Dergiler / Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: 50

Medya Değerlerimizi Nasıl Etkiliyor? Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Medya Okuryazarlığı Yoluyla Gelişen Değer Farkındalıkları

How Does Media Affect Our Values? Value Awareness of Social Studies Pre-Service Teachers Developed Through Media Literacy

Aysegül Yılmazer(RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1331-9243
Sayfa
724–757
Yayın Tarihi
2026-06-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Özellikle son görüşmelerde düşüncelerini daha kapsamlı ifade etmeleri, dersin medya ile değerler arasındaki ilişkiye dair farkındalıkları artırdığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri doğrultusunda medyanın değerler üzerindeki etkilerini analiz etmek ve “Medya Okuryazarlığı ve Eğitimi” dersinin bu etkilere ilişkin farkındalık düzeyine katkı sağlayıp sağlamadığını ortaya koymak amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma grubunu, sosyal bilgiler öğretmenliği programında öğrenim gören 32 öğretmen adayı oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Özellikle son görüşmelerde düşüncelerini daha kapsamlı ifade etmeleri, dersin medya ile değerler arasındaki ilişkiye dair farkındalıkları artırdığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Medya · medya okuryazarlığı · değer

Özet

Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri doğrultusunda medyanın değerler üzerindeki etkilerini analiz etmek ve “Medya Okuryazarlığı ve Eğitimi” dersinin bu etkilere ilişkin farkındalık düzeyine katkı sağlayıp sağlamadığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş olup durum çalışması deseninden faydalanmıştır. Çalışma grubunu, sosyal bilgiler öğretmenliği programında öğrenim gören 32 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak dönemin başında ve sonunda veriler toplanmış; elde edilen veriler içerik ve betimsel analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Medya Okuryazarlığı ve Eğitimi dersi sonrasında öğretmen adaylarının görüşlerinde belirgin bir değişim görülmüştür. Özellikle son görüşmelerde düşüncelerini daha kapsamlı ifade etmeleri, dersin medya ile değerler arasındaki ilişkiye dair farkındalıkları artırdığını göstermektedir. Adalet, yardımseverlik, duyarlılık ve özgürlük, medyanın en olumlu etkilediği; saygı, aile birliğine önem verme ve mahremiyet ise en olumsuz etkilediği değerler olarak ifade edilmiştir. Çalışmanın sonunda, araştırma bulgularına dayanarak yapılan öneriler sunulmuştur.

Abstract

This study aims to examine the effects of media on values from the perspectives of social studies teacher candidates and to determine whether the “Media Literacy and Education” course enhances their awareness of these effects. A qualitative research method was adopted, employing a case study design. The study group consisted of 32 teacher candidates enrolled in a social studies teacher education program. Data were collected through semi-structured interviews conducted at the beginning and end of the semester. The collected data were analyzed using content and descriptive analysis methods. The findings revealed a significant shift in the teacher candidates’ views after completing the Media Literacy and Education course. In particular, the final interviews showed that the participants expressed their opinions more comprehensively, indicating increased awareness of the relationship between media and values. Justice, helpfulness, sensitivity, and freedom were identified as the values most positively influenced by media, while respect, the importance of family unity, and privacy were the values most negatively affected. Based on the research findings, a set of recommendations is presented at the end of the study.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmazer, A. (2026). Medya Değerlerimizi Nasıl Etkiliyor? Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Medya Okuryazarlığı Yoluyla Gelişen Değer Farkındalıkları. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 50, 724–757. https://doi.org/10.35675/befdergi.1741013

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Alimcan, D., & Altunay Şam, E. (2017). Sosyal bilgiler dersi boyutunda değerler eğitiminin önemi ve medyanın değerler üzerindeki etkisi. Milli Eğitim (215), 239-259.
  2. Arvidsson, A. (2006). Brands: Meaning and value in media culture. Routledge.
  3. Avşar, Z. (2014). Medya Okuryazarlığı. İletişim ve Diplomasi, (2), 5-17.
  4. Ayaydın, Y., & Yıldız Ayaydın, H. (2018). Sosyal medyanın değer oluşturma sürecindeki rolünün öğrenci görüşleriyle incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 16(35), 57-89.
  5. Baki Pala, Ç. (2020). Tartışmalı ve hassas konuların sosyal bilgiler öğretimi bağlamında incelenmesi: Bir eylem araştırması (Tez No. 656518). [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
  6. Binark, M. & Bayraktutan, G. (2013). Ayın karanlık yüzü: Yeni medya ve etik. Kalkedon Yayınevi.
  7. Bulduklu, Y., & Şeker, M. (2020). Yeni medya ve değişen toplumsal değerler. Bilişim Teknolojileri ve İletişim (ss. 289-303) içinde. Türkiye Bilimler Akademisi.
  8. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
  9. Ceylan, Y. (2012). Toplumsal değerler ve medya etiği. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(7), 45-58.
  10. Coskun, A., Ozer, B., & Duran, A.A. (2024). Sosyal medyanın değer kazanımına etkisinin incelenmesi. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 6(3), 334-350.
  11. Creswell, j. W. (2014). Araştırma deseni, nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (S. B. Demir, Çev.) Eğiten Kitap.
  12. Çakır, M. (2020). Televizyon dizilerinin, kültür erozyonu ve popüler kültür kavramlarına etkisi. Kaçkar Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 27-37.
  13. Elçi, İ., & Çatak, M. (2021, 9 Mayıs). Medyanın değerler üzerindeki etkisi ve medya okuryazarlığı [Bildiri sunumu]. 5. Uluslararası Akademik Araştırmalar Kongresi (ICAR) Elazığ, Türkiye.
  14. Kurtdede Fidan, N. (2009). Öğretmen adaylarının değer öğretimine ilişkin görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 2(2), 1-18.
  15. Karaduman, H., Köse, T. Ç., & Eryılmaz, Ö. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarına göre sosyal medyada değerler. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry (TOJQI), 8(2), 250-271. https://doi.org/10.17569/tojqi.266028
  16. Kellner, D. (2003). Media culture: Cultural studies, identity and politics between the modern and the post-modern. Routledge.
  17. Kılıç, D., & Babayiğit, Ö. (2017). İlkokul öğrencilerinde kaybolan değerler. International Journal of Eurasian Education And Culture (3), 81-82.
  18. Kirk, J., & Miller, M. L. (1986). Reliability and validity in qualitative research. Beverly Hills, CA: Sage.
  19. Koçak, M. C., & Küçük, O. (2021). Medyanın kültüre etkisi üzerine bir araştırma. Journal of Humanities and Tourism Research, 11(1), 53-65. https://doi.org/10.14230/johut907
  20. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed). Sage.
  21. Kurt, A. A., & Kürüm, D. (2010). Medya okuryazarlığı ve eleştirel düşünme arasındaki ilişki: kavramsal bir bakış. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (2), 20-34. https://doi.org/10.20875/sb.92802
  22. Mangram, J. A. (2008). Either/or rules: Social studies teachers' talk about media and popular culture. Theory & Research in Social Education, 36(2), 32-60. https://doi.org/10.1080/00933104.2008.10473366
  23. Merter, F., & Şekerci, H. (2015). Değerlerin kaybolma durumuna ilişkin sınıf öğretmeni görüşlerinin değerlendirilmesi. Turkish Studies, 10(3), 851-874. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.7987
  24. Meydan, H. (2021). Medyada din ve değerler. Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları.
  25. Özkan, Ö. (2017). Türk toplumunda geleneksel değerlerin popüler kültür üzerinden dönüşümü. Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi,12(24),131-142.
  26. Pepler, E. (2004). Media preferences: traditional news values vs. popular culture: forum section: conference paper. Ecquid Novi, 25(1), 147-151. https://doi.org/10.1080/02560054.2004.9653287
  27. Poyraz, H. (2011). Medyada “ahlak”ı aramak. İş Ahlakı Dergisi, 4(8), 115-128.
  28. RTÜK. (2018). Televizyon izleme eğilimleri araştırması. T.C. Radyo Ve Televizyon Üst Kurulu Kamuoyu, Yayın Araştırmaları Ve Ölçme Dairesi Başkanlığı.
  29. Sarwar, B., Sarwar, A., Mugahed Al-Rahmi, W., Almogren, A. S., Salloum, S., & Habes, M. (2023). Social media paradox: Utilizing social media technology for creating better value for better social outcomes: Case of developing countries. Cogent Business & Management, 10(2), 2210888. https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2210888
  30. Spirchagova, T. A., Nikitina, S. E., & Spirchagova, M. N. (2021). Media literature and its impact on people's culture. International Journal of Society, Culture & Language, 9(1), 94-101.
  31. Şahin, A. (2021). Eleştirel medya okuryazarlığı. Anı Yayıncılık.
  32. Yardımcı, Y. (2021). Z kuşağının sosyal medya kullanım alışkanlıklarıyla değerlerin incelenmesinde medya okuryazarlığının önemi: Sakarya üniversitesi iletişim fakültesi örneği (Tez No. 696947). [Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
  33. Yazıcı, K. (2019). Medya ve Değerler. Farklı Yönleriyle Değerler Eğitimi (s. 141-188) içinde. Pegem Akademi.
  34. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (11. Baskı ) Seçkin.
  35. Yılmazer, A. (2024). Popüler kültür değerlerimizi nasıl etkiliyor? Medya okuryazarlığı ve eğitimi dersini alan öğretmen adaylarının değerlendirmeleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(3), 2305-2331. https://doi.org/10.51460/baebd.1528895