl, H. (2005). New introduction to multiple time series analysis. Springer-Verlag.
  45. Mahdavi, Y., Mardani, S., Hashemidehaghi, Z., & Mardani, N. (2013). The factors in development of health tourism in Iran. International Journal of Travel Medicine and Global Health, 1(3), 113-118.
  46. Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979-1990. https://doi. org/10.1080/00036840500278103
  47. Öztürk, Y. E., & Özcan, M. (2022). Türkiye için uluslararası sağlık turizmi talebinin kantitatif çerçevede değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(33), 1-13. https://doi.org/10.21076/vizyoner.806991
  48. Pailwar, V. K., & Mitra, S. K. (2025). International Medical Tourism: The Nonlinear Impact of Exchange-Rate-Adjusted Relative Prices. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 1-26. https://doi.org/10.1080/1528008X.2024.2449535
  49. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi. org/10.1002/jae.616
  50. Rookayyah, I., Seetanah, B., Nunkoo, R., & Jaffur, Z. K. (2024). The impact of exchange rate and exchange rate volatility on tourism demand using disaggregated data. International Journal of Tourism Research, 26(2), 1-13. https://doi.org/10.1002/jtr.2640
  51. Sam, C.Y., McNown, R. & Goh, S.K. (2019). An augmented autoregressive distributed lag bounds test for cointegration. Economic Modelling, 80, 130-141. https://doi. org/10.1016/j.econmod.2018.11.001
  52. Sey, N. (2023). Sağlık turizmi, sağlık hizmetleri fiyatları ve döviz kuru ilişkisi: Granger nedensellik analizi ile Türkiye örneği. 6th International Ankara Multidisciplinary Studies Congress, (ss. 1431-1438). Ankara.
  53. Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica, 48(1), 1-48. https://doi. org/10.2307/1912017
  54. Soysal, A. (2017). Sağlık turi̇zmi̇: Tehdi̇t ve firsatlar bağlamında Türki̇ye açısından bi̇r durum değerlendi̇rmesi̇. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (2), 169-188.
  55. Stock, J. H., & Watson, M. W. (2001). Vector autoregressions. Journal of Economic Perspectives, 15(4), 101-115. https://doi.org/10.1257/jep.15.4.101
  56. Stojanović, M., Stojanović, D., & Ranđelović, D. (2010). New trends in participation at tourist market under conditions of global economic crisis. Tourism & Hospitality Management, Conference Proceedings, 1260-1268.
  57. Tang, C. F., & Lau, E. (2017). Modelling the demand for inbound medical tourism: The case of Malaysia. International Journal of Tourism Research, 584-593. https://doi. org/10.1002/jtr.2131
  58. Thoke, S., & Madan, S. (2017). An overview of medical tourism industry in India and its growth potential in Marathwada region of Maharashtra. KRSCMS Journal of Management, 7 (7), 1-13.
  59. Turkish Statistical Institute (2024). https://www.tuik.gov.tr/ (A.D. 15.07.2024).
  60. Turner, L. (2007). First world health care at third world prices’: Globalization, bioethics and medical tourism. BioSocieties, 2(3), 303-325. https://doi.org/10.1017/ S1745855207005765
  61. Uçak, H. (2016). The relationship between the growth in the health sector and inbound health tourism: The case of Turkey. SpringerPlus, 5(1), 1685. DOI 10.1186/s40064- 016-3341-8
  62. Ullah, N., Zada, S., Siddique, M. A., Hu, Y., Han, H., Vega-Muñoz, A., & Salazar- Sepúlveda, G. (2021). Driving factors of the health and wellness tourism industry: A sharing economy perspective evidence from KPK Pakistan. Sustainability, 13(23), 1-16. https://doi.org/10.3390/su132313344
  63. Vetitnev, A., Kopyirin, A., & Kiseleva, A. (2016). System dynamics modelling and forecasting health tourism demand: The case of Russian resorts. Current Issues in Tourism, 19(7), 618-623. https://doi.org/10.1080/13683500.2015.1076382
  64. Vijaya, R. M. (2010). Medical tourism: Revenue generation or international transfer of healthcare problems?. Journal of Economic Issues, 44(1), 53-70. https://doi. org/10.2753/JEI0021-3624440103
  65. World Tourism Organization (2018). https://www.unwto.org/global/press-release/2018-12-20/unwtoetc-launch-report-health-tourism (A.D. 22.07.2024).
  66. Yapraklı, S. (2011). Uluslararası rekabet gücünü etkileyen makroekonomik faktörler: Türk imalat sanayi üzerine bir uygulama. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 373-402.