Dergiler / Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 28 Sayı: 1

Yükseköğretimde Erişilebilirlik: Uşak Üniversitesi Üzerinden Vaka Temelli Bir İnceleme

ACCESSIBILITY IN HIGHER EDUCATION: A CASE-BASED STUDY THROUGH UŞAK UNIVERSITY

Duygu Ak Çetin(UŞAK ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6736-5643
Sayfa
47–66
Yayın Tarihi
2026-07-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar-Araştırma bulguları, Uşak Üniversitesi’nin engelsiz üniversite hedefi doğrultusunda özellikle kurumsal yapılanma, akademik destek mekanizmaları ve farkındalık faaliyetleri açısından önemli ilerlemeler kaydettiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç -Bu çalışmanın amacı, Uşak Üniversitesi Merkez Yerleşkesi (Bir Eylül Yerleşkesi) özelinde yükseköğretimde erişilebilirlik uygulamalarını engelsiz üniversite yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kapsamda Uşak Üniversitesi’nin 2020–2024 ve 2025–2029 Stratejik Planları, faaliyet raporları, Engelsiz Birim Koordinatörlüğü dokümanları, kurumsal web kaynakları ve erişilebilirlik uygulamalarına ilişkin resmi veriler sistematik olarak incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar-Araştırma bulguları, Uşak Üniversitesi’nin engelsiz üniversite hedefi doğrultusunda özellikle kurumsal yapılanma, akademik destek mekanizmaları ve farkındalık faaliyetleri açısından önemli ilerlemeler kaydettiğini göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2020–2024 Verileri
⚙️Değişkenler:UŞAK ÜNİVERSİTESİ · ERİŞİLEBİLİRLİK · ENGELSİZ KAMPÜS

Özet

Amaç -Bu çalışmanın amacı, Uşak Üniversitesi Merkez Yerleşkesi (Bir Eylül Yerleşkesi) özelinde yükseköğretimde erişilebilirlik uygulamalarını engelsiz üniversite yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmektir. Araştırma, üniversitenin engelli bireylerin eğitim, sosyal yaşam ve fiziksel mekânlara eşit ve bağımsız erişimini sağlamaya yönelik mevcut uygulamalarını inceleyerek güçlü yönleri ile iyileştirmeye açık alanları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın amacı istatistiksel genelleme yapmak değil, benzer yapısal özelliklere sahip üniversiteler için analitik ve politika odaklı çıkarımlar üretmektir. Yöntem / Metodoloji/Dizayn- Araştırma, nitel araştırma deseninde kurgulanmış olup belge incelemesi yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Bu kapsamda Uşak Üniversitesi’nin 2020–2024 ve 2025–2029 Stratejik Planları, faaliyet raporları, Engelsiz Birim Koordinatörlüğü dokümanları, kurumsal web kaynakları ve erişilebilirlik uygulamalarına ilişkin resmi veriler sistematik olarak incelenmiştir. Sonuçlar-Araştırma bulguları, Uşak Üniversitesi’nin engelsiz üniversite hedefi doğrultusunda özellikle kurumsal yapılanma, akademik destek mekanizmaları ve farkındalık faaliyetleri açısından önemli ilerlemeler kaydettiğini göstermektedir. Engelsiz Birim Koordinatörlüğü’nün aktif çalışması, akademik ve sınav uyarlamalarına ilişkin yüksek memnuniyet oranları ile desteklenmektedir. Buna karşın, fiziksel erişilebilirlik uygulamalarının yerleşke genelinde homojen bir dağılım göstermediği, özellikle eski binalarda erişilebilirlik standartlarının sınırlı düzeyde karşılandığı tespit edilmiştir. Katkı/Farklılıklar-Bu çalışma, Türkiye’de üniversitelerde erişilebilirlik konusunu bireysel deneyimler yerine kurumsal politika ve yönetişim perspektifiyle ele alması bakımından literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Abstract

Objective - The aim of this study is to evaluate accessibility practices in higher education at Uşak University's Central Campus (Bir Eylül Campus) within the framework of the barrier-free university approach. The research aims to examine the university's current practices aimed at ensuring equal and independent access to education, social life, and physical spaces for individuals with disabilities, and to identify its strengths and areas for improvement. The aim of the research is not to make statistical generalizations, but to produce analytical and policy-oriented inferences for universities with similar structural characteristics. Methodology/Approach/Design- The research was designed using a qualitative research design and conducted using the document analysis method. In this context, Uşak University's 2020–2024 and 2025–2029 Strategic Plans, activity reports, Barrier-Free Unit Coordination documents, institutional web resources, and official data on accessibility practices were systematically examined. Findings - The research findings show that Uşak University has made significant progress towards its barrier-free university goal, particularly in terms of institutional structure, academic support mechanisms, and awareness activities. The active work of the Accessibility Unit Coordination Office is supported by high satisfaction rates regarding academic and exam adaptations. However, it has been determined that physical accessibility practices do not show a homogeneous distribution across the campus, and that accessibility standards are met to a limited extent, especially in older buildings. Originality/Value- This study offers a unique contribution to the literature by addressing the issue of accessibility in universities in Turkey from an institutional policy and governance perspective rather than from an individual experience perspective.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çetin, D. A. (2026). Yükseköğretimde Erişilebilirlik: Uşak Üniversitesi Üzerinden Vaka Temelli Bir İnceleme. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 28 Sayı: 1, 47–66. https://doi.org/10.54838/bilgisosyal.1870268

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (55)

  1. Bayram, Y. ve Güngör, F. (2023). Türkiye’de Öğrenim Gören Uluslararası Engelli Yükseköğretim Öğrencilerinin Kültürel Faaliyetlere Erişim Sorunu. Sağlık ve Toplum. 33(2), 153-162.
  2. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal. 9(2), 27–40.
  3. Braun, V., ve Clarke, V. (2019). Psikolojide tematik analizin kullanımı. S. N. Şad, N. Özer ve A. Atli (Çevirenler). Journal of Qualitative Research in Education. 7(2), 873-898.
  4. Byrne, D. (2022). A worked example of Braun and Clarke’s approach to reflexive thematic analysis. Quality & Quantity. 56, 1391–1412.
  5. Cumming, T. M. ve Rose, M. C.(2022). Exploring universal design for learning as an accessibility tool in higher education: a review of the current literature. The Australian Educational Researcher. 49, 1025–1043.
  6. Dayanan Uğur, İ., ve Saylık, A. (2025). Nitel verilerin analizinde kavram bunalımı: Teorik bir çözümleme. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 16(1), 299-316.
  7. Demirdöven, M. ve Yaman, Ö.M. (2026). Türkiye’de Erişilebilirlik Var mı Yok mu? Görme Engelli Bireylerin Deneyimlerinden Öğrenmek. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 35, 1-18.
  8. Demiroğlu, D., Çoban, A., Özgür, D. (2016). Engelli Bireylerin Üniversite Yerleşkelerinde Ortak Mekânları Kullanabilmeleri Üzerine Örnek Bir Araştırma: Kilis 7 Aralık Üniversitesi Merkez Yerleşkesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi. 6(13), 91-108.
  9. Donald, W. E. ve Frank, M. (2023). Applying the social model of disability to higher education: Viewing inclusion as a social good. Times Higher Education. https://www.timeshighereducation.com/campus/apply-social-model-disability-he-viewing-inclusion-social-good (Erişim Tarihi: 3.4.2026).
  10. Eker, H. (2024). Engelli gençlerin üniversite eğitimi: Eğitime dâhil olma ve sürdürme bağlamında kapsayıcı eğitim. Gençlik Araştırmaları Dergisi. 12(34), 31–43.
  11. Erdurak, Y. ve Yıldız, R. (2025). Engelli bireylerin toplumsal bütünleşmelerini etkileyen bariyerlere yönelik geliştirdikleri çözümler. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 25(3), 536–562.
  12. European Commission / EACEA / Eurydice (2024). The European Higher Education Area in 2024: Bologna Process Implementation Report. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
  13. Harpur, P., Stafford, L., Ellis, K. (2025). A disability-led disability inclusion strategy for the higher education sector. Journal of Higher Education Policy and Management. 47(3), 368-385.
  14. Kiger, M. E., ve Varpio, L. (2020). Thematic analysis of qualitative data: AMEE Guide No. 131. Medical Teacher, 42(8), 846–854.
  15. Mavrou, K., Theodorou, E., Mouka, M., Liasidou, A. (2025). Accessibility and universal design in higher education curricula: implications for inclusion/exclusion. Teaching in Higher Education. 30(8), 1909-1929.
  16. Mengi, A. (2019). Engelli Öğrencilerin Üniversite Eğitimi Sürecinde Karşılaştığı Güçlükler: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Örneği. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi. 16(1), 147-170.
  17. Monash University. (2024). Disability and accessibility action plan 2024–2030. https://www.monash.edu/about/equity-diversity-inclusion/disability (Erişim tarihi: 11.05.2025).
  18. Ökten, G. (2019). Engelsiz Üniversite Kampüsü Tanımına Uygun Olabilmek Üzerine Bir İnceleme. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. 6(35), 525-547.
  19. Öztürk, M. ve Çakır, H.Ö.Ö. (2025). Üniversitelerde Öğrenim Gören Görme Engelli Öğrencilerin Bilgiye Erişimi ve Dijital İletişim Sorunları. Journal of Emerging Economies and Policy. 10(1), 340-356.
  20. Sevinç, İ. ve Çay, M. (2017). Fiziksel Engelli Bireylerin Üniversite Eğitimi Sırasında Karşılaştıkları Sorunlar (Akdeniz Üniversitesi Örneği). Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi. 13, 219-238.
  21. Sınacı Özfındık, F., Hovardaoğlu, O., Çalışır Hovardaoğlu, S. (2020). TÜBİTAK 4004 programı desteğiyle engelli üniversite öğrencilerine kapsayıcı- engelsiz kampüs tasarımı eğitimi projesinin değerlendirilmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi. 10(1), 24-35.
  22. Solís-García, P., Barreiro-Collazo, A., Rodríguez-Correa, M., Delgado Rico, E., Real-Castelao, S. (2025). Inclusion of students with disabilities in the European Higher Education Area (EHEA): a systematic review. Cogent Education. 12(1), 21-16.
  23. Tutal, O. (2018). Üniversite Yerleşkeleri ve Erişilebilirlik. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 6(15), 753-775.
  24. Tüfekçi, M. ve Çakır, Ö. (2025). Görme Engelliler İçin Eğitimde Kullanılan Teknolojiler Üzerine Sistematik Literatür Taraması. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi. 10(1), 78-99.
  25. Uşak Üniversitesi. (2019). Stratejik plan (2020–2024). https://strateji.usak.edu.tr/
  26. Uşak Üniversitesi. (2024). Stratejik plan (2025–2029). https://strateji.usak.edu.tr/
  27. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2020). 2020 Yılı Birim Faaliyet Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  28. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2021). 2021 Yılı Birim Faaliyet Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  29. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2022). 2022 Yılı Birim Faaliyet Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  30. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2023). 2023 Yılı Birim Faaliyet Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  31. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2024a). 2024 Yılı Birim Faaliyet Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  32. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2024b). 2024 Yılı İyileştirme Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  33. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2025a). 2025 Yılı Birim Faaliyet Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  34. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2025b). 2025 Yılı İyileştirme Raporu. https://ebk.usak.edu.tr/
  35. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2025c). 18 Temmuz 2025 Kalite Kurulu Toplantı Karar Tutanağı. https://ebk.usak.edu.tr/
  36. Uşak Üniversitesi Engelsiz Birim Koordinatörlüğü (2025d). 4 Aralık 2025 Kalite Kurulu Toplantı Tutanağı. https://ebk.usak.edu.tr/
  37. Utami, I.S., Ghufron, A., Ishartiwi, A. (2025). Universal Design for Learning in Online Education: A Systematic Review of Evidence-Based Practice for Supporting Students with Disabilities. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research. 24(3), 94-116.
  38. University of Sydney. (2019). Disability inclusion action plan 2019–2024. https://www.sydney.edu.au/disability (Erişim tarihi: 11.05.2025).
  39. Yılmaz, T., Gökçe, D., Şavklı, F., Çeşmeci, S. (2012). Engellilerin Üniversite Kampüslerinde Ortak Mekânları Kullanabilmeleri Üzerine Bir Araştırma: Akdeniz Üniversitesi Olbia Kültür Merkezi Örneği. Tekirdağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 9(3), 1-10.
  40. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). London: SAGE Publications.
  41. Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği (2010). https://mevzuat.gov.tr/ H. (2011). Kuşaktan Kuşağa Aktarım(1.Baskı), İstanbul: İletişim Yayınevi
  42. Lewis, Oscar.( 1971). İşte Hayat, E Yayınları.
  43. Mannheim, Karl (2018), Bilgi Sosyolojisi, Çeviren: Mustafa Yalçınkaya, İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  44. Secer, Barış.(2009). İş gücü Piyasasında Sosyal Sermaye, Kamu-İs, 10 (3), 103-130.
  45. Sapolsky, R. M. (2021). Davranış: En İyi ve En Kötü Haliyle İnsan Biyolojisi. İstanbul: Pegasus Yayınları.
  46. Syaıda, K. (2015). Transforması Nılaı-Nılaı Kebudayaan Kemıskınan (Studi Etnografi Tentang Pola Sosialisasi Anak-Anak Tukang Bawak Di Makam Islam Rangkah Surabaya). Paradigma, 3(1). Retrieved from https://ejournal.unesa.ac.id/ index.php/ paradigma/article /view/1044 erişim tarihi 23.12.2024).
  47. TÜİK (2024a). Gelir, Yaşam, Tüketim ve Yoksulluk, Haber Bülteni: Dezavantajların Kuşaklararası Aktarımı, 2024 https://data.tuik.gov.tr/ Bulten/Index?p= Dezavantajlarin-Kusaklararasi-Aktarimi-2023-53835, erişim tarihi: 23.08. 2024).
  48. TÜİK (2024b). Gelir, Yaşam, Tüketim ve Yoksulluk, Haber Bülteni: Dezavantajların Kuşaklararası Aktarımı, https://data.tuik.gov.tr/ Bulten/Index?p=Dezavantajlarin-Kusaklararasi-Aktarimi-2023-53842 erişim tarihi 23.12.2024).
  49. Türkdoğan, Orhan. (1977). Yoksulluk Kültürü (2.Basım), Dede Korkut Yayınları,
  50. Türkdoğan, Orhan. (2007). Kimlik, Göç, Sosyal Şiddet ve Türkiye Gerçeği, Journal of Sociological Studies (36), 1-14.
  51. Öylü, Gülin. (2016). Intergenerational Transmission Of Poverty İn Turkey [M.S. - Master of Science]. Middle East Technical University. Ankara.
  52. Zastrow,Charles (2013). Sosyal Hizmete Giriş, İstanbul: Nika Yayınevi.
  53. Zaidi, A. ve Zólyomi, E. (2007). AB Üye Devletlerinde Dezavantajların Nesiller Arası Aktarımı. Politika Özeti 6/2007. Viyana: Avrupa Merkezi.
  54. Zheng Lei.(2023), Constructing the 'Culturally Deprived Children': Histories and Politics of the 'Culture of Poverty' during the US War on Poverty. Journal of Modern Education, (5), 21-33.
  55. Braun, V., ve Clarke, V. (2019). Psikolojide tematik analizin kullanımı. S. N. Şad, N. Özer ve A. Atli (Çevirenler). Journal of Qualitative Research in Education. 7(2), 873-898.