KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 76

MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI

FROM MUSICAL ABILITY TO MUSICAL SOPHISTICATION: PSYCHOLOGICAL FOUNDATIONS AND MEASUREMENT APPROACHES

Yusuf Dursun(T.C. Milli Eğitim Bakanlığı)0000-0003-1576-0806
Turan Sağer(Alanya Üniversitesi)0000-0002-1059-678X
Sayfa
429–44
Yayın Tarihi
2026-09-14
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, müziksel gelişimin tekil ve sabit bir özellik olarak ele alınmasının sınırlılıklarını ortaya koymakta; bireysel deneyim, çevresel etmenler ve ölçüm yaklaşımlarını birlikte dikkate alan daha bütüncül çerçevelerin gerekliliğine işaret etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu derleme çalışma, müzik psikolojisinde yaşanan önemli bir paradigma değişimini incelemektedir: Doğuştan ve sabit kabul edilen geleneksel “müzik yeteneği” anlayışından, bireyin müzikle yaşam boyu kurduğu etkileşimi merkeze alan “müzikal sofistikasyon” modeline geçiş.
📊
Temel Bulgular & Veri:Geleneksel perspektif, yeteneği genetik temelli işitsel becerilere indirgerken; müzikal sofistikasyon, bireyin müzikle etkileşimini aktif katılım, algısal yetenekler, eğitim, şarkı söyleme ve duygusal bağlılık gibi boyutlarla tanımlar.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, müziksel gelişimin tekil ve sabit bir özellik olarak ele alınmasının sınırlılıklarını ortaya koymakta; bireysel deneyim, çevresel etmenler ve ölçüm yaklaşımlarını birlikte dikkate alan daha bütüncül çerçevelerin gerekliliğine işaret etmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Müzik yeteneği · Müzikal sofistikasyon · Gold-MSI

Özet

Bu derleme çalışma, müzik psikolojisinde yaşanan önemli bir paradigma değişimini incelemektedir: Doğuştan ve sabit kabul edilen geleneksel “müzik yeteneği” anlayışından, bireyin müzikle yaşam boyu kurduğu etkileşimi merkeze alan “müzikal sofistikasyon” modeline geçiş. Geleneksel perspektif, yeteneği genetik temelli işitsel becerilere indirgerken; müzikal sofistikasyon, bireyin müzikle etkileşimini aktif katılım, algısal yetenekler, eğitim, şarkı söyleme ve duygusal bağlılık gibi boyutlarla tanımlar. Anlatı derleme yöntemiyle yapılandırılan çalışmada, ulusal ve uluslararası literatür “geleneksel yetenek paradigması”, “eleştiriler ve alternatif yaklaşımlar”, “müzikal sofistikasyon”, “Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI)” ve “Türkiye bağlamındaki yansımalar” temaları altında incelenmiştir. Bulgular, müziksel gelişimin tekil ve sabit bir özellik olarak ele alınmasının sınırlılıklarını ortaya koymakta; bireysel deneyim, çevresel etmenler ve ölçüm yaklaşımlarını birlikte dikkate alan daha bütüncül çerçevelerin gerekliliğine işaret etmektedir. Bu bağlamda çalışma, müzik yeteneği kavramının güncel psikolojik ve ölçümsel yaklaşımlar ışığında yeniden düşünülmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract

This review study examines a significant paradigm shift in music psychology: the transition from the traditional understanding of “musical talent” as innate and fixed to the model of “musical sophistication,” which centers on individuals’ lifelong engagement with music. While the traditional perspective reduces ability to genetically based auditory skills, musical sophistication conceptualizes musical engagement through dimensions such as active participation, perceptual abilities, education, singing, and emotional attachment. Structured through a narrative review method, the study examines national and international literature under the themes of the “traditional talent paradigm,” “critiques and alternative approaches,” “musical sophistication,” the “Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI),” and “reflections within the Turkish context.” The findings reveal the limitations of treating musical development as a singular and fixed attribute and point to the need for more integrative frameworks that jointly consider individual experience, contextual factors, and measurement approaches. In this respect, the study aims to contribute to the reconsideration of the concept of musical ability in light of contemporary psychological and measurement-based perspectives.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dursun, Y., Sağer, T. (2026). MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 76, 429–44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Allen, M. (Ed.). (2017). The SAGE encyclopedia of communication research methods. SAGE Publications.
  2. Atak Yayla, A. (2019). Özel yetenek sınavına giren adayların “Müziksel Algılama Testi”ndeki soru tiplerine göre başarı durumları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 48-53. https://izlik.org/JA23EZ27TY
  3. Bayraktar, E. (2018). Müzik öğretmeni adaylarının düşünme stilleri ile müzik yeteneği öz yeterlik durumları arasındaki ilişki (Yayın No. 531826) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  4. Bentley, A. (1966). Musical ability in children and its measurement. George G. Harrap.
  5. Booth, A., Sutton, A., Clowes, M., & Martyn-St James, M. (2022). Systematic approaches to a successful literature review. SAGE Publications.
  6. Braun, V., & Clarke, V. (2013). Successful qualitative research: A practical guide for beginners. SAGE Publications.
  7. Bryman, A., & Bell, E. (2019). Social research methods. Oxford University Press.
  8. Corrigall, K. A., & Schellenberg, G. (2015). Predicting who takes music lessons: Parent and child characteristics. Frontiers in Psychology, 6, Article 282. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00282
  9. Cui, A.-X., Kraeutner, S. N., Motamed Yeganeh, N., Hermiston, N., Werker, J. F., & Boyd, L. A. (2023). Resting-state brain connectivity correlates of musical sophistication. Frontiers in Human Neuroscience, 17, Article 1195996. https://doi.org/10.3389/fnhum.2023.1195996
  10. Çoban, İ. U. (2020). Müzikal farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi (Yayın No. 640936) [Yüksek lisans tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  11. Degrave, P., & Dedonder, J. (2018). A French translation of the Goldsmiths Musical Sophistication Index, an instrument to assess self-reported musical skills, abilities and behaviours. Journal of New Music Research, 48(2), 138-144. https://doi.org/10.1080/09298215.2018.1499779
  12. Drake, R. M. (1930). An experimental test of the Seashore "Measures of musical talent" [Master Thesis, Boston University]. Boston University Libraries OpenBU. https://hdl.handle.net/2144/7401
  13. Dursun, Y. (2024). Türkiye’de müzik yeteneği algısının ve müzikal sofistikasyonun incelenmesi (Yayın No. 912638) [Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  14. Dursun, Y. & Sağer, T. (2023). Müzik yeteneğini konu alan araştırmaların bibliyometrik analizi. Zeitschrft für die Welt der Türken, 15(3), 187-202. https://doi.org/10.46291/ZfWT/150312
  15. Ece, A. S., & Kaplan, S. (2008). Müziksel algılama (işitme, okuma, yazma) ses ve çalgı yeteneği arasındaki ilişkilerin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(1), 285-296. https://izlik.org/JA43LF92UJ
  16. Esmergül, P. (2019). Edwin Gordon'un primary ve intermediate measures of music audiation testlerinin Türkçe uyarlaması ve geçerlik güvenirlik çalışması (Yayın No. 617514) [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  17. Green, L. (2008). Music, informal learning and the school: A new classroom pedagogy. ASHGATE. Hallam, S. (2002). Musical Motivation: Towards a model synthesising the research. Music Education Research, 4(2), 225–244. https://doi.org/10.1080/1461380022000011939
  18. Hallam, S. (2010). The power of music: Its impact on the intellectual, social and personal develoment of children and young people. International Journal of Music Education, 28(3), 269-289. https://doi.org/10.1177/0255761410370658
  19. Hallam, S., & Prince, V. (2003). Conceptions of musical ability. Research Studies in Music Education, 20(1), 2-22. https://doi.org/10.1177/1321103X030200010101
  20. Hallam, S., Papageorgi, I., Varvarigou, M., & Creech, A. (2018). Relationships between practice, motivation, and examination outcomes. Psychology of Music, 49(1), 3-20. https://doi.org/10.1177/0305735618816168
  21. Henson, R. A., & Wyke, M. A. (1982). The performance of professional musicians on the seashore measures of musical talent: an unexpected finding. Cortex; a journal devoted to the study of the nervous system and behavior, 18(1), 153–157. https://doi.org/10.1016/s0010-9452(82)80026-9
  22. Herholz, S. C., & Zatorre, R. J. (2012). Musical training as a framework for brain plasticity: behavior, function, and structure. Neuron, 76(3), 486–502. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2012.10.011
  23. Howe, M. J., Davidson, J. W., & Sloboda, J. A. (1998). Innate talents: reality or myth?. The Behavioral and brain sciences, 21(3), 399–442. https://doi.org/10.1017/s0140525x9800123x
  24. Korkmaz, O., & Karkın, A. M. (2023). Güzel Sanatlar Fakültesi müzik bölümleri özel yetenek sınavlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi. Insanat: Sanat Tasarım ve Mimarlık Araştırmaları Dergisi, 3(1), 80-106.
  25. Kurtuldu, M. K., & Aksu, C. (2017). Müzik öğretmeni adaylarının yetenek sınavı puanları ile lisans akademik başarı puanları arasındaki ilişki. Sanat Eğitimi Dergisi, 5(1), 37-55. https://doi.org/10.7816/sed-05-01-03
  26. Levitin, D. J. (2012). What does it mean to be musical? Neuron, 73(4), 633 637. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2012.01.017
  27. Lin, H. R., Kopiez, R., Müllensiefen, D., & Wolf, A. (2019). The Chinese version of the Gold-MSI: Adaptation and validation of an inventory for the measurement of musical sophistication in a Taiwanese sample. Musicae Scientiae, 25(2), 226-251. https://doi.org/10.1177/1029864919871987
  28. Lumaca, M., Keller, P. E., Baggio, G., Pando-Naude, V., Bajada, C. J., Martinez, M. A., Hansen, J. H., Ravignani, A., Joe, N., Vuust, P., Vulić, K., & Sandberg, K. (2024). Frontoparietal network topology as a neural marker of musical perceptual abilities. Nature Communications, 15, Article 8160. https://doi.org/10.1038/s41467-024-52479-z
  29. McPherson, G. E. (Ed.). (2016). The child as musician: A handbook of musical development. Oxford University Press.
  30. McPherson, G. E., & McCormick, J. (2006). Self-efficacy and music performance. Psychology of Music, 34(3), 322-336. https://doi.org/10.1177/0305735606064841
  31. McPherson, G. E., & Williamon, A. (2016). Building gifts into musical talents. In G. E. McPherson (Ed.), The Child as Musician: A Handbook of Musical Development (2nd ed., pp. 340–360). Oxford University Press.
  32. Møller, C., Hansen, N. Chr., Vuust, P., & Müllensiefen, D. (2024). The Danish Goldsmiths Musical Sophistication Index: Validation in Samples with Different Degrees of Representativeness. Music & Science, 7. https://doi.org/10.1177/20592043241289087
  33. Mosing, M. A., Verweij, K. J. H., Hambrick, D. Z., Pedersen, N. L., & Ullén, F. (2024). Testing the Deliberate Practice Theory: Does Practice Reduce the Heritability of Musical Expertise? Journal of Intelligence, 12(9), 87. https://doi.org/10.3390/jintelligence12090087
  34. Mursell, J. L. (1931). An Evaluation of the Seashore Tests. Music Supervisors’ Journal, 17(5), 62–65. https://doi.org/10.2307/3384361
  35. Müllensiefen, D., Gingras, B., Musil, J. & Stewart, L. (2014). The musicality of non-musicians: An index for assessing musical sophistication in the general population. PLoS ONE 9(6): e101091. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0101091
  36. O'Neill, S. A. (2002). The self-identity of young musicians. R. A. R. MacDonald, D. J. Hargreaves, & D. Miell (Ed.), Musical identities (ss. 79-100). Oxford University Press.
  37. Okada, B. M., & Slevc, L. R. (2018). Individual differences in musical training and executive functions: A latent variable approach. Memory & Cognition, 46(7), 1076–1092. https://doi.org/10.3758/s13421-018-0822-8
  38. Ollen, J. E. (2006). A Criterion-related validity test of selected ındicators of musical sophistication using expert ratings (Publication No. osu1161705351) [Doctoral dissertation, Ohio State University]. OhioLINK Electronic Theses & Dissertations Center.
  39. Santangelo, M., Persici, V., Caricati, L., Corsano, P., Gordon, R. L., & Majorano, M. (2023). The adaptation and validation of the Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI) in Italian: The Gold-MSI-IT. Psychology of Music, 52(4), 385-401. https://doi.org/10.1177/03057356231204855
  40. Schaal, N. K., Bauer, A.-K. R., & Müllensiefen, D. (2014). Der Gold-MSI: Replikation und Validierung eines Fragebogeninstrumentes zur Messung Musikalischer Erfahrenheit anhand einer deutschen Stichprobe. Musicae Scientiae, 18(4), 423-447. https://doi.org/10.1177/1029864914541851
  41. Schellenberg E. G. (2004). Music lessons enhance IQ. Psychological science, 15(8), 511–514. https://doi.org/10.1111/j.0956-7976.2004.00711.x
  42. Scripp, L., Ulibarri, D., & Flax, R. (2013). Thinking Beyond the Myths and Misconceptions of Talent: Creating Music Education Policy that Advances Music’s Essential Contribution to Twenty-First-Century Teaching and Learning. Arts Education Policy Review, 114(2), 54–102. https://doi.org/10.1080/10632913.2013.769825
  43. Seashore, C. E. (1919). Manual of instructions and interpretations for measures of musical talent. Columbia Graphone Company.
  44. Seashore, C. E. (1967). Psychology of music. Dover Publications. (Orijinal eserin yayın tarihi 1938)
  45. Sloboda, J. A. (2005). Exploring the musical mind: Cognition, emotion, ability, function. Oxford University Press. Stumpf, C. (1883). Tonpsychologie. S. Hirzel.
  46. Uçar, M. C., & Erim, A. (2023). A scale adaptation study on musical ability beliefs. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 52(3), 711-733. https://doi.org/10.14812/cuefd.1364447
  47. Welch, G. F., & McPherson, G. E. (2018). Commentary: music education and the role of music in people’s lives. In G. E. McPherson & G. F. Welch (Eds.), Music education and the role of music in people’s lives The Oxford Handbook of Music Education, Volume 1. Oxford University Press.
  48. Wing, H. D. (1962). A revision of the "Wing Musical Aptitude Test". Journal of Research in Music Education, 10(1), 39-46. https://doi.org/10.2307/3343909
  49. Yağcı, U. (2010). AGSL müzik bölümleri yetenek sınavları ve bu sınavlara yönelik öğretmen görüşleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(27), 223-231. https://izlik.org/JA78SH23LT
  50. Yazıcı, D. (2020). Kalıtımsal faktörlerin müzik yeteneğine etkisi ve müziksel gelişim. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(2), 761-768. https://izlik.org/JA55FW62ZX
  51. Yılmaz, H. (2023). A systematic review of theses on musical talent and creativity in Turkey. Journal of Gifted Education and Creativity, 10(1), 55-71. https://izlik.org/JA26RF84XB