Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 25 Sayı: 99

Ankara ve Konya’da Yaşayan Nogay Türklerinde Şınlar Üzerine Bir Araştırma

Muhittin Çelik(İnönü Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü)
Süleyman Hilmi Kızıldağ(İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı)
Sayfa
501–510
Yayın Tarihi
2019-08-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamız, Nogay Türkçesinin unutulmamasına yardımcı olmak ve zengin sözlü edebi ürünlerinin tanıtılmasını sağlamak amacıyla atılan bir adımdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Araştırmamıza konu olan Nogay Türkleri, ata yurtlarının Kafkasya olduğu bilinen ve 19. yüzyılın ortalarında Rusların çeşitli baskıları neticesinde Ankara ve Konya’ya göç eden bir Türk topluluğudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nogaylar konuştukları Nogay Türkçesiyle, çoğunluğu sözlü olmak üzere, birçok edebi ürün meydana getirmişlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamız, Nogay Türkçesinin unutulmamasına yardımcı olmak ve zengin sözlü edebi ürünlerinin tanıtılmasını sağlamak amacıyla atılan bir adımdır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Nogay Türkleri · Nogay Türkçesi

Özet

Araştırmamıza konu olan Nogay Türkleri, ata yurtlarının Kafkasya olduğu bilinen ve 19. yüzyılın ortalarında Rusların çeşitli baskıları neticesinde Ankara ve Konya’ya göç eden bir Türk topluluğudur. Nogaylar konuştukları Nogay Türkçesiyle, çoğunluğu sözlü olmak üzere, birçok edebi ürün meydana getirmişlerdir. Bu edebi ürünlerin biri de kendine özgü özellikleriyle yüzyıllardır bir gelenek içinde gelişerek günümüze kadar gelmiş olan şınlardır. Bu çalışmada öncelikle şın ve şınşı sözcüğünün etimolojisi incelenmiştir. Bu sözcüklerin diğer Türk lehçelerindeki telaffuzları ve anlam karşılıkları araştırılmıştır. Nogay sözlü edebiyatında karşılıklı beyitler söylemeye dayalı bir nazım şekli olan şınlar ve şınşılık geleneği hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra şın söyleyen kişiler olan şınşıların özelliklerine dair bilgiler sunulmuştur. Ayrıca şınların şekilsel özellikleri ve söylenme amaçları hakkında da bilgiler sunulmuştur. Bu bilgiler Nogay köylerinden yapılan derlemelerden örnekler verilerek desteklenmiştir. Dünyada Nogay Türkçesini konuşan insan sayısının gittikçe azaldığını göz önünde bulundurduğumuzda yapılan bu derlemelerin önemli olduğunu düşünmekteyiz. Çalışmamız, Nogay Türkçesinin unutulmamasına yardımcı olmak ve zengin sözlü edebi ürünlerinin tanıtılmasını sağlamak amacıyla atılan bir adımdır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çelik, M., Kızıldağ, S. H. (2019). Ankara ve Konya’da Yaşayan Nogay Türklerinde Şınlar Üzerine Bir Araştırma. Folklor/Edebiyat, Cilt: 25 Sayı: 99, 501–510. https://doi.org/10.22559/folklor.981

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Arat, R. R. (1979). Kutadgu bilig III (İndeks). (haz. K. Eraslan, O. F. Sertkaya, N. Yüce). İstanbul: T.K.A.E.
  2. Aydın, E. (2013). Tariat ve Xi’an (Karı Çor Tegin) yazıtları ışığında sın ‘mezar’ sözcüğü üzerine. Belleten, Ankara: 61-2, s.161-166.
  3. Azar, B. (2007). Sözlü kültür geleneği açısından Türk saz şiiri. F. Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, Elazığ:17-2, s. 119-133.
  4. Baskakova, N. A. (1968). Nogaysko – Russkiy Slovar, Moskova.
  5. Clauson, S.G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, Oxford: Clarendon. Ergin, M. (1969). Dede Korkut kitabı. İstanbul: Milli Eğitim.
  6. Gabain, A. V. (1988). Eski Türkçenin grameri. (çev. M. Akalın). Türk Tarih Kurumu, Ankara.
  7. Kalenderoğlu, İ. (2010). Mamay Nogay Türklerinin kahramanlık destanı. Ankara: Ena Grup.
  8. Kaşgarlı M., Divanu lugati’t-Türk (Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin), (2015). haz. A.B. Ercilasun ve Z. Akkoyunlu, Ankara: Türk Dil Kurumu.
  9. Köprülü, F. (1989). Edebiyat araştırmaları I. Ötüken, İstanbul.
  10. Mabrufaz, Z. B. (1981). Özbek tilinin izahlı lügati. C.II, Moskova; s. 53’ten aktaran, Temur, N. (2014). Kırgız Türklerinde sınçılık geleneği ve Kırgız sınçıları, Ankara: Türk Dil Kurumu.
  11. Mevdudi, M. S., (2004). Tefhimu’l Kur’an meali. Konya: Yediveren.
  12. Pekarskiy, E. K., (1945). Yakut dili sözlüğü. s. 221’den aktaran, Temur, N., (2014). Kırgız Türklerinde sınçılık geleneği ve Kırgız sınçıları. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  13. Siqaliyev, A. (1975). Sïnap qarap sïrlasïp, Çerkessk. s. 8’den aktaran: Akbaba, D. E., (2009), Nogay Türkçesi grameri, Ankara: Grafiker.
  14. Tekin, T. (2003). Orhon Türkçesi grameri. (2. Baskı), İstanbul: Sanat.
  15. Temur, N. (2014). Kırgız Türklerinde sınçılık geleneği ve Kırgız sınçıları. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  16. Yudahin, K. K. (1985). Kırgzsko-Russkiy Slovar1-2. Frunze; s. 180’den aktaran, Temur, N., (2014). Kırgız Türklerinde sınçılık geleneği ve Kırgız sınçıları. Ankara: Türk Dil Kurumu. Kaynak Şahıslar
  17. Atılgan, Necmettin, dy: Doğankaya köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt:1945, ilkokul mezunu.
  18. Aytar, Nurettin, dy: Doğankaya köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt: 1939, okur-yazar.
  19. Benli, Hasan, dy: Seyitahmetli köyü/ Kulu/ Konya, dt: 1960, lisans mezunu.
  20. Çağdaş, Raziye, dy: Akin köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt:1937, okur-yazar.
  21. Dağtekin, Mehan, dy: Doğankaya köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, ilkokul mezunu.
  22. Göçer, Ayşe, dy: Akin köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt:1940, okur-yazar.
  23. Kızıldağ, Hamza, dy: Akin köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt:1960, ilkokul mezunu.
  24. Kutlu, Şevki, dy: Doğankaya köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt: 1927, ilkokul mezunu.
  25. Özdere, Necmettin, dy: Kırkkuyu köyü/ Kulu/ Konya, dt: 1955, ilkokul mezunu.
  26. Polat, Güley, dy: Akin köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt:1933, mezuniyeti yok.
  27. Şener, Şükrü, dy: Akin köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt:1932, okur-yazar.
  28. Yıldırım, Fatma, dy: Şeker köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, dt:1926, mezuniyeti yok.
  29. Yılmaz, Elmas, dy: Doğankaya köyü/ Şereflikoçhisar/ Ankara, mezuniyeti yok.
  30. Yudahin, K. K. (1985). Kırgzsko-Russkiy Slovar1-2. Frunze; s. 180’den aktaran, Temur, N., (2014). Kırgız Türklerinde sınçılık geleneği ve Kırgız sınçıları. Ankara: Türk Dil Kurumu. Kaynak Şahıslar