Dergiler / Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 27 Sayı: Ek

AŞI TEREDDÜDÜ VE DUYGULAR

VACCINE HESITATION AND EMOTIONS

Aylın Dikmen Özarslan(MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, SOSYOLOJİ BÖLÜMÜ)0000-0003-3301-8488
Hatice Özer(Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü)0000-0001-8052-6982
Sayfa
37–62
Yayın Tarihi
2025-06-19
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma hem çocukluk çağı hem de Covid-19 aşılarıyla ilgili duygulara bakmakta böylece anti-aşı tutumlarının koşullara, zamana ve bağlama göre değişiklik gösterebildiğini savunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Aşılar modern tıbbın, özellikle halk sağlığının geliştirilmesinde en güçlü aracı olarak anılmaktaysa da ilk aşı uygulamasından bu yana karşıtlarını da yaratmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma bu olumsuz tavırların nedenlerini ortaya koymaya çalışan ve 2023 yılında İstanbul’da gerçekleştirilen nitel bir araştırmanın verilerinden yararlanarak söz konusu algı ve tutumları şekillendiren ve besleyen duygulara odaklanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma hem çocukluk çağı hem de Covid-19 aşılarıyla ilgili duygulara bakmakta böylece anti-aşı tutumlarının koşullara, zamana ve bağlama göre değişiklik gösterebildiğini savunmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Aşı tereddüdü · aşı karşıtlığı · duygular

Özet

Aşılar modern tıbbın, özellikle halk sağlığının geliştirilmesinde en güçlü aracı olarak anılmaktaysa da ilk aşı uygulamasından bu yana karşıtlarını da yaratmıştır. Günümüzde ise aşılara karşı olumsuz algı ve tutumların giderek yaygınlaştığı ve bu durum tıp aktörlerinin çoğu tarafından önemli bir risk olarak görülmektedir. Bu çalışma bu olumsuz tavırların nedenlerini ortaya koymaya çalışan ve 2023 yılında İstanbul’da gerçekleştirilen nitel bir araştırmanın verilerinden yararlanarak söz konusu algı ve tutumları şekillendiren ve besleyen duygulara odaklanmaktadır. Duygular her türlü sosyal ilişki ve deneyimin bir parçasını oluşturmakta, etkileme ve etkilenme gücü sayesinde tutumların şekillenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Aynı şekilde aşı konusunda da kişilerin düşünce ve tavırlarını belirleyen etkenlerden biri olduğu gibi bulaşma yoluyla bunların diğerlerine yayılmasına da yol açmaktadır. Çalışma hem çocukluk çağı hem de Covid-19 aşılarıyla ilgili duygulara bakmakta böylece anti-aşı tutumlarının koşullara, zamana ve bağlama göre değişiklik gösterebildiğini savunmaktadır.

Abstract

Although vaccines have been recognized as the most powerful tool of modern medicine, especially in the promotion of public health, they have also created opponents since the first vaccine was introduced. Nowadays, it is seen that negative perceptions and attitudes towards vaccines are becoming increasingly widespread and this situation poses a significant risk for most medical actors. The study focuses on data from a qualitative study conducted in Istanbul in 2023 to explore the reasons for these negative attitudes, focusing on the emotions that shape and nurture these perceptions and attitudes. Emotions form a part of all kinds of social relationships and experiences and play an important role in shaping attitudes thanks to their power to influence and be influenced. Likewise, it is one of the factors that determine people's thoughts and attitudes about vaccination, and it also causes them to spread to others through contamination. The study looks at feelings about both childhood and Covid-19 vaccines, thus arguing that anti-vaccine attitudes can vary according to circumstances, time, and context.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özarslan, A. D., Özer, H. (2025). AŞI TEREDDÜDÜ VE DUYGULAR. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 27 Sayı: Ek, 37–62. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1480932

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Ahmed, S. (2019). Duyguların Kültürel Politikası. Çev.: Somut, K., İstanbul: Sel Yayınları.
  2. Arıcan, I. ve Badur, S. (2020). Aşı karşıtlığı. Yenen, O. Ş. ve Badur, S. (Ed.), Pandemi ve Covid-19 içinde (ss. 275-295). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  3. Balibar, E. (2000). Irkçılık ve milliyetçilik. Balibar, E. ve Wallerstein, I. (Ed.), Irk, Ulus, Sınıf içinde (ss. 50-87). 3. Baskı, İstanbul: Metis Yayınları. Barsade, S.G. (2002). The ripple effect: Emotional contagion and its Breton Belli, S. & ve Alonso, C.V. (2021).
  4. “COVID-19 pandemic and emotional contagion”. In: “Special Section: Towards a Sociology of COVID-19. Epidemics, biorisks, and the society of the coronavirus“. Digithum, no. 27, pp. 1-9.
  5. Breton, D. L. (2010). Acının Antropolojisi. Çev.: Yerguz, İ., İstanbul: Sel Yayınları.
  6. Capurro G., Greenberg, J., Dubé E., & Driedger, M. (2018). Measles, moral regulation and the social construction of risk: media narratives of “anti-vaxxers” and the 2015 Disneyland outbreak. The Canadian Journal of Sociology / Cahiers Canadiens de Sociologie, 43(1), 25–47. https://www.jstor.org/stable/90020791
  7. Collins, R (1993). Emotional energy as the common denominator of rational action. Rationality and Society, 5(2), 203-230.
  8. Denzin, N. K. (1985). Emotion as lived experience. Symbolic Interaction, 8(2):223-40. doi: 10.1525/si.1985.8.2.223
  9. Doja, A. & Roberts, W. (2006). Immunizations and Autism: A Review of the Literature. Canadian Journal of Neurological Sciences / Journal Canadien Des Sciences Neurologiques, 33(4), 341–346. Doi:10.1017/S031716710000528X, 14.03.2024)
  10. Dubé, E., Vivion, M. ve MacDonald, N.E. (2015). Vaccine hesitancy, vaccine refusal and the anti-vaccine movement: influence, impact and implications. Expert Review of Vaccines, 14(1), 99-117, https://doi.org/10.1586/14760584.2015.964212, 13.02.2024
  11. Hochschild, A. R. (1979). Emotion work, feeling rules, and social structure. American Journal of Sociology, 85(3), 551–575. http://www.jstor.org/stable/2778583
  12. Hochschild, A. (1983). Comment on Kemper’s “Social Constructionist and Positivist Approaches to the Sociology of Emotions.” American Journal of Sociology, 89(2), 432–434. http://www.jstor.org/stable/2779150
  13. Hochschild, A. R. (1990). Ideology and emotion management: A perspective and path for future research. In T. D. Kemper (Ed.), Research agendas in the sociology of emotions (pp. 117–142). State University of New York Press.
  14. Hornsey, M. J. ve Fielding, K. S. (2017). Attitude roots and Jiu Jitsu persuasion: Understanding and overcoming the motivated rejection of science. American Psychologist, 72(5), 459–473, https://doi.org/10.1037/a0040437, 15.02.2024
  15. Jolley, D. Ve Douglas, K.M. (2014). The effects of anti-vaccine conspiracy theories on vaccination intentions. PloS ONE 9(2): e89177. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3930676/, 13.03.2023. Karatay, C. (2022). Karatay Sözü. İstanbul: Hayy Kitap)
  16. Kemper, T. D. (1978). A social interactional theory of emotions. New York: Wiley.
  17. Kevrekidis, P., Skapinakis, P., Damigos, D., & Mavreas, V. (2008). Adaptation of the emotinal contagion scale (ECS) and gender differences within the Greek cultural context. Annuals of General Psychiatry, 7(14), 1-6.
  18. Larson, H. J., Cooper, L. Z., Eskola, J., Katz, S. L., & Ratzan, S. (2011). Addressing the vaccine confidence gap. Lancet, 378(9790), 526–535. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)60678-8
  19. Liu, S. & Chu, H. (2022). Examining the direct and indirect effects of trust in motivating COVID-19 vaccine uptake. Patient Education and Counseling, 105(7): 2096-2102, https://doi.org/10.1016/j.pec.2022.02.009, 22.02.2024.
  20. MacDonald, N. E., & SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy (2015). Vaccine hesitancy: Definition, scope and determinants. Vaccine, 33(34), 4161–4164. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2015.04.036
  21. Salih, A. (2008). Gerçek Tıp, İstanbul: Yitik Şifa
  22. Schoenewolf, G. (1990). Emotional contagion: Behavioral induction in individuals and groups. Modern Psychoanalysis. 15(1), 49-61.
  23. Wiley, K.E. ve diğerleri (2021). Stigmatized for standing up for my child: A qualitative study of non-vaccinating parents in Australia. SSM Population Health, 16 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8473775, 11.03.2024
  24. Witteman, H. O. (2015). Addressing vaccine hesitancy with values. Pediatrics, 136(2), 215–217. https://doi.org/10.1542/peds.2015-0949
  25. Wolfe, R.M. and Sharp, L.K. (2002). Anti-vaccinationists past and present. British Medical Journal, 325(7361): 430-432, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1123944/pdf/430.pdf, 12.02.2024
  26. Yaqub, O.; Castle-Clarke, S.; Sevaldis, N. ve Chataway, J. (2014). Attitude to vaccination: a critical review. Social Science and Medicine, 112: 1-11, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0277953614002421?via%3Dihub, 23.02.2024