KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kilikya Felsefe Dergisi / 2025 / Sayı: 2

Bilim Tarihini Edebiyatla Okumak: H.G. Wells'in Zaman Makinesi'nde Evrim

Mehmet Cem Kamözüt(MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, FELSEFE BÖLÜMÜ)0000-0002-4155-1488
Karun Çekem(EGE ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, FELSEFE BÖLÜMÜ)0000-0003-1115-4382
Sayfa
222–238
Yayın Tarihi
2025-10-22
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Biz de bu yazıda Zaman Makinesi’nde insan evrimine ilişkin dile getirilen görüşlerin, hangi bakımlardan Wells’in çağdaşı diğer bilimcilerin görüşlerinden ayrıldığının altını çizmeye çalıştık.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Wells’in Zaman Makinesi adlı romanı Wells’in insan evrimi ve evrimde gerileme üzerine fikirlerini sergilediği bir eserdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Zaman Makinesi yazıldığı dönemde yalnızca dar bir bilimsel çevrede değil, toplumun eğitimli geniş bir kesimince tartışılan ilerleme, öjeni, zekanın kalıtsallığı gibi konulara dair Wells’in görüşleriyle şekillenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Biz de bu yazıda Zaman Makinesi’nde insan evrimine ilişkin dile getirilen görüşlerin, hangi bakımlardan Wells’in çağdaşı diğer bilimcilerin görüşlerinden ayrıldığının altını çizmeye çalıştık.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:H.G. Wells · Sosyal Darwinizm · Evrimsel Gerileme

Özet

H.G. Wells’in Zaman Makinesi adlı romanı Wells’in insan evrimi ve evrimde gerileme üzerine fikirlerini sergilediği bir eserdir. Zaman Makinesi yazıldığı dönemde yalnızca dar bir bilimsel çevrede değil, toplumun eğitimli geniş bir kesimince tartışılan ilerleme, öjeni, zekanın kalıtsallığı gibi konulara dair Wells’in görüşleriyle şekillenmiştir. Bu makalede eseri evrim biyolojisi perspektifinden inceleyerek hem Wells’i anlamaya hem de bilim tarihinde önemli bir yeri olan bu tartışmanın farklı boyutlarını ortaya koymaya çalıştık. Alanda çalışan bir bilim insanı da olan Wells, yalnızca okuduklarını özetlemekle kalmamış, özgün bazı görüşler de geliştirmiştir. Biz de bu yazıda Zaman Makinesi’nde insan evrimine ilişkin dile getirilen görüşlerin, hangi bakımlardan Wells’in çağdaşı diğer bilimcilerin görüşlerinden ayrıldığının altını çizmeye çalıştık.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kamözüt, M. C., Çekem, K. (2025). Bilim Tarihini Edebiyatla Okumak: H.G. Wells'in Zaman Makinesi'nde Evrim. Kilikya Felsefe Dergisi, Sayı: 2, 222–238. https://ajindex.com/articles/1140160

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Aldiss, B., & Wingrove, D. (1988). Trillion Year Spree: The History of Science Fiction. Glasgow: Paladin Books.
  2. Atwood, M. (2014). Başka Dünyalar: Bilimkurgu ve Hayal Gücü (S. Siral, Çev.). İstanbul: Kolektif Kitap.
  3. Bergonzi, B. (1961). The Early H. G. Wells: A Study of the Scientific Romances. Toronto: University of Toronto Press.
  4. Csicsery-Ronay Jr., I. (2002). On the Grotesque in Science Fiction. Science Fiction Studies, 29(1), 71-99.
  5. Darwin, C. R. (1859). On the Origin of Species by Means of Natural Selection. London: John Murray.
  6. Evans, A. B. (1999). The Origins of Science Fiction Criticism: From Kepler to Wells. Science Fiction Studies, 26(2), 163-186.
  7. Evans, A. B. (2009). Nineteenth-century sf. Içinde M. Bould, A. M. Butler, A. Roberts, & S. Vint (Ed.), The Routledge Companion to Science Fiction (ss. 13-22). London and New York: Routledge.
  8. Graff, A. B. (2001). “Administrative Nihilism”: Evolution, Ethics and Victorian Utopian Satire. Utopian Studies, 12(2), 33-52.
  9. Harper, T. A. (2021). “The Pitiless Judgement of Time”: Human Extinction in the Evolutionary Tragedies of H.G. Wells. Science Fiction Studies, 48(3), 423-443.
  10. Haynes, R. D. (1980). H.G. Wells: Discoverer of the Future. London and Basingstoke: The Macmillan Press. Hollinger, V. (1987). Deconstructing the Time Machine. Science Fiction Studies, 14(2), 201-221.
  11. Huxley, T. H. (1895). Evolution and Ethics. Içinde Evolution & Ethics and Other Essays (ss. 46-116). London: Macmillan and Co.
  12. Jonsson, E. (2013). The Human Species and the Good Gripping Dreams of H.G. Wells. Style, 47(3), 296-315.
  13. Lankester, E. R. (1880). Degeneration: A Chapter in Darwinism. London: Macmillan and Co.
  14. McLean, S. (2009). The Early Fiction of H. G. Wells: Fantasies of Science. Houndmills, Basingstoke, Hampshire and New York: Palgrave Macmillan.
  15. Miéville, C. (2013). İdeoloji Olarak Biliş: BK Kuramının Bir Diyalektiği. Içinde M. Bould & C. Miéville (Ed.), & E. C. Göksoy (Çev.), Kızıl Dünyalar: Marksizm ve Bilimkurgu (ss. 271-289). İstanbul: Doruk Yayımcılık.
  16. Netíková, K. (2019). T. H. Huxley’s Evolution and Ethics: Struggle for Survival and Society. E-LOGOS - Electronic Journal for Philosophy, 26(1), 4-18.
  17. Önder, A. (2019). Darwin and Devolution in Victorian Dystopia: Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde and The War of the Worlds. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 37, 33-42. https://doi.org/10.30794/pausbed.526884
  18. Philmus, R. M. (1976). Revisions of the Future: The Time Machine. The Journal of General Education, 28(1), 23-30.
  19. Philmus, R. M. (2005). Visions and Re-Visions: (Re)constructing Science Fiction. Liverpool: Liverpool University Press.
  20. Richter, V. (2011). Literature After Darwin: Human Beasts in Western Fiction, 1859-1939. London: Palgrave Macmillan.
  21. Roberts, A. (2006). The History of Science Fiction. Houndmills, Basingstoke, Hampshire and New York: Palgrave Macmillan.
  22. Ruddick, N. (2001). “Tell Us All about Little Rosebery”: Topicality and Temporality in H.G. Wells’s “The Time Machine”. Science Fiction Studies, 28(3), 337-354.
  23. Spencer, H. (1885). The Man versus The State. London and Edinburgh: Williams and Norgate. Suvin, D. (1979). Metamorphoses of Science Fiction: On the Poetics and History of a Literary Genre. New Haven and London: Yale University Press.
  24. Vernier, J. P. (1977). Evolution As a Literary Theme in H. G. Wells’s Science Fiction. Içinde D. Suvin & R. M. Philmus (Ed.), H. G. Wells and Modern Science Fiction (ss. 70-89). New Jersey: Associated University Presses.
  25. Wallace, A. R. (1891). Darwinism: An Exposition of the Theory of Natural Selection, with Some of Its Applications. London: Macmillan & Co.
  26. Wells, H. G. (1975a). Human Evolution: An Artificial Process. Içinde R. M. Philmus & D. Y. Hughes (Ed.), H.G. Wells: Early Writings in Science and Science Fiction (ss. 211-219). Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
  27. Wells, H. G. (1975b). The Rate of Change in Species. Içinde R. M. Philmus & D. Y. Hughes (Ed.), H.G. Wells: Early Writings in Science and Science Fiction (ss. 128-131). Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
  28. Wells, H. G. (1975c). Zoological Retrogression. Içinde R. M. Philmus & D. Y. Hughes (Ed.), H.G. Wells: Early Writings in Science and Science Fiction (ss. 158-168). Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
  29. Wells, H. G. (2017 [1895]). Zaman Makinesi: Bir Buluş (C. Üster, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  30. Wells, H. G., Huxley, J. S., & Wells, G. P. (1931). The Science of Life. London, Toronto, Melbourne and Sydney: Cassell and Co.