Dergiler / Usul İslam Araştırmaları / 2026 / Sayı: 43

Tahtâvî’nin Şiirlerinde Millî Kimlik, Modernleşme ve Dilsel Analiz

National Identity, Modernization, and Linguistic Analysis in Tahtâwî’s Poetry

Hüseyin Dursun(İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0003-3125-791X
Sayfa
55–88
Yayın Tarihi
2025-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, et-Tahtâvî’nin geleneksel değerleri modern unsurlarla birleştirerek Mısır’ın modernleşme sürecinde ulusal bilinci güçlendirdiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 19. yüzyıl Mısır'ının önemli şair ve düşünürlerinden Rifâʿa Râfiʿ et-Tahtâvî'nin şiirlerinde modern kimlik inşası, toplumsal dayanışma ve ulusal bilinç temalarını incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Şairin metaforları, mecazları, kelime seçimleri ve retorik unsurlarına dair yapılan analizler, aynı zamanda şiirlerdeki dilbilimsel yapılar ve söylemsel stratejiler üzerine yapılan eleştirileri içermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, et-Tahtâvî’nin geleneksel değerleri modern unsurlarla birleştirerek Mısır’ın modernleşme sürecinde ulusal bilinci güçlendirdiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Arap Dili ve Belagatı · Modern Arap Edebiyatı · Rifâ‘a Râfi‘ Tahtâvî

Özet

Bu çalışma, 19. yüzyıl Mısır'ının önemli şair ve düşünürlerinden Rifâʿa Râfiʿ et-Tahtâvî'nin şiirlerinde modern kimlik inşası, toplumsal dayanışma ve ulusal bilinç temalarını incelemektedir. Özellikle "Mısır'ın Çocuklarıyız", "Mısır'a Ne Oldu?", "Mısır Özlemi" ve "Mısır'da Vatan Sevgisi" gibi şiirler üzerinden, şairin dilsel ve kültürel araçlarla Mısır'ın ulusal düzeyde nasıl şekillendirildiği analiz edilmektedir. Araştırmada nitel içerik analizi ve edebî söylem analizi yöntemleri kullanılarak şiirlerin sosyo-kültürel ve dilbilimsel bağlamları incelenmiştir. Tahtâvî’nin şiirleri, el-Mütenebbî, Nizâr Kabbânî ve Mahmûd Dervîş gibi önemli Arap şairlerinin eserleriyle kıyaslanarak, onun geleneksel ve modern unsurları nasıl harmanladığı ortaya konmuştur. Şairin metaforları, mecazları, kelime seçimleri ve retorik unsurlarına dair yapılan analizler, aynı zamanda şiirlerdeki dilbilimsel yapılar ve söylemsel stratejiler üzerine yapılan eleştirileri içermektedir. Elde edilen bulgular, et-Tahtâvî’nin geleneksel değerleri modern unsurlarla birleştirerek Mısır’ın modernleşme sürecinde ulusal bilinci güçlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, şiirlerinde idealize edici anlatımlar, dilsel tekrarlar ve söylem açısından sınırlamalar dikkat çekmektedir. Şairin eserleri toplumsal ve siyasal dönüşümde etkili bir söylem aracı olarak işlev görmektedir, ancak dil kullanımı bazen retorik gücünü zayıflatmakta ve söylemi sınırlandırmaktadır.

Abstract

This study examines the themes of modern identity construction, social solidarity, and national consciousness in the poetry of Rifāʻah al-Ṭahṭāwī, a significant poet and thinker of 19th-century Egypt. Through poems such as We Are the Children of Egypt, What Happened to Egypt?, Longing for Egypt, and Love for the Homeland in Egypt, the study analyzes how the poet shapes Egypt’s national identity using linguistic and cultural tools. Employing qualitative content analysis and literary discourse analysis, it explores the socio-cultural and linguistic contexts of the poems. Al-Ṭahṭāwī’s poetry is compared with works by Arab poets like al-Mutanabbī, Nizār Kabbānī, and Mahmūd Darwīsh, revealing his fusion of traditional and modern elements. The analysis highlights the poet’s use of metaphors, figures of speech, word choices, and rhetorical elements, along with a critical assessment of linguistic structures and discursive strategies. The findings indicate that al-Ṭahṭāwī enhances national consciousness in Egypt’s modernization by integrating traditional values with modern themes. However, his poetry also features idealized expressions, repetitive language, and certain discourse constraints. While his works serve as influential tools in socio-political transformation, some linguistic choices reduce rhetorical impact and limit the scope of discourse.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dursun, H. (2025). Tahtâvî’nin Şiirlerinde Millî Kimlik, Modernleşme ve Dilsel Analiz. Usul İslam Araştırmaları, Sayı: 43, 55–88. https://doi.org/10.56361/usul.1653245

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. Adonis, Ali Ahmed Saîd Eşber. Dîvân. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1991.
  2. Akçay, Cihaner. Rıfâa et-Tahtâvî: Hayatı, Edebi Kişiliği ve Toplumsal Konulardaki Düşünceleri. Ankara: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1992.
  3. Anay, Harun. “Çağdaş Arap Düşüncesi Üzerine”. Divan Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 6/10 (2001), 1-88.
  4. Bilgenoğlu, Ali. Ortadoğu’da Bir Öncü: Modernitenin Mısır’a İlk Taşıyıcısı Rifa’a Rafi el-Tahtavî. Ankara: Gündoğan Yayınları, 2010.
  5. Dayf, Şevkî. el-Edebu’l-‘Arabiyyu’l-mu‘âsır fi Mısr. Kahire: Dâru’l-Maârif, 1971.
  6. Derviş, Mahmud. ed-Dîvân. Beyrut: Riyâdü’r-Reys lil Kütüb ve’n-Neşr, 2009.
  7. Derviş, Mahmud. el-A’mâlu’l-cedîdetül kâmile. Beyrut: Riyâdü’r-Reys lil Kütüb ve’n-Neşr, 2009.
  8. Doğan, İsmail. Tanzimatın İki Ucu: Münif Paşa ve Ali Suavi (Sosyo-Pedagojik Bir Karşılaştırma). İstanbul: İz Yayıncılık, 1991.
  9. Er, Rahmi. Çağdaş Arap Edebiyatı Seçkisi. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2004.
  10. Er, Rahmi. Modern Mısır Romanı. Ankara: Hece Yayınları, 2015.
  11. Göçemen, Yakup. “Modern Mısır Şiirinde Kur’ân-ı Kerîm’den İktibâslar”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/2 (Aralık 2020), 1363-1392.
  12. Görgün, Hilal. “Rıfâa et-Tahtâvî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35/95-97. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
  13. Gür, Ahmet. “Mısır’daki Modern Arap Edebiyatı Entelektüel Uyanışının Öncüsü: Rifâ’a Râfi’î et-Tahtâvî”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 9/2 (Aralık 2022) 815-833.
  14. Hourani, Albert. “Arabic Thought in the Liberal Age 1798-1939”. Journal of the American Oriental Society 84/4 (Aralık 1964), 401-429.
  15. İbn Hallikân, Ebü’l-Abbâs Şemsüddîn Ahmed b. Muhammed b. İbrâhîm b. Ebî Bekr b. Hallikân el-Bermekî el-İrbilî. Vefeyâtü’l-a‘yân ve enbâü ebnâi’z-zamân. thk. İhsân Abbâs. Beyrut: Dâru Sâdır, 2000.
  16. İmru’u’l-Kays. Dîvânü İmri’i’l-Kays. nşr. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim. Kahire: Dâru’l-Me‘ârif, 1990.
  17. İnayet, Hamid. Arap Siyasi Düşüncesinin Seyri. çev. Hicabi Kırlangıç. İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1997.
  18. Ḳabbânî, Nizâr. El-Aʿmâlü’s-siyâsiyyetü’l-kâmile. Beyrut: Menşûrât Nizâr Kabbânî, ts.
  19. Landau, Jacob. Modern Arap Edebiyatı Tarihi. çev. Bedrettin Aytaç. Ankara: Gündoğan Yayınları, 1994.
  20. Muhammed, Hüseyin. El-İslâm ve’l-Hadâratu’l-Garbiyye. Kahire: Dârü’l-Furkan, ts.
  21. Mütenebbî, Ebü’t-Tayyib. Dîvân. nşr. Abdülvehhâb Azzâm. Kahire: y.y., 1944.
  22. Ortaylı, İlber. İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2005.
  23. Rousseau, Jean Jacques. Toplum Sözleşmesi. çev. Vedat Günyol. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018.
  24. Sirâc, Muhammed Ali. el-Lübâb fî kavâ‘idi’l-luga ve âlâti’l-edeb. Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
  25. Şevkī, Ahmed. Dîvânu Ahmed Şevkī. Kahire: y.y.,ts.
  26. Tahtâvî, Rıfâa. Dîvânü Rifâʿa eṭ-Ṭahṭâvî. nşr. Tâhâ Vâdî. Kahire: y.y., 1984.
  27. Uzun, Mustafa İsmet. “Ezher”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12/ 53-58. İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, 1995.
  28. Zeydan, Corci. İslam Uygarlıkları Tarihi. çev. Nejdet Gök. İstanbul: İletişim Yayınları, 3. Basım, 2013.