Dergiler / Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 51 Özel Sayı

NİTEL-NİCEL BİR YAKLAŞIM OLARAK Q-METODOLOJİ VE EĞİTİM ARAŞTIRMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Q-METHODOLOGY AS A QUALIQUANTALOGICAL APPROACH AND REFLECTIONS ON ITS USABILITY IN EDUCATIONAL RESEARCHES

Murat Polat(Muş Alparslan Üniversitesi)0000-0002-2921-7831
Sayfa
481–489
Yayın Tarihi
2022-08-09
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bir sosyal bilim alanı olan eğitim bilimleri için gerçekleştirilen araştırmaların bulgularını ve sonuçlarını daha nitelikli hale getirmek adına yeni araştırma yaklaşımlarının geliştirilmesi süreci halen devam eden bir süreçtir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bir sosyal bilim alanı olan eğitim bilimleri için gerçekleştirilen araştırmaların bulgularını ve sonuçlarını daha nitelikli hale getirmek adına yeni araştırma yaklaşımlarının geliştirilmesi süreci halen devam eden bir süreçtir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu süreçte hem nicel hem de nitel araştırma yaklaşımlarından beslenerek geliştirilen Q-metodolojinin karma bir yöntem olarak araştırmacılara yarar sağlayacağı söylenebilir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçta Q-metodolojinin eğitim araştırmaları alanı için önemli bir yaklaşım olduğu ve özenle takip edilmesinin gerekliliği üzerinde durulmuştur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Q-Metodoloji · Nitel-Nicel Yaklaşımlar · Eğitim Araştırmaları

Özet

Bir sosyal bilim alanı olan eğitim bilimleri için gerçekleştirilen araştırmaların bulgularını ve sonuçlarını daha nitelikli hale getirmek adına yeni araştırma yaklaşımlarının geliştirilmesi süreci halen devam eden bir süreçtir. Bu süreçte hem nicel hem de nitel araştırma yaklaşımlarından beslenerek geliştirilen Q-metodolojinin karma bir yöntem olarak araştırmacılara yarar sağlayacağı söylenebilir. Dolayısıyla bu derleme çalışmasında, öncelikle, nitel-nicel bir yaklaşım olarak Q-metodoloji ve genel özellikleri ele alınmıştır. Bu bağlamda Q-metodolojinin genel tanımı ve özelliklerine, nasıl uygulandığına, Q-metodolojide veri analizi ve yorumlanmasına, yöntemin günümüz eğitim araştırmalarıyla ilişki düzeyine değinilmiştir. Sonuçta Q-metodolojinin eğitim araştırmaları alanı için önemli bir yaklaşım olduğu ve özenle takip edilmesinin gerekliliği üzerinde durulmuştur.

Abstract

The process of developing new research approaches is still an ongoing process in order to make the findings and results of the researches carried out for educational sciences, a social science field, more qualified. In this process, it can be said that Q-methodology, which was developed by feeding from both quantitative and qualitative research approaches, will benefit researchers as a mixed method. Therefore, in this review, first, Q-methodology and its general features are discussed as a qualiquantalogical approach. In this context, the general definition and characteristics of Q-methodology, how it is applied, data analysis and interpretation in Q-methodology, the level of relationship of the method with today's educational research are mentioned. As a result, it was emphasized that Q-methodology is an important approach for the field of educational research and that it should be followed carefully.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Polat, M. (2022). NİTEL-NİCEL BİR YAKLAŞIM OLARAK Q-METODOLOJİ VE EĞİTİM ARAŞTIRMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 51 Özel Sayı, 481–489. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116538

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Alanazi, A.S., Wharrad, H., Moffatt, F., Taylor, M., & Ladan, M. (2021). Q methodology in the COVID-19 era. Healthcare, 9, 1491. https://doi.org/10.3390/healthcare9111491
  2. Altunova, N., & Kalman, M. (2020). Factors affecting classroom teachers' job performance: A qualitative-dominant analysis with q-sorting. Research in Pedagogy, 10(2), 285-312. http://dx.doi.org/10.5937/IstrPed2002185A
  3. Balcı, A. (2021). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
  4. Banasick, (2019). KADE: A desktop application for Q methodology. Journal of Open Source Software, 4(36), 1360. https://doi.org/10.21105/joss.01360
  5. Brown, S. R. (1996). Q methodology and qualitative research. Qualitative health research, 6(4), 561-567. https://doi.org/10.1177/104973239600600408
  6. Brown, S. R. (2008). Q-methodology. In L. M. Givan (Ed.). The Sage encyclopedia of qualitative research methods (pp. 692–703). Sage publications.
  7. Corr, S. (2001). An introduction to Q methodology, a research technique. British Journal of Occupational Therapy, 64(6), 293-297. https://doi.org/10.1177/030802260106400605
  8. Çakmak, Z., Akgün, İ. H., & Kaçar, T. (2022). 7. sınıf sosyal bilgiler öğretmen kılavuz kitabına ve kitaplarının kaldırılmasına yönelik sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri: Bir Q metot analizi. Eğitim ve Bilim, 47(210). http://dx.doi.org/10.15390/EB.2022.10897
  9. Daniel, B. (2000). Using Q-sort methodology as an educational tool in post-qualifying education whilst simultaneously gathering research data about views on parenting. Social Work Education, 19(3), 265-277. https://doi.org/10.1080/02615470050024077
  10. Dennis, K. E. (1986). Q methodology: Relevance and application to nursing research. Advances in Nursing Science, 8(3), 6–17. https://doi.org/10.1097/00012272-198604000-00003
  11. Doğan, İ. (2012). Sosyal bilimlerin eğitim bilimleri üzerindeki etkisi ve Türkiye gerçekleri. KazNU Bulletin. Psychology and sociology series, 4(43), 68-73. Retrieved from http://rmebrk.kz/journals/1076/15390.pdf - page=68
  12. Donner, J. C. (2001). Using Q-sorts in participatory processes: An introduction to the methodology. Social Development Papers, 36, 24-49. Retrieved from http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.607.4701&rep=rep1&type=pdf - page=30
  13. Doygun, H., Kaya, N. & Ekşi, I. (2020). Üniversite öğrencilerinin küresel ısınmaya yönelik bakış açılarının Q metodoloji yardımıyla incelenmesi. Turkish Journal of Forest Science, 4(2), 302-313. https://doi.org/10.32328/turkjforsci.757055
  14. Karasu, M., & Peker, M. (2019). Q yöntemi: Tarihi, kuramı ve uygulaması. Türk Psikoloji Yazıları, 22(43), 28-39. https://doi.org/10.31828/tpy1301996120181122m000003
  15. Khoshgooyanfard, A. (2011). How people think about a TV program: A Q-methodology approach. The Qualitative Report, 16(2), 482-493. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2011.1066
  16. Lee, B. (2017). The fundamentals of Q methodology. Journal of Research Methodology, 2(2), 57-95. http://dx.doi.org/10.21487/jrm.2017.11.2.2.57
  17. Lundberg, A., de Leeuw, R., & Aliani, R. (2020). Using Q methodology: Sorting out subjectivity in educational research. Educational Research Review, 31, 100361. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2020.100361
  18. McKeown, B., & D. Thomas. (1988). Q Methodology. Sage.
  19. Nas, E. & Tanhan, F. (2020). Bir Q-metodu çalışması: Rehber öğretmenlere ilişkin öğretmen algılarının incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(37), 114-123. https://dergipark.org.tr/en/pub/zgefd/issue/54277/633955
  20. Pruslow, J. T., & Owl, R. R. (2012). Demonstrating the application of Q methodology for fieldwork reporting in experiential education. Journal of Experiential Education, 35(2), 375-392. https://doi.org/10.1177/105382591203500207
  21. Richardson, L., Durose, C., & Perry, B. (2019). Moving towards hybridity in causal explanation: The example of citizen participation. Social Policy & Administration, 53(2), 265-278. https://doi.org/10.1111/spol.12481
  22. Rodl, J. E., Cruz, R. A. & Knollman, G. A. (2020). Applying Q methodology to teacher evaluation research. Studies in Educational Evaluation, 65, 100844. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2020.100844
  23. Simons, J. (2013). An introduction to Q methodology. Nurse Researcher, 20(3), 28-32. https://doi.org/10.7748/nr2013.01.20.3.28.c9494
  24. Stenner, P., & Stainton Rogers, R. (2004). Q methodology and qualiquantology: The example of discriminating between emotions. In Z. Todd, B. Nerlich, S. McKeown, & D. D. Clarke (Eds.). Mixing methods in psychology: The integration of qualitative and quantitative methods in theory and practice (pp. 166–201). Psychology Press.
  25. Stephenson, W. (1935). Technique of factor analysis. Nature, 136(3434), 297-297. https://doi.org/10.1038/136297b0
  26. Stephenson, W. (1953). The study of behavior: Q-technique and its methodology. University of Chicago Press.
  27. Stone, T., & Turale, S. (2015). Q methodology: An introduction. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 19(3), 183-186. Retrieved from https://he02.tci-thaijo.org/index.php/PRIJNR/article/view/38444
  28. Şişman, M. (1998). Eğitim yönetiminde kuram ve araştırmada alternatif paradigma ve yaklaşımlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 16(16), 395-422. https://dergipark.org.tr/en/pub/kuey/issue/10380/127017
  29. Turhan, M. (2016). Öğretmen sirkülasyonu sorunsalının Q metodu ile incelenmesi (Van ili örneği). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
  30. Walker, B. B., Lin, Y., & McCline, R. M. (2018). Q methodology and Q-perspectives® online: Innovative research methodology and instructional technology. TechTrends, 62(5), 450-461. https://doi.org/10.1007/s11528-018-0314-5
  31. Watts, S., & Stenner, P. (2005). Doing Q methodology: Theory, method and interpretation. Qualitative Research in Psychology, 2(1), 67-91. https://doi.org/10.1191/1478088705qp022oa
  32. Wright, P. N. (2013). Is Q for you?: using Q methodology within geographical and pedagogical research. Journal of Geography in Higher Education, 37(2), 152-163. https://doi.org/10.1080/03098265.2012.729814
  33. Yang Y. (2016). A brief introduction to Q methodology. Int. J. Adult Vocat. Educ. Technol., 7(2), 42–53. https://doi.org/10.4018/IJAVET.2016040104
  34. Yenen, E. T. (2021). Prospective teachers’ professional skill needs: A Q method analysis. Teacher Development, 25(2), 196-214. https://doi.org/10.1080/13664530.2021.1877188
  35. Yıldırım, İ. (2017). Eğitimin oyunlaştırılmasına ilişkin öğrenci algıları: Bir q metodu analizi. Eğitim ve Bilim, 42(191), 235-246. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2017.6970